Bitcoin ve Risk Yönetimi

Ufuk taraması, günümüzde gömülü olan parçaları gözlemleyerek geleceğe bir bakış atmanıza olanak tanır.
Roger Spitz

Kendinizi 1995 yılında, o dönemde sizin (veya ailenizin) yaptığı bir işte, bugünkü bilginizle çalışıyor olarak hayal edin. Geriye dönüp baktığınızda, internetin yükselişi nedeniyle işinizin, kurumunuzun veya pazarınızın karşı karşıya olduğu riskler nelerdi? Önlenmesi gereken tehditler ve değerlendirilmesi gereken fırsatlar var mıydı? Ya da Blockbuster'da çalıştığınızı düşünün. Eğer o zaman bugünkü bilginiz olsaydı ve halka açık bir şirkette üst düzey bir yönetici olsaydınız, internetin yükselişini kurumunuzun Risk Kayıt Defteri'ne eklemeye çalışmazsanız, hissedar fonlarının koruyucusu olarak emanetçi sorumluluklarınızı ihmal etmiş olurdunuz.

İnternet, 1995 yılında ortaya çıkan bir riskti; tıpkı bugün Bitcoin'in olduğu gibi. 1995 yılına gelindiğinde, internet kamuoyunda yaygın olarak biliniyordu; bir teknoloji sırrı değildi. Ancak, işletmeler tarafından pek anlaşılmıyor veya uygulanmıyordu ve yeni internet girişimleri dışında çok azı onu öğrenmeye ya da bir risk olarak izlemeye çaba gösteriyordu.

1995'teki internet gibi, Bitcoin de yaygın olarak biliniyor, ancak işletmeler tarafından pek anlaşılmıyor veya uygulanmıyor; yalnızca büyük ölçüde Bitcoin ekonomisinde faaliyet gösterenler hariç. 1995 yılına gelindiğinde, internet 1960'lardaki kökenlerinden başlayarak yeni protokol katmanlarının eklenmesiyle gelişmiş ve kullanılabilirlik düzeyine ulaşarak patlayıcı büyümesini tetiklemişti.

Bitcoin de 2009'daki başlangıcından bu yana benzer şekilde evriliyor, kullanılabilirliği kademeli olarak artırıyor ve karmaşıklığı soyutluyor. Tıpkı internette olduğu gibi, Bitcoin kullanıcılarının sayısı yavaşça artıyor (https://bitcoinmagazine.com/markets/an-objective-look-at-bitcoin-adoption) ve bu teknolojik gelişmeler yaşanıyor. İnternette olduğu gibi, hangi gelişmenin patlayıcı bir benimsemeyi tetikleyeceğini ancak sonradan bileceğiz, fakat elimizde 2022'den itibaren "günümüzde gömülü olan parçalar" (Roger Spitz) olduğunu gösteren veriler zaten var.

Stratejik planlama, stratejik düşünme değildir. Aslında, stratejik planlama çoğu zaman stratejik düşünmeyi bozar ve yöneticilerin gerçek vizyonu rakamların manipülasyonu ile karıştırmasına neden olur.
Henry Mintzberg

Riskleri en iyi tespit edecek kişiler, kuruluşlarını ve onun belirlenmiş hedeflerini, ürünlerini, pazarlarını, kanallarını ve mevcut stratejisini derinlemesine bilenler olacaktır. Bu kişilerin ayrıca Bitcoin'i incelemiş, neden var olduğunu, hangi sorunu çözmek için burada olduğunu ve neden değer kazandığını iyi anlamış olmaları gerekir.

Bu nedenle, ilk adım, gerekli bilgiye sahip insanları geliştirmek olmalıdır, eğer zaten yoklarsa. Kuruluşlar için hazırlanan bu My First Bitcoin modülleri ve özellikle bu modül, tam olarak bu eğitim ve gelişim ihtiyacını karşılamak için oluşturulmuştur.

Yetenekler oluşturulduktan sonra, bir sonraki adım, risklerin genel olarak potansiyel olarak dönüştürücü bir değişimle ilgili olduğu durumlarda risklerin en iyi nasıl tespit edileceğini düşünmektir. Ortaya çıkan risk, "mevcut bilgi birikiminin zayıf olduğu alanlarda ve şekillerde gelişen bir risktir"1.

İyi bir risk yöneticisi, olasılığı düşük (olduğu düşünülen) bile olsa, sonucu yüksek olan durumlara odaklanmalıdır. Yani, şimdiki zamandan başlamak yerine, Bitcoin'in küresel bir değer saklama aracı, değişim aracı ve hatta belki de hesap birimi olduğu bir gelecek son noktayı hayal ederek başlayın. Bu senaryoda aşağıdaki gibi soruları düşünün:

• Yurtiçi ticaretiniz artık küresel ticaretle nasıl karşılaştırılıyor? Neler değişti?
• Jeopolitik nasıl değişti?
• Hangi pazarlar/ürünler değer kazandı? Hangileri daraldı?
• Hangi kuruluşlar görece iyi performans gösterdi? Hangileri kötü?
• Hangi ülkeler daha güçlü çıktı? Hangileri daha zayıf?
• İnsanlar arasındaki servet dağılımı değişti mi? Hangi şekillerde?
• Finansal kurumların rolü nasıl değişti? Peki ya hükümetlerin?

Ve ardından, bu gelecek senaryosuna bugünden nasıl geçildiğini düşünerek sondan başa doğru ilerlemeye çalışın. Şu konuları göz önünde bulundurun:

• Olayların sırası
• Ara değişimin yumuşaklığı veya ani/volatil olması
• Değişime neden olan ulus-devlet, pazar, kuruluş, birey rolleri
• Geriye dönüp bakıldığında yolculuğun izleri olacak ortaya çıkan veri noktaları

Son olarak, yukarıdaki egzersizden elde edilen gözlemleri kuruluşunuzla ilgili risklere dönüştürün. İkinci ve üçüncü dereceden faktörleri göz önünde bulundurun. Muhtemelen her gözlemde birden fazla risk bulunabilir. Riskler hem tehdit hem de fırsat olabilir.

İnternetin ekonomi üzerindeki etkisi, faks makinesinin etkisinden daha büyük olmadı... on yıl sonra, "bilgi ekonomisi" ifadesi komik gelecek.
Paul Krugman

Yukarıdaki alıntının ardından, 10 yıl sonra akıllı telefonlar henüz yeni ortaya çıkmıştı ve onların yeni internet hizmetleri ve uygulamalarının gelişimine olan etkisi 2007'de bile öngörülememişti. Kanıtlar gösteriyor ki, mevcut uzmanlar geriye dönüp bakıldığında dönüşümsel değişim konusunda uzman olan kişiler olmuyor; yeni bir uzman sınıfı ortaya çıkıyor. Aşağıdaki alıntı, eski bir modelin içindeki 'uzmanların' radikal değişime neden kör kaldığını açıklıyor - çünkü bu değişim onların görüş alanı dışında gerçekleşiyor.

Mevcut gerçeklikle savaşarak hiçbir şeyi değiştiremezsiniz. Bir şeyi değiştirmek için, mevcut modeli geçersiz kılacak yeni bir model inşa edin.
R. Buckminster Fuller

Buradan çıkarılacak ders – ileriye dönük tahminler, potansiyel olarak dönüştürücü teknolojilerin etkilerini değerlendirirken çok zayıf olabilir. Bunun yerine, Bitcoin'in küresel para olduğu bir dünyanın nasıl görüneceğine dair senaryolar oluşturmaya çalışmanızı ve ardından bugüne geri dönük tahmin yapmanızı öneriyoruz. Bu, 1.1'de risk listesi oluşturmak için özetlediğimiz yöntemdir.

Etkileri belirlemek için, tespit edilen riskleri tek tek ele alın ve bunları kuruluşunuzun hem iç hem de dış bağlamında değerlendirin. Bir riskin gerçekleşmesi bir tehdit, bir fırsat veya her ikisini birden yaratabilir ve bu, farklı kuruluşlar için farklılık gösterebilir. Bu önemli bir içgörüdür; çünkü kuruluşunuz için bir tehdit olan bir durum, mevcut rakiplerinizden biri veya yeni bir girişim için bir fırsat olabilir.

Bir riskin gerçekleşmesinin bir kuruluş için birden fazla etki yaratabileceğini unutmayın.

Örnekler

Bitcoin'in birincil, küresel hazine rezerv varlığı olma riski

• Bunu erken fark eden kuruluşlar fayda sağlayacak, geç kalanlar ise zarar görebilir (Fırsat / Tehdit ?)

Bitcoin ağının internet tabanlı ticaretin mutabakat katmanı olma riski

• Mikro ödemelerle ürün tasarımı ve teslimatı nasıl evrilebilir? (Akışkan ödemeler için fırsatlar / Abonelik modelleri için tehditler)
• Eski ödeme sistemleri pazarında önemli ölçüde faaliyet gösteren kuruluşların evrilmesi gerekebilir (Tehdit)

Kredinin fiyatının gelecekte önemli ölçüde daha yüksek olma riski

• Krediye erişim / fiyatında uzun vadeli bir değişikliğin ürün talebine etkisi (Tehdit?)
• Bilanço yapısına etkisi (Fırsat / Tehdit?)

Varlık ve gelir demografisinin değişme riski

• Varlık / gelir dağılımında uzun vadeli bir değişikliğin kanal pazarlamasına etkisi (Fırsat / Tehdit?)
• Yatırımcı sermaye karışımına etkisi (Fırsat / Tehdit?)

Dünyadaki herkesin aynı para birimini kullanma riski

• Yeni bir para biriminde muhasebe yapmanın operasyonel etkisi (Fırsat)
• Sadece tek bir para birimine sahip olmanın hazine yönetimine operasyonel etkisi (Fırsat)
• Tek bir para biriminin ulusal ve uluslararası ödeme maliyetlerine operasyonel etkisi (Fırsat)
• Coğrafyaya göre daha kolay karşılaştırılabilir fiyatlandırmanın pazarlamaya etkisi (Fırsat / Tehdit?)

Aşağıdaki örnekteki gibi bir tablo kullanmak, bir riskin gerçekleşmesinin organizasyon üzerindeki etkilerini değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Dikkate alınması gereken iki unsur, riskin gerçekleşme olasılığı ve organizasyon üzerindeki etkinin büyüklüğüdür. Bu iki faktör genellikle ele alınan zaman diliminden etkilenir, bu nedenle her bir tespit edilen etki için farklı zaman dilimleri boyunca bir tablo oluşturmak faydalı olacaktır.

Bu üç faktör bir ölçüde birbiriyle ilişkilidir; örneğin, ani ve büyük bir değişikliğin olasılığı muhtemelen çok düşüktür, ancak daha uzun bir zaman diliminde veya daha düşük bir büyüklükte oldukça yüksek olabilir.

Tablodaki hücrelerin renklendirilmesi, 3.5. Bölümde ele alınan eylemlerin önceliklendirilmesine yardımcı olacak bir yol sunar.

Bu çalışmanın sürekli olması gerektiğini unutmamak önemlidir. Belirsiz gelecek, bilinen geçmişe dönüştükçe olasılıklar, büyüklükler ve gelecek zaman dilimleri değişecek ve gelişecektir. Yeni gerçekler ortaya çıktığında, önceki sonuçlarınızı tekrar gözden geçirin.

1.3.1 Olasılık

Yönetim, her şeyden önce sanat, bilim ve zanaatın buluştuğu bir uygulamadır
Henry Mintzberg

Dikkate alınan zaman diliminde, riskin gerçekleşerek etkiye yol açma olasılığını nasıl değerlendiriyorsunuz? Etkinin büyüklük seviyesi ne olurdu?

Burada 'doğru' cevaplar yoktur; yalnızca her olayın etkilerine ilişkin bireysel ve kurumsal yorumlara dayalı farklı yargılar vardır. Farklı bakış açılarıyla yapılan sohbetler, 'seyirciye sor' ilkesine göre tahminlerinizi geliştirmeye yardımcı olabilir, ancak görüşler ilgili beceri ve bilgiye göre ağırlıklandırılmalıdır.

1.3.2 Büyüklük

Herhangi bir etkinin büyüklüğü, referans zaman dilimi uzadıkça muhtemelen artacaktır. Bu, bakış açısı ne kadar uzun olursa, harekete geçilmesi gerekliliğinin o kadar olası olduğu anlamına gelir. Zaman dilimleri boyunca büyüklüklerin ölçülmesi, tüm riskler arasında eylemlerin önceliklendirilmesi için bir fırsat sunar.

1.3.3 Zaman Dilimi

Belirli bir olasılık ve büyüklük için ortalama olarak, zaman dilimi ne kadar kısa olursa, harekete geçme önceliği o kadar yüksek olmalıdır.

Aşağıdaki alıştırmada, sınıf eğitmeninizin rehberliğinde, örnek bir kuruluş seçeceğiz; belki de derste bulunan bir öğrenciyle ilgili bir kuruluş olabilir ve 1.1-1.3 bölümlerinde açıklanan yöntemi pratikte uygulayacağız.

Sorabileceğiniz bazı sorular şunlardır:

• Ürünlerim / hizmetlerim için pazarın gelecekteki durumu nasıl olacak?
• Borçlanmanın daha az erişilebilir / daha maliyetli olduğu bir dünyada, bilançomuz / finansman kaynaklarımız nasıl değişebilir?
• Kuruluşum, aşağıdaki müşteri veya tedarikçi pazarlarındaki değişikliklerden etkilenir mi:
  • İnşaat / gayrimenkul
  • Enerji / ısıtma
  • Finansal hizmetler
  • Kamu alımları / hizmetleri
  • Atık yönetimi

Riskleri belirlemenin ve etkileri değerlendirmenin amacı, analiz böyle bir eylemi destekliyorsa, kuruluşunuzun tehditleri azaltmak veya fırsatları değerlendirmek için harekete geçebilmesidir.

• Kabul Et / İzle
• Azalt
• Benimse / Faydalan

Önceliklendirme, etki tablolarınızdaki hücrelerin rengine bakılarak kolaylaştırılır. Bir etkinin hücresi kırmızı ise, benzer veya daha uzun zaman dilimindeki diğer etkilere göre önceliklendirilmelidir; yeşil kutudaki etkiler ise kabul edilip izlenmeye daha uygundur.

Tüm risklerde sadece izlemeye yönelme eğilimine karşı dikkatli olun, çünkü bu, gelecekte bir noktada birçok şeyin aynı anda gerçekleşmesine neden olabilir.

Kayıp korkusundan kaçının. Kayıp korkusu, bireyler için kaybetmenin acısının, kazancın verdiği hazdan psikolojik olarak iki kat daha güçlü olduğunu öne süren bir bilişsel önyargıdır. Tehditlerden kaçınmaya harcadığınız çaba kadar, fırsatları belirleyip değerlendirmeye de odaklanın.

Aşırı kararlı olmaktan kaçının. Birbirini dışlayan sonuçlara hazırlanabilirsiniz ve bu, faydalı bir risk yönetimi stratejisi olabilir.

Bu bölümde, analizleri eyleme dönüştürmenize yardımcı olacak bazı genel eylem gruplarını vurguluyoruz. Bu liste kapsamlı olmayı amaçlamaz, ancak başlamanıza yardımcı olmak için tasarlanmıştır.

Notlar

Bkz. sayfa 6 https://www.theirm.org/media/9230/charities-sig-an-introduction-to-emerging-risks-and-how-to-identify-them.pdf