3.0 Intshayelelo
Isishwankathelo sePhepha eliMhlophe leBitcoin
Uhlobo lwe-elektroniki lwemali olusekwe ngokupheleleyo kubantu abafanayo luya kuvumela intlawulo kwi-intanethi ukuba ithunyelwe ngqo ukusuka kumntu omnye ukuya komnye ngaphandle kokudlula kwinkampani yezemali. Utyikityo lwedijithali lubonelela inxalenye yesisombululo, kodwa izibonelelo eziphambili ziyalahleka ukuba iqela lesithathu elithembekileyo lisafuneka ukuthintela ukuphindaphindwa kokuchitha imali. Siphakamisa isisombululo kwingxaki yokuphindaphindwa kokuchitha imali sisebenzisa umnatha wabantu abafanayo. umnatha ubeka iimpawu zexesha kwiintengiselwano ngokuzifaka kwi-chain eqhubekayo ye ubungqina bomsebenzi obusekwe kwi-hash, ukwenza irekhodi elingenakutshintshwa ngaphandle kokuphinda kwenziwe ubungqina bomsebenzi. I-chain ende kakhulu ayisebenzi kuphela njengobungqina bolandelelwano lweziganeko ezibonwe, kodwa nobungqina bokuba ivela kwelona qela linamandla eCPU. Logama uninzi lwamandla eCPU lulawulwa zi-node ezingasebenzisani ukuhlasela umnatha, ziya kuvelisa i-chain ende kwaye zigqithe abahlaseli. Umnatha ngokwawo ufuna ulwakhiwo oluncinci. Imiyalezo ithunyelwa ngokusemandleni, kwaye ii-node zingaphuma kwaye zibuyele kumnatha nanini na, zamkela i-chain ende yobungqina bomsebenzi njengobungqina bokwenzekileyo ngexesha bengasekho.
I-Bitcoin ayizange ivele ngaphandle kwemvelaphi, kodwa yakhiwe kumsebenzi wabaninzi kwiishumi leminyaka ezidlulileyo. Eli candelo liza kuphonononga iziseko ze-intanethi apho i-Bitcoin yakhiwe khona, kunye nophando nophuhliso oluqatshelwe kwiphepha elimhlophe.
Ngeminyaka yoo-70, iqela labantu laqwalasela indlela uRhulumente wase-US awayezama ngayo ukuthintela ukufikelela kwi-cryptography, baza baqalisa ukuqinisekisa ukuba le teknoloji iya kufumaneka kubo bonke abantu ukuze bakwazi ukukhusela ubumfihlo babo kwi-intanethi. Abanye babaseki bokuqala babegxile nakwizibonelelo ezinokubakho zenkqubo yemali yedijithali 'eqinileyo' enokusetyenziswa ukugcina nokutshintshiselana ngexabiso kwi-intanethi esakhulayo. U-Friedrich Hayek – ongomnye wabaqulunqi abaphambili kwezoqoqosho zase-Austria – wacinga ukuba imali efanelekileyo esekwe kukhuphiswano lwemarike yasimahla inganjani, kudala phambi kwexesha le-intanethi, kodwa wagqiba kwelokuba ayinakwenzeka ngokwezobuchwephesha nezopolitiko. Ukongeza kubumfihlo bedijithali, eli qela, elathi lagqibela laba yiCypherpunks, lazama ukuphumeza umbono kaHayek wemali yedijithali, kodwa ezi nzame zaphumelela kuphela emva kokuba uSatoshi epapashe izimvo zakhe kuluhlu lwe-imeyile.
- Umgaqo-nkqubo we-TCP/IP (1976)
- Imigaqo-nkqubo yeNkqubo yeSitshixo soLuntu - Ralph Merkle (1980)
- Digicash - David Chaum (1989)
- Ukubekwa kweempawu zexesha kwidijithali (ii-90's)
- Hashcash - Adam Back (1997)
- BitTorrent - Bram Cohen (2001)
- Reusable POW - Hal Finney (2004)
- Bitcoin Whitepaper - Satoshi Nakamoto (2008)
Impembelelo ephambili kuphuhliso lweBitcoin yayikukuphuma kwentshukumo yeCypherpunk kwiminyaka yoo-90. Baphuhlisa itekhnoloji ezininzi ze-cryptography kubandakanya i-public-key cryptography ukuze abasebenzisi bakwazi ukunxibelelana kwaye babelane ngolwazi ngokhuseleko nangasese. Uninzi lophuhliso oluchazwe apha kunye nabantu abathathe inxaxheba babengamalungu aleli qela.
Imfuno yemali yedijithali nayo yaqatshelwa kwaye kwenziwa iinzame ezininzi zokuyenza, kodwa zazinezithintelo ezazibangela ukuba zingaphumeleli. Ubukrelekrele bukaSatoshi Nakamoto yayikukudibanisa ezi zakhono, kwaye kunye nezinye izinto ezintsha zakhe, wakha kuzo ukwenza i-protocol yeBitcoin esetyenziswa namhlanje. Kwicandelo elilandelayo siza kuphonononga ezinye zale nkqubela phambili kwaye sichaze indlela ezanceda ngayo kuyilo lweBitcoin. Siza kuxoxa kwakhona ngezinto ezazilahlekile ezazisafuneka ukuba zisombululwe nguSatoshi.