Ngamagama alula, iBitcoin yimali. IBitcoin ayisosixhobo sokutyala imali kodwa yindlela ekhuselekileyo, enika amandla yokugcina imali oyisebenzele nzima.
Ukugcina iBitcoin akuyi kukwenza ube sisityebi kuba ayikuniki mbuyekezo yeBitcoin engakumbi. Ixabiso layo, xa lithelekiswa nayiphi na imali ye-fiat, liyenyuka; kodwa oku kungenxa yokwamkelwa kwayo okukhulayo kunye nokwehla kwamaxabiso eemali ze-fiat.
IBitcoin yimaliimali, esetyenziswa ukugcina nokuthumela ixabiso.
Isebenza kwinethiwekhi yehlabathiyomnatha yeekhompyutha.
Lowo mnatha usebenza ngezixhobo zangempelaizixhobo.
Abantu bakhuthazwa yiimivuzo ukugcina ikhuselekile.
Kwaye iyaqhubeka iphucuka ngenxa yeubuchule.
Ezi zinto zidala inkqubo evulekileyo nethembekileyo enokuthi isetyenziswe ngumntu wonke.
IBitcoin luhlobo olutsha lwemali: yi “The Internet of Money", okuthetha ukuba ivulekile kuye nabani na ofuna ukujoyina kwaye aqale ukutshintshiselana ngexabiso nabanye abasebenzisi. Nakwona magumbi akude nabantu abahluphekileyo ehlabathini ngoku banokufikelela kwinkqubo yemali. Njengokuba wonke umntu onefowuni kunye nonxibelelwano lwe-intanethi angasebenzisa injini yokukhangela, iBitcoin yenza kube lula ukuba wonke umntu onefowuni kunye ne-intanethi afikelele kwinkqubo yemali yehlabathi entsha.
- Iintlawulo Ezikhawulezayo, Ezisezantsi: Thumela imali ngemizuzu, ngemirhumo ephantsi.
- Ukufikelela Kwezezimali: Abantu abangama-2.5 bhiliyoni abangenazo iiakhawunti zebhanki banokufikelela kwimali.
- Ubumfihlo Obunyukayo: Iintengiselwano zeBitcoin zisesidlangalaleni kodwa isazisi sakho asaziwa.
IBitcoin iphelele kwidijithali kwaye ayinamingxunya. Akukhathaliseki ukuba ukwi phi kuba ikhona kwiikhompyutha nakwiiselfowuni ezivela kwihlabathi liphela. Abasebenzisi abaninzi kwihlabathi lonke basebenzisa isoftware yeBitcoin kunye nekopi yencwadi yayo yokurekhoda.
Le software kunye nerekhodi yazo zonke iintengiselwano inethuba elincinci kakhulu lokuphela kuba zininzi iikopi zayo. Ukuze uyicime, kuya kufuneka ucime yonke i-intanethi, ngonaphakade — into engekho lula ukuba yenzeke.
Ekugqibeleni, iBitcoin iyancipha, okuthetha ukuba inani leBitcoin eliza kubakho lilinganiselwe ngokupheleleyo. Akukho mntu unokwenza iBitcoin yobuxoki kwi-blockchain — nkqu noorhulumente nabantu abakhulu kwezomali abanakho.
IBitcoin yakhiwe kwiingcamango ezintathu ezilula:
- Ihlulwe-hluliwe: Akukho mntu uyilawulayo. Umnatha wehlabathi uyigcina isebenza.
- Umntu ukuya komnye: Abantu bathumela imali ngqo komnye nomnye ngaphandle kwebhanki.
- Inomda: Kuya kubakho kuphela iiBitcoin ezizigidi ezingama-21.
Le migaqo yenza iBitcoin ivuleke, ibe yehlabathi, kwaye izimele.
Iimpawu zeBitcoin
Ukuvela kweMali eQinileyo
Ubomi bemali eqinileyo ngokuqhelekileyo budlula kwizigaba ezithathu ukuze yamkelwe luluntu: ukusuka ekubeni yindawo yokugcina ixabiso ukuya ekubeni sisixhobo sokutshintshiselana, ekugqibeleni ibe yindawo yokubala.
Isigaba sokuqala semali, indawo yokugcina ixabiso, yenzeka xa imali iqala ukufumana ukuthembela njengempahla ezinzileyo (okanye enyukayo) ngokuhamba kwexesha. Abantu abaqaphela oku kwangethuba bafuna ukukhusela ubutyebi babo ngokuyigcina kule mali, ngakumbi ngexesha lobunzima kwezopolitiko nakwezoqoqosho.
Amanye amaqela, abiza iBitcoin ngokuba 'ligolide ledijithali.' Oku kungenxa yokuba iBitcoin izinzise ngokucacileyo njengendawo yokugcina ixabiso kule minyaka ilishumi idlulileyo. Rhoqo ngemini, abantu abaninzi baqala ukubona iBitcoin njengendlela yokuzikhusela kukunyuka kwamaxabiso, njengokuba igolide yayisetyenziswa kwimbali.
Isigaba esilandelayo yenzeka xa ukuzithemba kuzinzo lwemali kuqina. Kulapho imali iqala ukuguquka ibe sisixhobo sokutshintshiselana, isenza ukuba iintengiselwano zibe lula kubomi babantu bemihla ngemihla. Kule sigaba, imali iqala kwamkelwa ngokubanzi ekutshintshiseni iimpahla neenkonzo.
IBitcoin iyaqhubeka isondela ekubeni sisixhobo sokutshintshiselana. Ngokwamkelwa okukhulayo kwabarhwebi kunye nophuhliso lweprotocol, iintengiselwano zeBitcoin ziba lula kwaye ziqhelekile kurhwebo lwemihla ngemihla. Rhoqo ngemini, abantu abaqhelekileyo kunye namashishini basebenzisa iBitcoin njengendlela yokutshintshiselana.
Kwigqibela, imali ifikelela kwinqanaba lokuba yindawo yokubala, isebenza njengomlinganiso oqhelekileyo wokubiza amaxabiso eempahla neenkonzo. Eli linqanaba apho iba ngumlinganiso osisigxina wokulinganisa onke amanye amaxabiso.
Uhambo oluya ekubeni yindawo yokubala luthatha ixesha elide (ixesha elide). Okwangoku, ihlabathi libala amaxabiso eempahla neenkonzo kuphela ngeemali ze-fiat. Ngoko ke, iBitcoin ifuna ukwamkelwa ngokubanzi kunye nokudityaniswa kwiinkqubo ezininzi zezezimali. Nangona kunjalo, isiseko sele sibekwe njengoko amashishini nabantu ngabanye beqala ukucinga nokubala amaxabiso ngeBitcoin.
IBitcoin isendleleni yayo kule nkqubo yophuhliso lwemali eqinileyo. Xa iBitcoin idityaniswe ngokupheleleyo kwinkqubo yezezimali yehlabathi, inokuba ngumlinganiso osisigxina wokubala, iguqule yonke inkqubo yemali yehlabathi.
Iimpawu zemali
Njengoko ufundile, uluntu ngokuhamba kwexesha luqaphele ukuba imali eqinileyo kufuneka ibe neempawu ezithile ukuze isebenze kakuhle. Makhe sibone ukuba iBitcoin iyawuphumelela na lo mlinganiselo.
- Ukuhlala ixesha elide: IBitcoin iphelele kwidijithali kwaye ayichatshazelwa kukonakala ngokwasemzimbeni.
- Ukuhlulahlulwa: Ukuze kuthelekiswe, imali ye-fiat yeZAR ingahlulwa ibe yisenti (0.01). IBitcoin ingahlulwa ibe yinto ebizwa ngokuba ngama-satoshis, okanye ama-sats (0.00000001). Ngenxa yokuba iBitcoin idijithali, inokwahlulwa ngakumbi kwixesha elizayo ukuba kuyimfuneko. Okwangoku, iBitcoin yeyona mali inokwabiwa kakhulu emhlabeni.
- Ukuthwaleka: NgoJulayi 2025, ngaphezulu kwe-R18 bhiliyoni ye-bitcoin yathunyelwa ngemizuzu embalwa kuphela, kwaye kwaxabisa kuphela i-R180... umrhumo wotshintshiselwano we-0.000001%. Akukho enye inkqubo yokuhlawula enokuhambisa imali eninzi ngexabiso eliphantsi kangaka ngokukhawuleza, kwaye ngaphandle kwabalamli. Oku kwenza iBitcoin ibe yeyona mali ithwaleka lula.
- Ukwamkelwa: IBitcoin isesemva kakhulu ekwamkelweni njengendlela yokutshintshiselana, kwaye ukwamkelwa kwayo kusezantsi xa kuthelekiswa neemali zesintu.
- Ukungabikho kobuninzi: Kuya kubakho kuphela ii-bitcoin ezizizigidi ezingama-21. Ngokwekhodi, akunakwenzeka ukuba le mali yonyuke, oko kuthetha ukuba iBitcoin ayinabuninzi kuphela kodwa yeyokuqala enqabileyo ngokupheleleyo, kwaye ke yeyona mali inqabileyo.
- Ukutshintshiselana ngokulinganayo: Iyunithi nganye ye-bitcoin iyafana nezinye kwaye inokutshintshiselwa kwaye ithengiselwane kwi-protocol yeBitcoin ngendlela efanayo, nto leyo eyenza ibe yimali etshintshiselanayo.
Bitcoin xa ithelekiswa neGolide neRand yaseMzantsi Afrika
| | Igolide | Imali yesintu | Bitcoin |
| Ukuhlala ixesha elide | Phezulu | Phakathi | Phezulu |
| Ukuthwaleka | Phakathi | Phezulu | Phezulu |
| Ukuhlulahlula | Phakathi | Phakathi | Phezulu |
| Ukutshintshiselana ngokulinganayo | Phezulu | Phezulu | Phezulu |
| Ukungabikho kobuninzi | Phakathi | Ezantsi | Phezulu |
| Ukuqinisekiswa | Phakathi | Phakathi | Phezulu |
| Imbali eqinisekisiweyo | Phezulu | Phakathi | Ezantsi |
| Ukuchasana nokucinezelwa | Phakathi | Phakathi | Phezulu |
| Ubukrelekrele/Buyalungiselelwa | Ezantsi | Phakathi | Phezulu |
IBitcoin luhlobo lwemali ekrelekrele enokulawulwa ngeenkqubo, ayinakuthathwa lula, kwaye inazo zonke iimpawu ezenza ilungele ukugcina ixabiso kwaye ilungele abathengisi abafuna iintengiselwano ezikhawulezayo. Inazo iimpawu ezilungileyo zegolide — njengokunqaba kwayo — kodwa inazo neenzuzo zeemali zesintu kuba unokuyahlula-hlula kwaye uyithwale lula. Kwaye, izisa neempawu ezintsha ezilungele ihlabathi lethu ledijithali.
Ucinga ntoni? IBitcoin ayikavakali kakhulu kwaye ayikagqitywa ukwamkelwa, kodwa ingaba yimali ethembekileyo?
Ingxoxo: Ingaba iBitcoin yimali ethembekileyo?
Ngoku sele sixoxe ngeBitcoin ngokunzulu, masibuyele kwitheyibhile yethu yokuthelekisa imali esiyifundileyo kwiSifundo 1 kwaye sibone ukuba iBitcoin ithelekiswa njani nezinye iindlela zemali.
| | Iinkomo | Isosi eshushu | Amatye axabisekileyo | Imali yephepha | Bitcoin |
| Iyomelela | | | | | |
| Iyathwaleka | | | | | |
| Ifana | | | | | |
| Yamkelekile | | | | | |
| Iyafumaneka kancinci | | | | | |
| Yahlulahlulwe | | | | | |
| Iyonke | | | | | |
Ukuthatha uxanduva lobuqu
Isiphumo yinkqubo esasazekileyo engenalo inqaku elinye lokusilela. Abasebenzisi bagcina izitshixo zabo zemali ye-crypto kwaye bathengiselana ngokuthe ngqo, ngoncedo lwenethiwekhi ye-P2P ukuqinisekisa ukuba akukho kuphindaphindwa kokuchitha.
Satoshi Nakamoto
Kwihlabathi le-fiat, abantu baxhomekeke kurhulumente, iibhanki, kunye nababoneleli bentlawulo abaziwayo. Iintloko zezi ziko (zezimali) zimisela imithetho yenethiwekhi, kwaye abathathi-nxaxheba, abaninzi babo bengabemi abaqhelekileyo, kufuneka balandele le mithetho. Akukhathaliseki apho uhlala khona — kuhlala kukho imigaqo esemgangathweni ekuxelela ukuba wenze ntoni kwaye wenze njani. Ngokuhamba kwexesha, oku kukhokelele kumjikelo wobunzima, ngakumbi kwiintsapho ezijongene nemingeni yemihla ngemihla.
Ngenxa yale nkqubo, abantu baqhele ukunika uxanduva lwezimali zabo ezandleni zabanye. Umzekelo, uninzi lwabantu luxhomekeke komnye umntu ukuba abancedise, ngakumbi xa kukho into engahambi kakuhle (njengokuphulukana nokufikelela kwi-akhawunti yakho yasebhankini).
Njengoko usazi ngoku, inkqubo yemali yeBitcoin yahlukile kakhulu. IBitcoin isebenza ngendlela ethile, kwaye abaphathi batshintshwe yinkqubo ezimeleyo yemithetho. Akukho mlawuli okanye nkokeli, okuthetha ukuba akukho mntu uza kukuxelela ukuba wenze ntoni, okanye alungise iimpazamo zakho. Ukuba ufuna inkululeko entsha kunye namandla eBitcoin, kuya kufuneka ufunde indlela esebenza ngayo kwaye uyisebenzise ngendlela ehambelana nobomi bakho.
| Imali | Iyunithi | Intlawulo egqityiweyo | Ukukhutshwa |
| iRandi yaseMzantsi Afrika | Isenti (0.01) | Kugxilwe | IKomiti |
| Bitcoin | Sat (0.00000001) | Kusasazekile | Ikhowudi |
NgeBitcoin, ulawula ngokupheleleyo imali yakho, kodwa olu lawulo longezelelweyo luthwala uxanduva olukhulu. Umzekelo, ukuphulukana nokufikelela kwi-bitcoin yakho ngokuphulukana nezitshixo zakho zewallet yedijithali kuthetha ukuba uphulukene neemali zakho — ngonaphakade. Akukho nomnxeba wenkonzo yabathengi onokuwufowunela okanye omnye umntu onokunceda: xa kukho ingxaki, kufuneka uyilungiselele ngokwakho.
Ngethamsanqa, oku akuyi kwenzeka kwabo bathatha uxanduva olupheleleyo lobomi babo. Ukusebenzisa iBitcoin akunzima ngokwemvelo; yahlukile nje. Nantoni na engakhululekanga ivela kukungazazi, kodwa ukuba uzimisele ukufunda kwaye wamkele ngokupheleleyo uxanduva lokukhusela ubutyebi bakho, iBitcoin iba sisixhobo esinamandla: ulawula, kwaye akukho mntu unokuthatha ubutyebi bakho ngaphandle kwemvume yakho okanye ulwazi lwakho.
Isitshixo sikwiintshukumo, ekuqondeni indlela iBitcoin esebenza ngayo nasekuyisebenziseni ngokweemfuno zakho ezizodwa kunye nendlela ophila ngayo.
Izixhobo
What is Bitcoin? (v2)
Jonga ividiyo ethi "What is Bitcoin?"