Kutumia Bitcoin katika Maisha ya Kila Siku

Tunajenga mtandao wa Visa kwa ajili ya Bitcoin. Lakini ninachofikiri ni cha nguvu ni kwamba, tofauti na Visa, mtu yeyote anaweza kujenga juu yake.
Elizabeth Stark

Teknolojia mara nyingi hukua na kupanuka kwa tabaka, kama vile safu. Fikiria tovuti unayoipenda, barua pepe, au mitandao ya kijamii: zilijengwa juu ya itifaki ya intaneti, ambayo ilijengwa juu ya kompyuta, ambazo zilijengwa juu ya umeme, na kadhalika. Teknolojia hizi zilianza na muundo rahisi sana na ziliendelea kuboreshwa kadri muda ulivyopita.

Bitcoin siyo tofauti. Kama Andreas Antonopoulos alivyoelezea maarufu, “Bitcoin ni intaneti ya pesa.” Ni safu ya msingi ya pesa ya kidijitali yenye thamani, ikitoa msingi imara ambapo teknolojia mpya zitajengwa juu yake.

Moja ya tabaka hizi inaitwa Lightning Network. Ni kama barabara kuu ya kasi sana kwa Bitcoin, ikisaidia watu kutuma na kupokea bitcoin haraka na kwa ada ndogo sana. Inaruhusu watumiaji kufanya miamala midogo, ya papo hapo juu ya mtandao wa kawaida wa Bitcoin. Hii inafanya kununua kahawa au kumlipa rafiki kuwa rahisi na haraka! Bila shaka, kama ilivyo kwa kila kitu, hii ina changamoto zake.

Lightning Network ni mfumo wa malipo unaoruhusu watumiaji kutuma na kupokea bitcoin haraka na kwa gharama nafuu. Inafanya kazi kwa kuanzisha pochi ya pamoja ambapo pande zote mbili huweka baadhi ya bitcoin zao. Kisha wanaweza kufanya miamala isiyo na kikomo kati yao bila haja ya kurekodi kila moja kwenye blockchain kuu. Kwa kufanya hivyo, wanapita hitaji la kuthibitisha na kujumuisha kila muamala mmoja mmoja kwenye bloku, jambo linalofanya mchakato kuwa wa haraka na wa gharama nafuu. Ada za chini zinamaanisha kuwa Lightning Network inaweza kutumika kwa malipo madogo ambayo si rahisi kila mara kufanyika kwenye mnyororo mkuu. Pindi pande zote zinapoamua kumaliza ushirikiano wao, ni salio la mwisho tu ndilo linalorekodiwa kwenye blockchain.

Fikiria siku moja ukifanya kazi kwenye kahawa. Ukiwa unapanga kukaa kwa muda, unafungua akaunti na kulipia mapema badala ya kulipa kwa kila agizo. Mwishoni mwa siku, wewe na mmiliki wa kahawa mnapitia akaunti ili kulipa bili. Ikiwa amana yako ni zaidi ya ulichotumia, unapewa tofauti; ikiwa umetumia zaidi, unalipa kile unachodaiwa.

Mpango huu unaweza kupanuka na kujumuisha washiriki zaidi. Kwa mfano, katika moja ya ziara zako kwenye kahawa, unaleta rafiki ambaye mhudumu hamfahamu na hawezi kufungua akaunti. Unamruhusu rafiki yako kutumia akaunti yako iliyopo kulipia matumizi yao, na mnakubaliana kwamba watakulipa baadaye binafsi. Sasa fikiria maelfu ya watu wakifanya hivyo kwa wakati mmoja, wakiruhusu wengine kutumia akaunti zilizopo kuunganishwa na watu wengi zaidi — ndivyo Lightning Network inavyofanya kazi!

Kwa kutumia Lightning, unaweza kufanya malipo kwa mtu yeyote kwenye mtandao, si lazima tu yule ambaye mnashirikiana akaunti moja kwa moja — mradi tu njia kati ya pande mbili inaweza kupatikana. Malipo yako yanaweza kupitia kwenye mtandao hadi yafike kwa mlengwa, hata kama huna njia ya moja kwa moja na mpokeaji.

Hebu tuangalie tofauti kati ya miamala ya kwenye mnyororo (on-chain) na nje ya mnyororo (off-chain).

Miamala ya Kwenye Mnyororo

Hizi ni miamala inayofanyika moja kwa moja kwenye blockchain ya Bitcoin. Huchukua takriban dakika 10 kuthibitishwa, na ada hutegemea ukubwa wa muamala kwa virtual bytes. Ni salama zaidi lakini polepole, kwa kuwa zinahitaji makubaliano ya mtandao mzima.

Miamala ya Lightning Network

Miamala hii hufanyika kwenye mtandao tofauti uliojengwa juu ya blockchain ya Bitcoin. Huhesabiwa haraka na kwa ada ndogo. Hutumika zaidi pale ambapo kasi na gharama ya miamala ni muhimu zaidi. Ikilinganishwa na miamala ya kwenye mnyororo, hazina usalama mkubwa.

Walleti ya Lightning ni sawa na walleti ya Bitcoin kwa kuwa inakuwezesha kutuma na kupokea bitcoin. Tofauti kuu ni kwamba inafanya kazi kwenye Mtandao wa Lightning, tabaka la pili lililojengwa juu ya Bitcoin. Kama walleti za Bitcoin, walleti za Lightning zina sifa tofauti za kuzingatia kabla ya kuchagua moja.

Kujihifadhi Mwenyewe dhidi ya Kuhifadhiwa na Mtu Mwingine

Walleti za Lightning zinaweza kugawanywa kwa njia nyingi, lakini kwa urahisi, tunazigawa katika aina mbili: kujihifadhi mwenyewe na kuhifadhiwa na mtu mwingine.
Walleti ya kujihifadhi mwenyewe inamaanisha unadhibiti funguo zako. Walleti ya kuhifadhiwa na mtu mwingine inamaanisha mtu mwingine anazidhibiti.
Kwa kutumia walleti ya kuhifadhiwa na mtu mwingine, unaweza kutuma na kupokea malipo, lakini unategemea mtu wa tatu na unakosa udhibiti kamili wa fedha zako kwa ajili ya urahisi. Hii inaweza kuwa sawa kwa kiasi kidogo cha fedha, lakini inashauriwa kutumia walleti ya kujihifadhi mwenyewe mara tu unapofahamu jinsi inavyofanya kazi. Kwa sehemu iliyobaki ya sura hii, tutazingatia tu walleti za Lightning za kujihifadhi mwenyewe.

Chanzo Wazi dhidi ya Chanzo Kilichofungwa

Walleti za Lightning pia zinaweza kuwa chanzo wazi au chanzo kilichofungwa. Walleti za chanzo wazi zinapendelewa kwa sababu msimbo wake uko wazi, unaweza kukaguliwa na yeyote, na unaweza kuboreshwa na jamii.

Kuweka pochi ya Lightning ya kujihifadhi ni sawa sana na kuweka pochi ya Bitcoin ya kujihifadhi.

1. Tafuta programu kwenye Duka la Programu (iOS) au Google Play Store (Android).
2. Fungua programu na unda pochi mpya. Utaombwa kuhifadhi orodha ya maneno 12 hadi 24: hii ndiyo kauli yako ya urejesho (inayojulikana pia kama seed phrase). Hakikisha umeiandika na kuiweka mahali salama! Kauli hii ya urejesho inakuwezesha kurejesha ufikiaji kamili wa fedha zako ikiwa itahitajika. Ukikosa au kusahau mfululizo huu wa maneno, hutaweza kufikia bitcoin zako ukipoteza ufikiaji wa pochi yako.
3. Kisha utatakiwa kuthibitisha kuwa umehifadhi kauli yako ya urejesho. Ili kufanya hivi, andika maneno ya seed phrase yako kwa mpangilio uleule.
4. Kwa usalama zaidi, baadhi ya pochi hukuruhusu kuweka PIN au nenosiri.
5. Sasa unaweza kuanza kutuma na kupokea bitcoin kwenye Lightning.

Kumbuka: Ikiwa unatumia pochi ya kuhifadhiwa na mtu mwingine (custodial wallet), huenda usihitaji kufuata hatua hizi zote. Hata hivyo, pochi za aina hii zina hatari kwa sababu hudhibitiwa na mtu mwingine, hivyo hutakuwa na udhibiti kamili wa fedha zako.

Kwa kutumia pochi ya Lightning, kutumia Bitcoin ni haraka, gharama nafuu, na faragha ni kubwa, na kufanya miamala kati ya watu wawili iwe rahisi. Unaweza kutuma na kupokea bitcoin haraka kwa mambo ya kila siku kama kununua kahawa.

Hebu tuangalie mifano michache ya Mtandao wa Lightning ukiwa kazini.

Mfano 1

Marcia na Eve wote wana vitengo 5 vya sarafu. Marcia anataka kumtumia Eve vitengo 2. Malipo yanapitia kwa Jeff, ambaye anasaidia kupitisha malipo kwenye Mtandao wa Lightning. Baada ya malipo kukamilika, Eve ana vitengo 7 na Marcia ana vitengo 3.

Jeff anasaidia kuelekeza malipo, lakini hawezi kuiba fedha. Mtandao wa Lightning hutumia kriptografia kuhakikisha kwamba ni mpokeaji tu aliyekusudiwa ndiye anayeweza kupokea malipo. Jeff anasaidia tu malipo kupita kwenye mtandao.

Hii inaonyesha faida kuu ya Mtandao wa Lightning: watu wanaweza kutuma malipo haraka bila kuamini wapatanishi kama benki.

Waendeshaji wa node kama Jeff pia wanaweza kupata ada ndogo kwa kusaidia kuelekeza malipo. Kwa kufanya hivi, wanasaidia mtandao kubaki usio na udhibiti wa kati na wenye ufanisi.

Ikilinganishwa na miamala ya kawaida ya Bitcoin:

• Miamala ya kwenye mnyororo hufanyika moja kwa moja kwenye blockchain ya Bitcoin. Ni salama sana lakini inaweza kuwa polepole na ya gharama kubwa.
• Miamala ya Lightning hufanyika nje ya mnyororo na huruhusu malipo kusafiri haraka zaidi na kwa gharama ndogo sana.

Kwa sababu hii, Lightning inafaa kwa malipo madogo ya kila siku, wakati miamala ya kwenye mnyororo hutumika mara nyingi kwa uhamisho mkubwa au uhifadhi wa muda mrefu.

Mfano 2

Mina anapenda kula nje na mara nyingi husimama kwenye kahawa yake pendwa ya karibu. Kwa kuwa kuna chaguo nyingi za malipo, hajui ipi ni bora zaidi. Kwa bahati nzuri, amejifunza kidogo kuhusu Bitcoin na Mtandao wa Lightning. Baada ya kupitia chaguzi zake, Mina anatambua kwamba kutumia njia ya malipo ya Lightning ndiyo bora zaidi.

Mina anataka kununua kahawa, lakini kulipa kwa muamala wa kawaida wa Bitcoin kunaweza kuchukua muda na kuhitaji ada kubwa. Badala yake, anaamua kutumia Mtandao wa Lightning.

Mtandao wa Lightning unaruhusu watu kutuma bitcoin papo hapo na kwa ada ndogo sana. Hii inaufanya kuwa bora kwa manunuzi madogo ya kila siku kama kahawa.

Ili kuanza kutumia Lightning, Mina anapakua pochi ya Lightning kwenye simu yake. Kisha anatuma bitcoin kutoka kwenye pochi yake ya kawaida ya Bitcoin kwenda kwenye pochi yake ya Lightning. Hatua hii inatumia muamala wa kawaida wa Bitcoin kwenye blockchain. Mara fedha zinapokuwa kwenye pochi yake ya Lightning, zinaweza kutumika kwenye Mtandao wa Lightning.

Sasa Mina anaweza kulipa kahawa papo hapo kwa kutumia Lightning. Malipo hufanyika nje ya blockchain kuu ya Bitcoin, ndiyo maana ni haraka zaidi na nafuu kuliko muamala wa kawaida wa kwenye mnyororo.

Muamala wa on-chain hufanyika moja kwa moja kwenye blockchain ya Bitcoin na unaweza kuchukua muda zaidi na ada zaidi. Muamala wa Lightning hufanyika nje ya blockchain, hivyo kuruhusu malipo ya haraka na ya gharama nafuu huku bado ukitumia bitcoin.

Hii ni ramani ya mtandao mzima wa Lightning Network. Shukrani kwa maelfu ya waendeshaji wa node za Lightning, unaweza kutuma sats kwa mtumiaji yeyote mwenye pochi ya Bitcoin Lightning, popote walipo duniani. Malipo yatafika ndani ya sekunde chache na yatagharimu senti chache tu.Angalia mwenyewe!

Shughuli: Mbio za Upeperushaji wa Lightning

Hii ni zoezi la vitendo ambapo wanafunzi wanatuma na kupokea sats halisi kwa kutumia Lightning Network.

Mambo Muhimu

1. Kutumia pochi ya Lightning kutakuongezea ujasiri wa kupokea na kutuma sats halisi.
2. Angalia vitengo. Baadhi ya pochi huruhusu watumiaji kutuma bitcoin AU sats (1/100,000,000 ya bitcoin).
3. Malipo ya Lightning wakati mwingine yanaweza kukwama kwenye njia, hasa kwa malipo makubwa. Ingawa inawezekana, aina hii ya uzoefu wa mtumiaji inazidi kupungua kadri mtandao unavyokomaa.

Dokezo la Mwanafunzi

Thibitisha na mwalimu wako kama/namna ada za sasa za muamala wa Bitcoin on-chain zitakavyoathiri pochi ya Lightning unayotumia.

Je, umewahi kujiuliza kama unaweza kutumia bitcoin kununua kikombe chako cha kahawa cha kila siku au kujaza bidhaa za nyumbani? Inageuka unaweza! Kuna chaguzi nyingi, mtandaoni na ana kwa ana, zinazokuruhusu kulipa kwa bitcoin. Tutaangalia baadhi ya chaguzi hizo pamoja na zana zitakazokusaidia kupata maduka ya karibu ili uweze kutumia bitcoin.

Ingawa kulipa kwa kadi ya mkopo au kwa kutumia programu kunaweza kuonekana rahisi kueleweka kwa anayelipa, mchakato wa malipo ni mgumu sana na unahusisha wahusika wengi tofauti.

Kila mpatanishi anatoza ada, hivyo ingawa inaweza kuonekana rahisi, haraka, na nafuu, gharama hizi zinaweza kuongezeka haraka kwa mmiliki wa biashara ndogo, mara nyingi zikizidi 3% ya bei. Na hiyo bado haijajumuisha ada za kubadilisha sarafu!

Ada za Usindikaji wa Kadi ya Mkopo

Kwa kutumia Bitcoin na Lightning Network, biashara zinaweza kupokea malipo papo hapo kutoka kote duniani kupitia mfumo wa fedha ulio wazi, salama, wa mtandao, usio na mipaka, na usioweza kudhibitiwa.

Mtandaoni

BTCPay Server ni msindikaji wa malipo wa chanzo huria unaoruhusu wafanyabiashara kukubali malipo kwa bitcoin bila ujuzi mwingi wa kiteknolojia. Ni bure kabisa na haitozi kamisheni yoyote. Biashara za mtandaoni zinaweza kuunganisha BTCPay Server kwa urahisi kwa kuongeza programu-jalizi ya BTCPay kwenye tovuti yao. Kwa sababu BTCPay Server ni mradi wa chanzo huria, sio kampuni, unaweza kuchangia kwenye mradi huu ukishajifunza zaidi kuhusu mradi na programu za kompyuta. Angalia BTCPayServer.org kwa maelezo zaidi kuhusu jinsi ya kutumia mfumo huu wa malipo kwa biashara yako ya ana kwa ana au ya mtandaoni.

BTCPay Server: Inatofautianaje?

• Bure na chanzo huria: Imetengenezwa bure hadi bure. Leseni ya MIT. Hakuna gharama za muamala, usajili au usindikaji. Chanzo huria kabisa. Malipo ni ya moja kwa moja, mtu kwa mtu.
• Iliyogatuliwa: Mtu yeyote anaweza kuweka seva. Kuwa msindikaji wa malipo wa kujitegemea na upokee malipo moja kwa moja kwenye pochi yako. Saidia marafiki zako au jamii yako na usindikie malipo kwao. Maduka yasiyo na kikomo yanaweza kuunganishwa kwenye BTCPay Server moja.
• Faragha, Hakuna mpatanishi: Watu wa tatu wanaoaminika ni mianya ya usalama. BTCPay inawaondoa. Malipo ni P2P, ya moja kwa moja. Data haishirikiwi. Hakuna KYC/ALM.
• Salama: Ufunguo wako binafsi hauhitajiki kamwe. Sio ya kustawisha. BTCPay inahitaji tu xpubkeys (ufunguo wa umma) kutengeneza ankara. Msimbo ni chanzo huria na unaweza kukaguliwa na wakaguzi wa usalama na watengenezaji.
• Haizuiliki: Hakuna sehemu kuu ya kushindwa. Hakuna anayekidhibiti isipokuwa mtumiaji anayeendesha. Unaweza kuiendesha kwenye vifaa vyako mwenyewe.

Ana kwa ana

Maduka ya kawaida pia yanaweza kutumia BTCPay Server kukubali malipo, au wanaweza kupakua tu pochi ya Bitcoin na kukubali malipo moja kwa moja kutoka kwenye simu yao.

Ili kupata mfanyabiashara anayekubali bitcoin katika eneo lako, nenda kwenye BTCMap.org na utafute eneo lako. BTCMap.org ni ramani ya chanzo huria ambapo wafanyabiashara wanaokubali Bitcoin wanaweza kuweka biashara zao. Pia, watumiaji wanaweza kuongeza wafanyabiashara wapya na hata kusasisha ramani kuhakikisha wafanyabiashara waliopo bado wanakubali bitcoin. Ni chombo chenye nguvu kwa watu wanaotaka kutumia bitcoin yao.

Zana za Mpito: Vocha, Kadi za Zawadi, na Kadi za Malipo

Ili kununua bidhaa au huduma kutoka kwa biashara ambazo bado hazikubali bitcoin, kuna chombo cha kati unachoweza kutumia: kadi za zawadi.

Baadhi ya biashara zinajikita katika kununua na kuuza kadi za zawadi kwa kubadilishana na bitcoin. Hii inamaanisha unaweza kupata kadi ya zawadi ya duka unalotaka kununua kwa kubadilisha na bitcoin, kisha utumie kadi hiyo moja kwa moja dukani. Tiketi za ndege, hoteli, michezo, kadi za SIM... unaweza kununua karibu kila kitu kwa bitcoin na kadi za zawadi!

Uchumi wa Mzunguko

Uchumi wa mzunguko unaundwa na washiriki wanaoamua kusaidiana kwa kujaribu kununua na kuuza kwa kila mmoja kadri inavyowezekana. Kwa mfano, jamii ya wakulima wakibadilishana mazao yao badala ya kwenda kwenye duka kubwa.

Ukitumia Bitcoin, uchumi wa mzunguko unajengwa kwa kusaidia wafanyabiashara wa karibu na mafundi wanaokubali bitcoin, ili washiriki wote waweze kufanikiwa pamoja kutokana na sifa bora za Bitcoin.

Uchumi wa kwanza wa mzunguko wa Bitcoin uliowahi kuundwa upo Arnhem, Uholanzi. Uliundwa kabla Lightning Network haijakuwepo — lakini wakati huo, ada za mtandao zilikuwa ndogo sana!

Wa pili ulikuwa Bitcoin Beach, uliopo El Zonte, El Salvador. Ulikuwa wa kwanza kutumia nguvu ya Lightning Network kutoa kwa jamii, ambayo ilikuwa haina huduma za kibenki, malipo ya papo hapo ya kidijitali moja kwa moja kupitia simu zao!

Leo, mamia ya uchumi wa mzunguko yanaanzishwa kote duniani, yakichochewa na Bitcoin, Lightning Network, na rasilimali za elimu.

Kwenye BTCMap.org, unaweza pia kutafuta jamii za Bitcoin ambapo utakutana na watumiaji wengine wa Bitcoin na kupata biashara zinazokubali Bitcoin. Baadhi ya walimu na wanafunzi wetu wameongeza biashara na uchumi wa mzunguko kwenye BTCmap.org — na ukishakuwa tayari, unaweza kufanya hivyo pia!

Rasilimali

Bitcoin Lightning Network Explained: How it Actually Works

Tazama video hii kuhusu Lightning Network