Пул чист?

Пул яке аз бузургтарин василаҳои озодӣ мебошад, ки инсон то ҳол ихтироъ кардааст.
Фридрих Ҳайек

Хуш омадед ба Дипломи Bitcoin. Дар ин модул, мо ба саволи асосӣ назар меандозем, ки чаро пул дар зиндагии мо муҳим аст. Мо ба моҳияти пул ва шаклҳои гуногуни он назар мекунем, то фаҳмиши амиқтаре аз аҳамияти он ба даст орем.

Пул чизест, ки мо ҳар рӯз истифода мебарем, аммо оё мо воқеан мефаҳмем, ки чаро ба он ниёз дорем ва он чист?

• Чаро одамон вақти худро бо пул иваз мекунанд?
• Чаро баъзе одамон нисбат ба дигарон пули бештар доранд?
• Чаро пул дар кишварҳои дигар фарқ мекунад?
• Чаро мо наметавонем танҳо вақте ки ниёз дорем, пули бештар эҷод кунем?

Биёед аз ҷавоб додан ба панҷ саволи зерин оғоз кунем.

Истифодаҳои амалӣ, мисли харидани чизҳои зарурӣ, масалан, хӯрок ва ашёҳои дилхоҳро баррасӣ кунед. Кӯшиш кунед, ки дар мисолҳоятон мушаххас бошед ва эҷодкориро бо воқеият мутаносиб нигоҳ доред.

Чаро ба мо пул лозим аст?

Пул чист?

Кӣ пулро назорат мекунад?

Чӣ ба пул «қимат» медиҳад?

Дар бораи пул кадом саволҳоро доред?

Музокира: Чаро ба мо пул лозим аст?

Ба гурӯҳҳо тақсим шавед ва:

• Ҷавобҳоро ба чор саволи аввал мубодила ва муҳокима кунед. Ҷавобҳои дӯстдоштаро қайд кунед.
• Ҷавобҳоро ба саволи охирин мубодила кунед ва ба як саволи дӯстдошта овоз диҳед. Натиҷаро қайд кунед.
• Дар охири курс ба ҷавобҳо ва саволҳо баргардед.

Акнун, ки шумо фаҳмиши равшантаре дар бораи зарурияти пул доред, модулҳои оянда меомӯзанд, ки пул чист, чӣ гуна он дар тӯли вақт тағйир ёфт, кӣ ба он таъсир мерасонад ва шакли нави он чист. Ҳамеша ба рӯйхатҳое, ки имрӯз дар синф тартиб додед, муроҷиат кунед, то робитаи байни андешаҳои худ ва тағйирёбии таърихи эҷод, таъриф ва истифодаи пулро пайгирӣ намоед.

Музокира: Пул чист?

• Лутфан ҳоло шириниеро, ки рӯи мизатон гузошта шудааст, нахӯред.
• Кӣ омода аст ширинии худро бо як купюраи 1 евро иваз кунад?
• Ҳоло, дастонатонро боло нигоҳ доред, агар шумо ҳанӯз ҳам омода бошед, ки ширинии худро бо як купюраи 1 еврои монополия иваз кунед, на бо ширинии худ.
• Чаро ё чаро не?
• Чӣ боис мешавад, ки як купюра ин қадар арзишманд бошаду дигаре мисли партов?
• Чӣ ба пул «қимат» медиҳад?
• Пул аз куҷо пайдо мешавад ва кӣ қарор мекунад, ки чӣ қадар онро чоп кунанд?
• Чаро бештар пул чоп накунем ва онро ба ҳама баробар тақсим накунем?

Пул кафолат медиҳад, ки мо метавонем дар оянда он чиро, ки мехоҳем, ба даст орем. Ҳатто агар ҳоло ба чизе ниёз надошта бошем, пул имконияти қонеъ кардани хоҳиши навро вақте ки пайдо мешавад, таъмин мекунад.
Арасту

Оё ягон бор фикр кардаед, ки пул дар асл чист? Ё ягон бор ҳайрон шудаед, ки чӣ чиз пулро... хуб, пул мекунад? Аксари мо медонем, ки чӣ гуна онро истифода барем, аммо на ҳамаамон мефаҳмем, ки он аз куҷо пайдо мешавад ё чӣ гуна кор мекунад. Пул, дар асл, як роҳи мубодилаи молу хизматрасониҳо мебошад. Он арзиши ин чизҳоро дар шакле ифода мекунад, ки осон мубодила мешавад. Пул метавонад шаклҳои гуногун дошта бошад, мисли қоғазпул, танга ва пардохтҳои электронӣ. Одатан, ҳукуматҳо ё мақомоти дигар пулро бароварда ва назорат мекунанд, аммо пул танҳо як воситаи физикӣ ё рақамии мубодила нест; он мисли як забони умумиҷаҳонӣ аст, ки ба мо имкон медиҳад бо одамони тамоми ҷаҳон тиҷорат кунем, ҳатто агар мо як забон ё як фарҳанг надошта бошем. Шумо метавонед дар тарафи дигари ҷаҳон бошед ва ҳанӯз ҳам "бо пул сӯҳбат кунед" — масалан, маҳсулотро ба рӯи миз гузоред ва онро ба асъори маҳаллӣ ё бо корти бонкӣ иваз намоед.

Пул мисли як шартномаи иҷтимоӣ аст, ки ба мо имкон медиҳад мубодила кунем, бе он ки ба мубодилаи мустақим ё ёфтани касе, ки маҳз он чиро мо дорем мехоҳад, такя кунем. Агар як гурӯҳи одамон шоколадро ҳамчун пардохт барои аксари молу хизматрасониҳо қабул кунанд, шоколад пул мешавад (гарчанде, ки дар баъзе минтақаҳои ҷаҳон он об мешавад, шояд онро пуле номатлуб шуморем).

Ба ибораи дигар, худи пул қудрати қонеъ кардани хоҳишҳои инсонро надорад; он танҳо як абзорест, ки ба мо имкон медиҳад мубодиларо самараноктар анҷом диҳем.

Пул арзишеро ифода мекунад, КИ БО ОН молҳо мубодила мешаванд. Пул ОН АРЗИШЕ НЕСТ, ки барои он молҳо мубодила мешаванд.

Як муомила — ин мубодила ё интиқоли молу хизматрасониҳост. Ин як роҳи мубодилаи арзиш байни ду ё зиёда тараф мебошад.

Муомилаҳо намудҳои гуногун доранд — аз мубодилаи оддӣ (масалан, харидани сандвич дар ошхона) то муомилаҳои мураккаби молиявӣ (масалан, харидани хона ё сармоягузорӣ дар...

Муомилаҳо метавонанд шахсан, тавассути телефон, онлайн ё бо роҳҳои дигар анҷом дода шаванд ва метавонанд тарафҳои гуногунро дар бар гиранд, аз ҷумла шахсони алоҳида, ширкатҳо ва муассисаҳои молиявӣ.

Пул тиҷоратро осон мекунад, зеро ҳама онро ҳамчун пардохти ниҳоӣ қабул мекунанд. Он ҳамчунин ба мо имкон медиҳад арзишро чен кунем ва молу хизматрасониҳои гуногунро муқоиса намоем.

Пул танҳо як вазифаи муваққатӣ дар мубодила иҷро мекунад; ва вақте ки муомила ниҳоят анҷом меёбад, ҳамеша маълум мешавад, ки як навъи мол бо навъи дигари мол иваз шудааст.
Жан-Батист Сэй

Вақте ки сухан дар бораи хариду фурӯши молу хизматрасонӣ меравад, пул нақши асосиро мебозад. Пул дар ҷаҳон якчанд вазифаҳои муҳимро иҷро мекунад, аз ҷумла:

Захираи арзиш

Пул бояд арзиши худро дар тӯли вақт нигоҳ дорад, то он ҳамчун воситаи нигоҳдорӣ ва сармоягузории арзиши меҳнати инсон муфид бошад. Ин ба одамон имкон медиҳад, ки пулро барои банақшагирии оянда истифода баранд. Пас, дафъаи дигаре, ки шумо барои чизе махсус пасандоз мекунед, дар хотир доред, ки пул танҳо воситаи пардохт нест — он абзорест барои банақшагирӣ ва сармоягузорӣ ба ояндаи шумо.

Воситаи мубодила

Бо пул, шумо маҷбур нестед, ки шахсеро пайдо кунед, ки маҳз он чизеро, ки шумо доред, мехоҳад. Ба ҷои ин, шумо метавонед пулро барои хариду фурӯши ҳар чизе, ки мехоҳед, истифода баред. Ин мубодила ва тиҷоратро хеле қулай ва самаранок мегардонад.

Воҳиди ҳисоб

Пул стандарти умумиҷаҳонии ченкунии арзишро таъмин мекунад, ки ба одамон имкон медиҳад, ки нархи молу хизматрасониҳои гуногунро ифода ва муқоиса кунанд. Ин ба бозори самаранок ва шаффоф мусоидат мекунад, ки дар он одамон метавонанд қарорҳои дуруст дар бораи хариду фурӯш қабул кунанд.

Агар шумо хоҳед, ки мошини нав харед, метавонед нархҳоро аз дилерҳои гуногун муқоиса кунед ва бо назардошти нарх дар сомонӣ қарор қабул намоед, ки кадомашро харед. Агар воҳиди ҳисоб намебуд, шумо маҷбур мешудед, ки арзиши як мошинро бо дигараш бо истифода аз чизи дигар, масалан, шумораи говҳо ё вақти лозим барои сохтани мошин, муқоиса кунед.

Ин се вазифа ба иқтисодиёт имкон медиҳанд, ки мураккаб ва динамикӣ шаванд. Бе пул, хариду фурӯши молу хизматрасонӣ хеле душвортар мешуд ва иқтисодиёти мо хеле камтараққӣ мемонд.

Тамрин: Ин мисоли кадом вазифаи пул аст?

• Фаррух қарор дод, ки қисми музди ҳафтаинаи худро барои харидани сагбача пасандоз кунад
• Алишер ду порча пицца барои 83 сомонӣ мехарад
• Мирзо намедонад, ки билет ба консертро барои 750 сомонӣ харад ё билет ба лижаронӣ барои 950 сомонӣ

Пул танҳо вақте хуб кор мекунад, ки хусусиятҳои калидии муайян дошта бошад. Он бояд барои хариду фурӯш (воситаи мубодила), нигоҳдорӣ барои оянда (захираи арзиш) ва чен кардани нархҳо (воҳиди ҳисоб) муфид бошад. Ин хусусиятҳо пулро боэътимод ва муҳим мегардонанд.

• Пойдорӣ ба қобилияти пул барои муқовимат ба фарсудашавии ҷисмонӣ ва нигоҳ доштани ҳолати худ дар тӯли вақт ишора мекунад. Ин кафолат медиҳад, ки пул метавонад дар иқтисод дар ҳолати қабулшаванда ва шинохташаванда гардиш кунад. Тилло маводи пойдор аст, ки метавонад ба фарсудашавӣ муқовимат кунад, ва ҳамин тавр, намунаи хуби хусусияти пойдории пул мебошад.
• Қисматшавандагӣ ба қобилияти пул барои тақсим шудан ба воҳидҳои хурдтар ишора мекунад, то одамон тавонанд онро барои хариди молу хизматрасониҳои гуногун истифода баранд. Купюраҳои коғазӣ метавонанд ба осонӣ ба арзишҳои хурдтар тақсим шаванд, ки ин онҳоро намунаи хуби хусусияти қисматшавандагии пул мегардонад.
• Ҳамлшавандагӣ ба осонии интиқол ва бо худ бурдани пул ишора мекунад. Ин имкон медиҳад, ки одамон пулро барои хариду фурӯши молу хизматрасониҳо бе мушкил истифода баранд. Корти кредитӣ ҳамлшаванда аст, зеро онро ба осонӣ дар ҷузвдон ё сумка бурдан мумкин аст, ки ин намунаи хуби хусусияти ҳамлшавандагии пул мебошад.
• Қабулшавандагӣ ба қабулшавии васеи пул ҳамчун шакли пардохт ишора мекунад, то одамон тавонанд бо итминон пулро барои хариду фурӯши молу хизматрасониҳо истифода баранд. Доллари ИМА ҳамчун шакли пардохт васеъ қабул шудааст, ки ин онро намунаи хуби хусусияти қабулшавандагии пул мегардонад.
• Камёбӣ ба душвории истеҳсоли воҳидҳои нав аз пул ишора мекунад, ки ин ба нигоҳ доштани арзиши он кӯмак мекунад ва пешгирӣ мекунад, ки барои хариди ҳамон миқдори мол маблағи бештар сарф шавад. Маркаҳои коллексионӣ, махсусан онҳое, ки нодир ва арзишманданд, метавонанд шакли хуби пул бошанд, зеро онҳо камёбанд ва метавонанд бо гузашти вақт арзиши худро зиёд кунанд. Коллексионерони маркаҳо аксар вақт маркаҳои худро ҳамчун роҳи сармоягузорӣ ва диверсификатсияи дороии худ истифода мебаранд.
• Ягонагӣ ба ивазшавандагии пул ишора мекунад, то як воҳиди пул бо воҳиди дигари ҳамон арзиш баробар бошад. Пул бояд яксон бошад. Тангаҳои мисӣ аз рӯи андоза ва вазн яксонанд, ки ин онҳоро намунаи хуби хусусияти ягонагии пул мегардонад. Як дирам ҳамеша як дирам аст.

Тамрин

Дороии гуногун хусусиятҳои гуногун доранд ва вазифаҳои пулро ба дараҷаҳои мухталиф иҷро мекунанд. Ҷомеа дар ниҳоят муайян мекунад, ки кадом дороӣ ҳамчун пул истифода шавад, вобаста ба он ки кадом мол ин вазифаҳоро беҳтар иҷро мекунад.

Барои муайян кардани он, ки ашёҳои гуногун то чӣ андоза ба хусусиятҳои муайяни пул ҷавобгӯянд, шумо метавонед ҳар як ашёро барои ҳар як хусусият аз рӯи шкалаи 1 то 5 баҳогузорӣ кунед (0 = Бисёр бад; 3 = Муқаррарӣ; 5 = Аъло).

Бо ҷамъбасти холҳо барои ҳар як ашё, шумо метавонед муайян кунед, ки кадоме аз онҳо барои истифода ҳамчун пул беҳтарин аст.

Аз саволҳои зерин истифода баред то муайян кунед, ки ашёҳои гуногун дар ҷадвал то чӣ андоза ба хусусиятҳои пул ҷавобгӯянд.

• Пойдорӣ: Оё пул метавонад ба фарсудашавӣ ва таъсири вақт муқовимат кунад?
• Ҳамлшавандагӣ: Оё пулро ба осонӣ метавон интиқол дод ва дар ҷойҳои гуногун истифода бурд?
• Ягонагӣ: Оё пул бо дигар шаклҳои пул ивазшаванда аст?
• Қабулшавандагӣ: Оё пул ҳамчун шакли пардохт васеъ қабул шудааст?
• Камёбӣ: Оё пул камёб аст ва истеҳсоли бештар аз он душвор аст?
• Қисматшавандагӣ: Оё пулро метавон ба воҳидҳои хурдтар тақсим кард?

* Лутфан сутуни Bitcoin-ро пур накунед; мо ба он дертар дар ҷараёни курс бармегардем.

Пулро метавон ба ду гурӯҳи асосӣ ҷудо кард: физикӣ ва рақамӣ.

Пули физикӣ

• Пули молӣ, яъне объекти моддӣ, ки арзиши умумӣ дорад ва ҳамчун воситаи мубодила қабул шудааст.
  • Мисолҳо: Тилло, нуқра ва ҳатто хокаи тир як замон ҳамчун пули молӣ истифода мешуданд.
• Пули намояндагӣ, ки ҳуқуқ ба як моликияти моддиро ифода мекунад.
  • Мисол: Шаҳодатномаҳои нуқраро метавонистанд ба нуқра иваз кунанд.
• Пули фиатӣ, яъне қоғазпул ва тангаҳое, ки аз ҷониби ҳукуматҳо бароварда мешаванд ва ҳамчун воситаи мубодила қабул шудаанд.
  • Мисол: Қоғазпулҳои Federal Reserve пули фиатӣ мебошанд, ки аз ҷониби ҳукумати федералӣ ҳамчун воситаи қабулшавандаи пардохти қарзҳо эълон шудаанд.

Асъорҳои рақамӣ

Асъорҳои рақамӣ метавонанд барои муомилоти онлайн истифода шаванд ва ба пулҳои электронӣ, стейблкоинҳо ва криптоасъорҳо дохил мешаванд.

Асъорҳои электронӣ версияҳои рақамии асъорҳои анъанавӣ, мисли сомонӣ ё рубл мебошанд. Онҳо барои пардохтҳои онлайн тавассути системаҳое, ки "payment rails" ном доранд, истифода мешаванд ва пулро аз як ҷо ба ҷои дигар мегузаронанд.

Дар низоми анъанавии молиявӣ, ин "payment rails" ба миёнаравҳо, мисли бонкҳо, такя мекунанд. Ин миёнаравҳо ҳаққи хизмат мегиранд ва қудрати тасдиқ, таъхир ё баргардонидани муомилотро доранд.

Мисолҳои маъмули ин системаҳо шабакаҳои корти бонкӣ мебошанд, ки пардохтҳои корти дебетӣ ва кредитиро коркард мекунанд, ва ҳамёнҳои рақамӣ, ки пулро нигоҳ медоранд ва ба корбарон имкон медиҳанд, ки пардохт фиристанд ва қабул кунанд.

• Асъорҳои рақамии Бонки Миллӣ (CBDC): Версияҳои рақамии асъори кишвар, ки аз ҷониби бонки марказӣ бароварда ва идора мешаванд.
• Стейблкоинҳо: Асъорҳои рақамие, ки барои нигоҳ доштани арзиши устувор тарҳрезӣ шудаанд ва одатан ба як дороии муайян, мисли доллари ИМА, пайваст мешаванд.
• Криптоасъорҳо: Як навъи асъори рақамӣ. Баъзеашон децентрализатсия шудаанд, яъне ягон гурӯҳи ягона онҳоро назорат намекунад, дар ҳоле ки дигарон марказонидашудаанд.

Яке аз ғояҳои асосии баъзе асъорҳои рақамӣ бартараф кардани миёнаравҳост. Ин метавонад муомилотро самараноктар кунад ва тамаркузи қудратро кам намояд. Ҳадаф сохтани низоме аст, ки бештар ба интернет монанд бошад — яъне идоракунӣ тақсимшуда бошад, на дар дасти як мақоми ягона.

Тасаввур кунед, ки шумо дар биёбон мондаед ва танҳо як шиша об доред. Шумо ташна ҳастед ва ба об ниёз доред, аммо ҳамзамон медонед, ки барои зинда мондан то пайдо кардани оби бештар ба ин об эҳтиёҷ доред. Ин мисоли классикии норасоӣ аст: шумо миқдори маҳдуди як захира (об) доред ва бояд қарор кунед, ки чӣ гуна онро беҳтар истифода баред.

Дар чунин ҳолат, мумкин аст қарор кунед, ки обро тақсим кунед ва дар муддати тӯлонӣ кам-кам бинӯшед, то ки он ҳарчи бештар кифоя кунад. Ё шояд қарор кунед, ки якбора тамоми обро бинӯшед, то ташнагии худро фавран қонеъ кунед, аммо ин эҳтимолан барои пайдо кардани оби бештар дар оянда ба шумо қувва намедиҳад. Новобаста аз он ки кадом қарорро интихоб мекунед, шумо бо як интихоби душвор рӯ ба рӯ ҳастед.

Норасоӣ ба ҳамаи захираҳо дахл дорад, на танҳо об. Новобаста аз он ки пул, вақт ё ҳатто муҳаббат ва таваҷҷӯҳ бошад, мо ҳамеша бояд қарор кунем, ки захираҳои маҳдуди худро чӣ гуна тақсим кунем.

Норасоӣ моро маҷбур мекунад, ки тарафҳои мусбат ва манфии истифодаи захираҳоямонро баррасӣ кунем ва байни имконот интихоб кунем.

Ду навъи норасоӣ вуҷуд дорад

• Норасоии сунъӣ, ки онро инчунин норасоии марказонидашуда меноманд, ба чизҳое мисли сумкаҳои дизайнерии маҳдуд, кортҳои варзишии нодир ва асарҳои санъат бо рақамҳои муайян дахл дорад. Инҳоро осон аст
• Норасоии табиӣ, ки онро инчунин норасоии ғайримарказӣ меноманд, ба чизҳое мисли замини соҳили баҳр ва металлҳои қиматбаҳо, мисли тилло дахл дорад. Инҳоро тақлид кардан ё қалбакӣ кардан хеле душвор аст.

Фарқи асосии байни ин ду дар идоракунӣ аст.

Норасоии марказонидашуда аз ҷониби як шахс ё ташкилот, мисли ширкат ё ҳукумат муайян карда мешавад, дар ҳоле ки норасоии ғайримарказӣ аз ҷониби касе идора намешавад. Мисоли норасоии марказонидашуда — молҳои мӯди гаронбаҳои маҳдуд, мисли сумкаҳо ё кроссовкаҳо: барои ширкат қариб ки ҳеҷ арзише надорад, ки 1 000 адади дигар истеҳсол кунад, аммо нархи баланд аз ҳисоби маҳдудияти сунъӣ муайян мешавад. Маҳз идоракунии шумораи воҳидҳо аз ҷониби ширкат арзиши онҳоро муайян мекунад. Баръакс, ягона роҳи ёфтан ва истифода бурдани намак, садаф ё тилло — сарф кардани меҳнат ва қувваи зиёд (ё «кор») аст. Дар мавриди ин захираҳои табиатан маҳдуд, ин хароҷот танҳо вақте маъно дорад, ки маҳсулоти бадастомада арзиши баланд дошта бошад.

Ягон шахс ё гурӯҳ нархи захираи табииро барои таъсир расонидан ба нарх идора намекунад, балки баръакс: талабот ба ин мол дар бозор муайян мекунад, ки оё арзиш дорад барои истихроҷи бештар қувва сарф кард ё не.

Норасоӣ ба интихоби мо таъсир мерасонад. Фаҳмидани он метавонад ба беҳтар шудани қабули қарорҳоямон кӯмак кунад: мо аксар вақт байни фоидаи фаврӣ ва манфиатҳои дарозмуддат интихоб мекунем ва ин интихобҳо роҳи расидан ба ҳадафҳоямонро шакл медиҳанд.

Мисоли афзалияти вақт

Шумо имконият доред, ки имрӯз 1 100 сомонӣ гиред ё пас аз як сол 1 210 сомонӣ. Агар шумо афзалияти вақти баланд дошта бошед, шояд имрӯз 1 100 сомониро интихоб кунед, зеро барои шумо доштани пул ҳозир аз интизори 110 сомонии иловагӣ пас аз як сол муҳимтар аст. Аммо агар шумо афзалияти вақти паст дошта бошед, шумо интизор мешавед, то мукофоти калонтар гиред, зеро ба нақшаи дарозмуддат бештар аҳамият медиҳед ва қаноатмандии фавриро камтар муҳим мешуморед.

Афзалияти вақт ба маънои он аст, ки одамон одатан мехоҳанд чизеро ҲОЗИР гиранд, на дертар.

Ба мисоли қаблии шишаи об дар биёбон баргардем: агар шумо тамоми обро якбора бинӯшед, ҳатто агар маънои онро дошта бошад, ки барои баъд чизе намемонад, ин нишон медиҳад, ки шумо афзалияти вақти баланд доред: ташнагии ҳозираатон он қадар қавӣ аст, ки ташнагии ояндаро нодида мегиред, то ҳозир қонеъ шавед. Ин комилан табиӣ аст: мо одатан қаноатмандии ҳозираро аз маҳрумияти ҳозира ба хотири манфиати оянда авлотар медонем, зеро оянда ҳамеша норавшан аст.

Баръакс, агар шумо обро кам-кам бинӯшед, ин нишон медиҳад, ки шумо афзалияти вақти паст доред ва захираи маҳдудро оқилона тақсим мекунед. Ин маънои онро дорад, ки шумо омодаед қаноатмандии ҳозираро ба таъхир андозед, то имконияти зинда монданатонро дар оянда беҳтар кунед. Ин ба осонӣ ба даст намеояд ва талаб мекунад, ки шумо заҳмат, худидоракунӣ ва нигариш ба оянда дошта бошед.

Арзиши имконият ба маънои арзиши беҳтарин алтернативаест, ки шумо ҳангоми қабули қарор аз он даст мекашед. Ҳар як қарор мубодила дорад, бинобар ин ҳар як қарор арзиши имкониятӣ дорад.

Дар мисоли биёбон, арзиши имконияти якбора нӯшидани тамоми об — манфиатҳои зинда мондан аст, ки шумо аз тақсим кардани об ва истифодаи он дар муддати тӯлонӣ ба даст меовардед.

Бигзоред, ки шумо қарор мекунед обро тақсим кунед ва дар муддати тӯлонӣ кам-кам бинӯшед. Дар натиҷа, шумо қувва ва намнокии лозимаро барои ҷустуҷӯи оби бештар доред. Ҳангоми ҷустуҷӯ, шумо ба кактусе мерасед, ки миқдори ками об дорад. Ин зиёд нест, аммо барои қонеъ кардани ташнагии шумо дар он лаҳза кифоя аст. Агар шумо тамоми обро якбора менӯшидед, шояд қувваи кофӣ барои ҷустуҷӯи оби бештар ва ёфтани кактус намедоштед.

Дар ин ҳолат, арзиши имконияти якбора нӯшидани тамоми об — имконияти ёфтани кактус ва гирифтани оби бештар буд.

Ин мисол нишон медиҳад, ки арзиши имконият на танҳо мубодилаи фаврӣ байни ду интихоб, балки имкониятҳои эҳтимолии ояндаеро, ки аз қарорҳоямон ба даст меоянд ё аз даст мераванд, дар бар мегирад.

Майли мо ба иваз кардани мукофоти калонтар дар оянда ба хотири мукофоти хурдтар ҳозир, аз афзалияти вақти мо вобаста аст, яъне то чӣ андоза мо қаноатмандии фавриро нисбат ба нақшаи дарозмуддат муҳим мешуморем.

Фаъолият: Афзалияти вақт

1. Ба шарҳи омӯзгор дар бораи интихоби шириниҳо гӯш кунед.
2. Қарор кунед, ки мехоҳед ҳозир як ширинии хурд ё зефир гиред ё интизор шавед то охири дарс, то ду ширинӣ ё як ширинии калонтар ва дилхоҳтар гиред.
3. Ба қарори худ содиқ бошед ва ба омӯзгор интихоби худро бигӯед. Ширинии худро ё фавран гиред ё дар охири дарс, вобаста ба қарори худ.
4. Дар муҳокимаи синфӣ дар бораи ин фаъолият иштирок кунед, раванди қабули қарор ва мафҳуми афзалияти вақтро баррасӣ намоед.

Хулоса ва муҳокима

• Кадом омилҳо ба қарори шумо барои гирифтани ширинӣ ҳозир ё интизор шудан ба мукофоти калонтар таъсир расонданд?
• Пас аз анҷоми фаъолият, шумо нисбат ба қарори худ чӣ ҳис мекунед?
• Оё метавонед мисолҳои воқеии зиндагиро номбар кунед, ки дар онҳо афзалияти вақти баланд зараровар ва афзалияти вақти паст фоидаовар бошад?
• Кадом оқибатҳои эҳтимолӣ метавонанд аз интихоби афзалияти вақти баланд нисбат ба афзалияти вақти паст ба вуҷуд оянд?

Захираҳо

What is Money?

Ин видеои кӯтоҳро тамошо кунед!