Imodyuli 1 kwi-6

Utshintshiselwano, Ixabiso & Ixabiso lentengiso

1.1 Inqanawa Iyonakele

Uhlobo lomsebenzi

  • Umdlalo wokulinganisa - Ukulinganisa indima - Umdlalo

Ixesha elithathayo

  • imizuzu engama-60

Ukuhlulwa kweqela

  • Ikilasi lonke

Inkcazo

Kulo mdlalo wokulinganisa weklasi lonke othathe imizuzu engama-60, abafundi bazakulinganisa indima njengabasindileyo abaphuma enqanaweni abamele ukufumana izixhobo ezibalulekileyo ukuze 'baphile' iveki kwisiqithi esingumqwebedu. Besebenzisa amakhadi okudlala ukumela izixhobo kunye nezinto zokuphila, abafundi baqala ngokutshintshiselana izinto ngokuthe ngqo, beqeqesha ukuxoxisana ngelixa bejamelene nemiqobo eqhelekileyo yokurhweba efana nokugqithiseka kwezinto, ukunqongophala, kunye nokungafani kweminqweno. Umdlalo obizwa ngokuba yi 'Ukukhangela Iqokobhe' obunexesha, uzisa imali yezinto (commodity money), njengoko abafundi beqokelela iimpawu abanokuzisebenzisa ukwenza utshintshiselwano lube lula. Xa amaqokobhe esesetyenziswa, iklasi ingena kwimarike ekhokelwayo apho abafundi bemisa amaxabiso, bephendula kubonelelo kunye nemfuno, kwaye bafumane amava okufumanisa amaxabiso. Umsebenzi uphumelela ngokwenza uhlahlo-lwabiwo mali kunye nomjikelo wokuthengisa okanye utshintshiselwano olucwangcisiweyo lwezinto ezikwi 'uluhlu lweminqweno yobutyebi', oku kudibanisa isizathu sokuba imali ikhona.

Iziphumo Zokufunda

  • Abafundi bafumana amava okutshintshiselana izinto ngokuthe ngqo, 'ukuhlangana kweminqweno', ukunqongophala, unikezelo/imfuno, ukufumanisa amaxabiso, uhlahlo-lwabiwo mali, kunye nentengiso yokubhida.
  • Unxibelelwano nemali: imali yezinto (amaqokobhe) kunye nesizathu sokuba imali inceda urhwebo.

Izixhobo

  • Amakhadi okudlala
  • 'Amaqokobhe' (iimpawu ezibonakalayo: amaphepha ajikeleze, amaqhosha, amaqokobhe obugcisa)
  • Ibhokisi yobutyebi (Ibhokisi encinci/envelopu)
  • Ikhadi lesipho (ikhadi lesipho eliphelelwe lixesha okanye elingeyonyani le-R100)
  • Amakhadi angelanto (okanye amaphepha amancinci)
  • Izinto eziluncedo ukuba zikhona: Imifanekiso echazayo (Jonga Isihlomelo A & B), Imaphu yobutyebi, Iisitika zomvuzo

Izixhobo zobugcisa

  • Isibali-xesha/iwotshi yeselfowuni
  • Ibhodi emhlophe okanye isikrini
  • Ipeni yokubhala
  • Iluncedo ukuba ikhona: Ibhodi emhlophe/iimakha, iprojektha, intsimbi/umqondiso wexesha, umculo (ukhetho xa kukhangelwa ubutyebi)

INKQUBO

ISIQALO

imizuzu emi-3

  • Fihla imali yezinto (amaqokobhe) ejikeleze igumbi lokufundela phambi kokuba abafundi bangene egumbini
  • Phonononga amagama njengomsebenzi wokufudumeza: Urhwebo, imali, ixabiso... njalo njalo
  • Phonononga imiqondiso yokubuyisela ingqalelo kunye nemithetho yexesha.

Injongo Ngamazwi Omfundi

  • Tshintshiselana ngezinto ukuze uphile iveki kwisiqithi esingumqwebedu.
PHAMBI KOMSEBENZI

imizuzu emi-5

  1. Balisa ibali elingasemva elichaza indlela abafundi abaphuma ngayo enqanaweni. Sebenzisa imifanekiso echazayo xa kuyimfuneko. (Jonga Isihlomelo A)

Umzekelo...

'Uhlala kwidolophana encinci ekufutshane nolwandle kwaye usebenza njengomphasi weentlanzi. Ngosuku oluthile, uphuma elwandle kunye neqela lakho nifuna umphango wosuku. Konke kuhamba kakuhle kwaye inqanawa ihamba kancinci phezu kolwandle olugudileyo, iigull zibhakabhaka phezulu. Xa ningasabonwa ngumhlaba kwaye inqanawa ingena emanzini anzulu, nantsi ke, phezulu esibhakabhakeni, isaqhwithi siqala ukubonakala. Ubona amafu amnyama eqokelelana esiya ngakwinqanawa. Umphathi uthathela ekubuyeni elunxwemeni aze ajike inqanawa, kodwa sekwephuzile. Isaqhwithi sisondele ngokukhawuleza kwaye silandela iqela ngokukhawuleza kunokuba inqanawa inokubabaleka - akukho kubaleka.

Kwimizuzu embalwa, amaza olwandle sele eqhushumba phezu kwenqwanawa. Umoya uyavuthuza, amaconsi olwandle aphaphazela emoyeni kwaye inqanawa iqala ukungcangcazela isuka icala ukuya kwelinye. Xa ujonga emva kwakho, ubona udonga olukhulu lwamafu amnyama lusuka elwandle lukhwela ezulwini - isaqhwithi siyeza kuwe neqela lakho...'

  1. Buza abafundi ukuba bachaze izinto abaya kuzidinga kwisiqithi esingumqwebedu ukuze baphile. Khuthaza impendulo izinto ezine ezikhethiweyo zomsebenzi (umzekelo, imachete, intonga yokuloba, intente kunye neetshisi) kwaye uzibonise kwiklasi usebenzisa izixhobo ezibonakalayo.
  2. Cacisa ukuba amakhadi okudlala aza kumela into abayidingayo ukuze basinde.
  3. Phinda uchaze injongo kunye nenjongo yomsebenzi ngamazwi omfundi.

USUKU 1 - UKUTSHINTSHISANA

Imizuzu eli-10

Ulungiselelo

  1. Sasaza amakhadi amaninzi kumfundi ngamnye, amakhadi amaninzi anohlobo olufanayo.
  • Umfundi A = Amadayimani, Umfundi B = Iintliziyo njl.
  1. Cacisa ukuba uhlobo lwekhadi lumela izinto abafumene zona
  • Idayimani = Iimachete, Iintliziyo = Iintonga zokuloba, Iiklabhu = Iintente, Iispedi = Iitshisi
  1. Buza umfundi ngamnye ukuba angayisebenzisa njani loo nto. Xa becacisa indlela abaza kuyisebenzisa ngayo into yabo, thabatha ikhadi kumfundi kwaye uyibeke kwinqwelo 'esetyenzisiweyo' embindini weqela.
  2. Emva kokuba umfundi ngamnye esebenzise enye yezinto zakhe, buza ukuba baza kwenza ntoni ngezinto ezishiyekileyo - khuthaza ukuba kuya kufuneka batshintshe izinto ABANAZO ngezinto ABAZIFUNAYO (Jonga Isihlomelo B)

Bonisa

  • Utitshala ubonisa indlela yokutshintshiselana nomfundi (nikela ↔ phendula ↔ sivumelane). Bhala izakhelo zemigca ebhodini, ukuba kuyimfuneko: “Ndine ____. Ndifuna ____.” / “Ndingatshintsha ____ ngo ____.”

Tshintshiselana

  • Cacisa igridi yokutshintshiselana (Jonga Isihlomelo B)
  • Abafundi banemizuzu emi-5 yokutshintshiselana ngezinto ABANAZO ngezinto ABAZIFUNAYO.
  • Xa ixesha liphelile, sebenzisa umnxeba wokuphelisa.

Inqaku lokujonga & Ingxoxo

  • Phakamisa umnwe: zonke iimfuno zifezekisiwe / phantse / akukabikho
  • Xoxa: Yintoni ebe lula/kunzima? Ngubani onento eninzi kakhulu? Encinci kakhulu? Yazisa ukunqongophala kunye ne unikezelo & imfuno.

Ingcinga

  • Khuthaza abafundi: “Into enye endincede ndatshintshiselana yayingu ______.”

USUKU 2 - UKUTSHINTSHISANA… kwakhona

Imizuzu eli-10

Ulungiselelo

  1. Uphengululo iintlobo zamakhadi kunye nezinto abazimelelayo
  • Diamond = Imimela, Hearts = Intonga zokuloba, Clubs = Iintente, Spades = Iziphakathi zomlilo
  1. Kwakhona, buza umfundi ngamnye ukuba angayisebenzisa njani into ayifumeneyo. Xa becacisa indlela abaza kuyisebenzisa ngayo into yabo, thatha ikhadi kumfundi ulibeke kwinqwelo 'esetyenzisiweyo' embindini weqela.
  2. Emva kokuba umfundi ngamnye esebenzise enye yezinto zakhe, buza ukuba baza kwenza ntoni ngezinto ezishiyekileyo - khuthaza impendulo ukuba kuya kufuneka batshintshe kwakhona into ABANAYO ukuze bafumane into ABAFUNAYO.

Bonisa

  • Utitshala ubonisa indlela yokutshintshiselana elula nomfundi (umnikelo ↔ umnikelo ophikisayo ↔ sivumelene). Bhala imizekelo yemigca yesivakalisi ebhodini, ukuba kuyimfuneko: “Ndine ____. Ndifuna ____.” / “Ndingatshintsha ____ ngo ____.”

Tshintshiselana

  • Cacisa igridi yokutshintshiselana (Isihlomelo B)
  • Abafundi banemizuzu emi-5 yokutshintshiselana into ABANAYO ukuze bafumane into ABAFUNAYO.
  • Xa ixesha liphelile, sebenzisa umnxeba wokuphelisa.

Inqaku lokujonga & Ingxoxo yokugqibela

  • Phakamisa umnwe: zonke iimfuno zifezekisiwe / phantse / akukabikho
  • Xoxa: Yintoni ebe lula/kunzima? Ngubani onento eninzi kakhulu? Encinci kakhulu?

Isifundo esincinci

  • Usuku 2 kufuneka lube nzima ngakumbi kunosuku 1 lokutshintshiselana.
  • Abafundi bayakufumanisa ngokukhawuleza ukuba kunzima ngaphandle kokuba abantu ababini bafuna into enayo omnye (ukuhlangana kweminqweno).
  • Chaza ingxaki: “Ndifuna A, unayo B… ukutshintshiselana kumile.”
  • Qhoboshela: “Abantu bavelisa money ukuze balungise le ngxaki.”

USUKU 3 - UKUNCIPHA & UMZAMO: “Ukukhangela Iqokobhe”

Imizuzu eli-10

Ulungiselelo

  • Ukuba iithokheni (amaqokobhe) azikafihlwa egumbini lokufundela, thatha ixesha ngoku ukuze ugqibe.
  • Cacisa: “Amaqokobhe akhethekile kule siqithi. Angasetyenziswa njengemali. Qokelela amakhulu onako.”
  • Misela imithetho yokuhlonipha nokhuseleko - akukho kuba, akukho ukutyhala njl.

Ukukhangela Ubuncwane

  • Ukukhangela amaqokobhe kwemizuzu emi-5 (fihla amaqokobhe aphindwe kabini okanye kathathu inani labafundi egumbini/eholo; tshintsha ubunzima).
  • Khumbula ukubala ukuba ufihle amaqokobhe angaphi egumbini.

Bala & Bhala

  • Amaqela/ababini babala amaqokobhe. Umzobo omfutshane webha ebhodini (ngubani onezininzi/ambalwa).
  • Xoxa ukufumaneka okuncinane kwezinto kunye no umgudu.

Isifundo Esincinci

  • Chaza imali yezinto (into abantu abayisebenzisayo njengemali).
  • Sebenzisa izixhobo ezibonakalayo ukuze ubonise imizekelo yemali kwixesha elidlulileyo.
  • Buza: “Ngaba amaqokobhe angaba yimali apha?”

Ingqwalasela

  • “Ukuba amaqokobhe aba yimali, yintoni enokuthi ibe ixabiso lezinto? Kutheni?”

USUKU 4 - IMALI YEZINTO & AMAXABISO: “IMarike Yamaqokobhe”

Imizuzu eli-10

Lungiselela

  1. Phonononga iintlobo zamakhadi kunye nezinto abazimelelayo
  • Idayimani = Imimela, Iintliziyo = Izibambo zokuloba, Iiklabhu = Iintente, Ispades = Izitshisi
  1. Buza umfundi ngamnye ukuba angathini ukwenza ngento ayifumeneyo entsha. Mamela ukusetyenziswa kwabo kwaye lahla ikhadi kwinqwelo 'esetyenzisiweyo'.
  2. Khuthaza ukuba kuya kufuneka batshintshe kwakhona into ABANAYO ukuze bafumane abayifunayo kodwa ngoku banokusebenzisa nemali yezinto - amaqokobhe.

Bonisa

  • Utitshala ubonisa indlela yokutshintshiselana elula nomfundi (umnikelo ↔ umnikelo ophikisayo ↔ isivumelwano). Bhala izakhelo zemigca ebhodini, ukuba kuyimfuneko:
    “Ndine ____. Ndiyafuna ____.” / “Ndingatshintsha ____ nge ____.”
  • Gxininisa ukuba abafundi banokukhetha ixabiso lezinto

Tshintshiselana

  • Cacisa igridi yokutshintshiselana (Isihlomelo B)
  • Abafundi bane imizuzu emi-5 yokutshintshiselana into abanayo ukuze bafumane abayifunayo.
  • Xa ixesha liphelile, sebenzisa ukubiza kwakhona ukuphelisa.

Inqaku lokujonga & Ingxoxo

  • Phakamisa umnwe : zonke iimfuno zifezekisiwe / phantse / akukabikho
  • Xoxa: Yintoni eyayilula/eyayinzima ngemali? Zeziphi amaxabiso owahlawulayo? Waphela unazo iigobolondo ezininzi okanye ezimbalwa? Bekufanelekile oku?

USUKU 5 - IIBHADJETI & IITHENGISO: Ibhokisi Yobutyebi

Imizuzu eli-15

Ukulungiselela

  • Fihla ibhokisi yobutyebi kwenye indawo eklasini ngexesha abafundi begqiba urhwebo loSuku 4.

Ibali Lokutsala umdla

  • Iqela elishiyekileyo lijonga-jonga kwaye lifumana ubutyebi
  • Faka ikhadi lesipho le-$100 le-Amazon/Walmart njl. (elingeyonyani)

Ukukhangela ubutyebi

  • Abafundi bakhangela kwisiqithi esingumqwebedu (eklasi) befuna ibhokisi yobutyebi
  • Xa sele ifunyenwe, chaza imbasa kunye nendlela ezakusetyenziswa ngayo.

Uluhlu Lweminqweno

  • Abafundi banokusebenzisa ikhadi lesipho ukufaka into enye yokonwaba kuluhlu lweminqweno ngamnye.
  • Thatha ipeni nephepha uze ubhale phantsi into nganye ecetywayo ngabafundi kwaye ubhale igama labo ecaleni kwento abayicelileyo.
  • Umyalelo uyafakwa kwaye ngengomso, izinto ziyafika.

USUKU 6 - ULUHLU LWEMINQWENO

Kulo msebenzi wesibini wokugqibela kukho iindlela ezimbini onokukhetha kuzo:

UKHETHO 1 – Ukwabiwa Ngokungacwangciswanga kunye noRhwebo (KULULA)

Izinto ezikwi-wishlist zinokunikezelwa kubafundi ngokungacwangciswanga. Oku kungachazwa ngebali eliyilwe. Umzekelo, akukho ndawo yokumisa inqwelo-moya kwesi siqithi, ngoko izinto ziye zaphoswa ngeparashuti zaza zasasazeka kwisiqithi. Ukusuka apha, abafundi banokurhweba ngento yokonwaba abanayo ukuze bafumane le bayifunayo. Banokusebenzisa iigobolondo zabo ezishiyekileyo ukufumana abayifunayo.

Ukulungiselela uRhwebo

  • Cacisela abafundi, njengoko baberhweba ngamakhadi okudlala, banokumisela ixabiso kwaye barhwebe ngento abanayo ukuze bafumane abayidingayo.

Urhwebo

  • Abafundi bane imizuzu emi-5 yokurhweba ngento abanayo ukuze bafumane abayidingayo.
  • Injongo kukufumana into yokonwaba abayicelileyo.
  • Iigobolondo nezinye izinto (amakhadi okudlala) zinokubandakanywa kurhwebo.
  • Xa ixesha liphelile, sebenzisa umnxeba wokuphelisa.

UKHETHO 2 – Ithengiso (ELIPHEZULU)

  • Umntu ofumene ikhadi lesipho wathumela izinto kwindawo yakhe yokuhlala kwisiqithi. Ngoku ungumnini wezo zinto zonke kwaye angazithengisa kumntu onikela ngexabiso eliphezulu.
  • Utitshala ngoku uthengisa izinto ngokusebenzisa ithengiso. Abafundi basebenzisa iigobolondo zabo ukukhuphisana kwithengiso baze bazame ukuphumelela into yabo yokonwaba.

Ukulungiselela Ithengiso (5 min)

  • Cacisa nge ithengiso lesiNgesi (amaxabiso anyuka; isandla sokugqibela siyaphumelela). Qhelisela ukuphakamisa/ukuhlisa iphedali.
  • Umgaqo webhajethi: ungaze unikele ngegobolondo ezingaphezulu kunento onayo; cwangcisa kwangaphambili.

Iithengiso (10 min)

  • Thengisa izinto nganye nganye kubafundi.
  • Abafundi banikela ngegobolondo zabo kwizinto ezithengiswayo.

Ingxoxo emva kweThengiso (5 min)

  • Yintoni ibhajethi? Amaxabiso abonise njani imfuno? Bekufanelekile? Imithetho ingatshintsha njani iziphumo?

UKULANDELWA (imizuzu emi-2)

  • Zeziphi izinto ebezizibiza kakhulu? Kutheni? Phi aphoubonelelo lubonakala luncinci? Zeziphi izicwangciso ezisebenze?
  • “Imali yenze urhwebo lwaba lula kuba ______.”
  • Utshintshiselwano lwezinto lwalunzima → amagobolondo anceda (imali yezinto) → imali isombulula ingxaki yokungafani kweminqweno.
  • Unxibelelwano oluya kwiBitcoin – xoxa ukuba iBitcoin yimali enceda abantu ukutshintshiselana ngeempahla neenkonzo.
  • Xoxa ngezinye zeendlela ezahlukeneyo phakathi kweBitcoin namagobolondo abebesetyenziswa.

USUKU 7 - INKULULEKO

  • Sebenzisa zonke izinto abanazo, babone ukuba bangakwazi na ukwenza indlela yokuphuma kwesi siqithi.
  • Cela abafundi bacinge-babelane-ngombono ukufumana iingcamango eziphambili.
  • Njengodidi, yenzani isicwangciso sokubaleka kwesi siqithi nokufumana indlela yokubuyela ekhuselekileyo.
UKULANDELWA
  • Bhala ngokukhawuleza okanye zoba: “Into enye endifunde ngayo malunga neurhwebo okanye imali.”
  • Ukuhamba ujikeleze ujonge amaxabiso kunye neziphumo zethenda; xoxa ngobulungisa kunye nemarike.
  • Umngeni onganyanzelekanga (abakhulu): Yila imali entsha yesiqithi (imithetho, umda wonikezelo, indlela yokuthintela ubuqhophololo).
UKUVALA
  • Qokelela zonke izinto
  • Qinisekisa ukuba zonke amakhadi okudlala abuyisiwe ukuze kube nokulingana phakathi kweendidi zonke zomdlalo kwenye imisebenzi.

AMANQAKU

Ulawulo lwegumbi lokufundela
  • Misela imida ye“Marketplace”; sebenzisa umnxeba wokubuyisela (umzekelo: “Bit, block… BOOM!”).
  • Imithetho yorhwebo ibekwe: 1) Yiba nobubele, 2) Nika/Phendula ngenye indlela, 3) Sukutsala, 4) Gqibezela ngesandla/ukubetha isandla, 5) Buyela kwiindawo zakho xa kubizwa.
  • Ukuba kuyimfuneko, nika iindima (Umphathi weBhanki/Uncedo lwabaPirate, Abagadi beMarike) ukunceda nokuxhasa abafundi abancinane.
Ulwandiso & Imisebenzi yokuzalisa ixesha
  • Zoba ivenkile yakho yesiqithi kwaye xabisa izinto ezintathu ngamagogolondo.
  • Imathematika engqondweni: Ukuba uneegobolondo ezili-12 kwaye uphumelele ithenda ngeegobolondo ezili-9, zishiyeka zingaphi?
  • Yenza umzobo wevenn ukubonisa izinto abantwana abazixabisayo ekhaya nakwisiqithi - ngaba kukho izinto ezikwazombini?
  • Uluhlu lwezinto ezinqwenelekayo ezili-10 - cela abafundi babhale uluhlu lwezinto ezili-10 eziphambili abazakuziqhuba ukuba bebesiya kwisiqithi esingumqwebedu.
Ukwahlula-hlula
  • Abafundi abancinane batshintshiselana ngeendidi ezimbalwa (ukutya/amanzi kuphela); abafundi abadala bajongana neemfuno ezinzima kunye namaxabiso aguqukayo.
  • ELL/Ukufikeleleka: Nika amakhadi emifanekiso; izakhelo zemigca yesivakalisi yokwenza unikezelo; nika abahlobo abancedisayo.
  • Ukhuseleko: Ukuhamba kukuhamba kuphela; imida icacile; imijikelo imiselweyo.

Iinyathelo ezongezelelweyo

1.2 Iya, Iya, Iphumile!

Uhlobo lomsebenzi Ukulingisa indima • Ukuthengisa ngephenyane

Ixesha imizuzu engama-45

Ukwahlulwa kweqela Ikilasi lonke

Inkcazo

Kulo msebenzi, abafundi bathatha inxaxheba kuthengiso lweklasi besebenzisa “amaqokobhe” (okanye iithokheni) njengemali elula. Ikilasi liqhuba ukuthengiswa kwezinto ezahlukeneyo apho izinto zemihla ngemihla zithengiswa enye ngexesha kumthengi ophakamisa ixabiso eliphezulu. Njengoko amaxabiso evela ngexesha langempela, abafundi babona indlela ukuswela (izinto ezilinganiselweyo nemali enqongopheleyo) kunye nemfuno (bangaphi abafuna into enye) echaphazela ukuba into “ixabisa” malini. Ingxoxo ekhokelelwayo idibanisa iziphumo zabo zokuthenga neengcinga eziphambili zexabiso, utshintshiselwano, kunye nendlela amaxabiso enziwa ngayo, kugxininiswa ukuba amaxabiso awasimiyo kwaye abantu abohlukeneyo baxabisa into enye ngendlela eyahlukileyo.

Izinto abafundi abazifundayo

  • Abafundi bafumana amava okuswela kunye nendlela amaxabiso enziwa ngayo ngokuthatha inxaxheba kuthengiso oluphila.
  • Bafunda ukuba izinto zifumana ixabiso ngokuxhomekeka kubantu abaninzi abafuna zona, kunye nokuba zinqongophele kangakanani.
  • Abafundi bayaqonda ukuba:
    • Ukuswela kwenza izinto zibe nexabiso eliphezulu.
    • Amaxabiso awasimiyo; axhomekeke kwimfuno.
    • Abantu baxabisa izinto ezahlukeneyo ngendlela eyahlukileyo.

Izixhobo

  • Izinto ezincinci ezili-10 zeklasi (ezonwabisayo okanye eziluncedo: iisitika, iipenki, izimuncumuncu, iirabha, iminqwazi ehlekisayo, iithoyi, njl.)
  • Amaqokobhe (okanye iithokheni/ii-coin zephepha ukuba akukho maqokobhe) — ubuncinane ama-3–5 kumfundi ngamnye

Izixhobo zokusebenza

  • Ipensile & iphepha lokubhala amaxabiso abekiweyo
  • Izinto eziluncedo ukuba zikhona: Ibhodi emhlophe kunye neepeni zayo, intsimbi yokuthengisa okanye isandi/umqondiso

INKQUBO

ISIQALO 

imizuzu emi-2

  • Cwangcisa kwangaphambili ukuba umfundi ngamnye uza kufumana iithokheni zingaphi.
  • Hlela izinto ezili-10 phezu kwetafile phambili (le “ndlu yokuthengisa”)

Injongo Ngokutsho Komfundi

  • Sebenzisa amaqokobhe ukubhida kuthengiso kwaye ubone indlela amaxabiso atshintsha ngayo xa abantu abaninzi befuna into enye kwaye zinqongophele.
PHAMBI KOMSEBENZI

imizuzu emi-5

  1. Phonononga izinto eziphezu kwetafile kunye nabafundi. Xoxa amagama kunye nemisebenzi yezinto, ukuba kuyimfuneko.
  2. Bhengeza: “La maqokobhe yimali yenu. Niza kuwasebenzisa ukuthenga izinto kumdlalo wanamhlanje.
  3. Sasaza amaqokobhe kwaye wenze abafundi babale ukuba banawo mangaphi.
UMSEBENZI

imizuzu engama-30

Ulungiselelo

  1. Cacisa ukuba izinto eziphezu kwetafile ziza kuthengiswa enye ngexesha.
  2. Abafundi baza bhida besebenzisa amaqokobhe — lowo ubhida kakhulu ufumana into.

Bonisa umzekelo

  1. Khetha umfundi omnye njengom “bhidi.” Phakamisa into, uyinike igama ngokucacileyo, uqalise ibhidi kwi-qokobhe eli-1.
  2. Bonisa indlela yokubhida: cela umfundi aphakamise isandla sakhe, abize ixabiso lakhe esidlangalaleni, aze abeke amagobolondo apho wonke umntu angawabona. Phinda kube kanye ngokumgqitha (okanye usebenzise omnye umfundi wesibini) ukuze ubonise indlela amaxabiso anyuka ngayo.
  3. Vala intengiso: yenza ukubala okucacileyo (“Okokuqala, okwesibini, kuthengisiwe”), khwaza/uqhwabe, chaza ixabiso lokugqibela, nikezela ngomxholo, kwaye ubhale ixabiso apho wonke umntu angalibona.

Intengiso Ebukhoma

  1. Utitshala uphakamisa into.
  2. Qala ngegobolondo eli-1, vumela abafundi banyuse amaxabiso.
  3. Bhala ixabiso lokugqibela kwisitiki uze usincamathisele kwinto (ibonakale kubo bonke).
  4. Phinda oku kuyo yonke into eli-10.

Iindawo Zokujonga

  • Ngexesha lentengiso, khumbuza abafundi ukuba baqaphele amagobolondo abasalayo.
  • Cacisa ukuba xa sele bengenaso amagobolondo, abanakuphinda bathenge ezinye izinto.
  • Abafundi kufuneka 'balawule' amagobolondo abo kwizinto abazifunayo.
UKULANDELWA
  1. Beka zonke izinto kunye namaxabiso azo okugqibela ebhodini/odongeni.
  2. Buza:
    1. Zeziphi izinto ebezibiza kakhulu? Kutheni?
    2. Zikhona izinto ebezingabizi? Kutheni?
    3. Ngaba wonke umntu ebefuna izinto ezifanayo?
    4. Ngaba kukho umntu ophelelwe ngamgobolondo ngokukhawuleza?
  3. Gxininisa: Ixabiso livela kwixabiso kwaye ukunqongophala.
  4. Chaza la magama uze uwabhale ebhodini.
VALA
  • Nika izinto kubafundi abaphumelele kwintengiso kwaye ubavuyise

AMANQAKU

Ulawulo lweklasi
  • Abanye abafundi banokufumanisa le ngcamango ingalunganga. Bangahle bagqithwe kwizinto abazifunayo. Qaphela ukuba oku kunokuba ngamava okungafundiyo kakuhle. Nikezela ithuba lokurhweba okanye ukutshintshiselana (jonga Umahluko ngezantsi)
Umahluko
  • Ukwahlula amagobolondo ngendlela eyahlukeneyo kunokutshintsha iziphumo zomsebenzi. Eyona ndlela ilula, nelungileyo kukuwasabalalisa ngokulinganayo. Kodwa, le ayisosimo sobomi bokwenyani. Ukwahlula okungalinganiyo kunokufaneleka kubafundi abaphambili ukuze kuxoxwe ngemeko yemali kunye nokungalingani.
  • Abafundi abancinci: Ukuba ukuthenga akulula kubafundi, kunokwenzeka ukujikeleza iqela nganye nganye.
  • Abantwana abaneengxaki zolwimi/ukufikeleleka: Abantwana banokubonisa ixabiso labo ngokubeka amagobolondo embindini wetafile, ngendlela ye-poker.
Ulwandiso & Imisebenzi Yongezelelekileyo
  • Ukuba akukho nto inikelwayo: endaweni yokunika izinto, abafundi babhale kwiziposti ukuba bacinga ukuba into nganye imele ixabise malini. Thelekisa 'uqikelelo' lwabo neziphumo zokwenyani zentengiso.
  • Oku kwenza umsebenzi ube ngowetheory kwaye kuvumela ukuphinda-phinda ngaphandle kwemivuzo.
  • Ukuba ixesha likhona, kunokuvulwa imarike yokurhweba kubafundi abangonelisekanga yintengiso. Abafundi banokukhuthazwa ukuba batshintshe okanye basebenzise amagobolondo abasalayo ukuze batshintshe phakathi kwabo. Oku kunokwenziwa ngendlela elawulwa ngutitshala, okanye ngokuzimeleyo, kuvumela abafundi ukuba bathathe inyathelo.

1.3 Kufanelekile

Uhlobo lomsebenzi Ukuhlelwa • Ukuhlukaniswa ngokubonakalayo • Ingxoxo ekhokelwayo

Ixesha elithathwayo imizuzu engama-45

Ukuhlulwa kweqela Ikilasi lonke, ngamnye efumana ithuba lakhe

Inkcazo

Abafundi baphonononga intsingiselo yexabiso ngokusika izinto zemihla ngemihla baze bazibeke kumgca wexabiso owabelwana ngawo ukusuka kwezisezantsi ukuya kwezibizayo. Ngokuthelekisa, ingxoxo, kunye nokukhokelwa ngutitshala, abafundi bafumana ukuqonda okucacileyo kokuba ixabiso lithetha imali into ebiza ngayo kwaye amaxabiso angahluka kakhulu phakathi kwezinto ezahlukeneyo.

Iziphumo Zokufunda

Ekupheleni komsebenzi lo, abafundi baya kuba:

  • Beqonda ukuba ixabiso lithetha ukuba into ibiza malini ngemali
  • Beyakwazi ukubona umahluko phakathi kwezinto ezisezantsi nezibizayo
  • Bethelekisa amaxabiso kwiindidi ezahlukeneyo zezinto
  • Bethatha inxaxheba kwincoko yeqela kunye nokuxhasa izimvo zabo
Izixhobo
  • Iikhatala ezindala, iimagazini, okanye amaphepha eemveliso ashicilelweyo
  • Iglue stick okanye iteyiphu
  • Iimaki
  • Okulungileyo ukuba nako: Amanqaku ancangathi okanye izitikha zokuvota
Izixhobo
  • Iisikere ezikhuselekileyo kubantwana
  • Okulungileyo ukuba nako: Iprojektha, Izixhobo Zokubonisa (Jonga Isihlomelo A)

INKQUBO

ISIQALO 

imizuzu eli-10

  1. Ukhetho: Khetha kwangaphambili uze usike izinto zokubonisa umsebenzi
  2. Qinisekisa ukuba yonke imixholo yekhatala ilungele iminyaka yabafundi.
  3. Ukuba kunokwenzeka, zama ukufihla amaxabiso ezinto usebenzisa ipeni yemaki.

PHAMBI KOMSEBENZI

imizuzu emi-5

  1. Buza abafundi: “Ngubani owaziyo ukuba igama elithi ixabiso lithetha ntoni?”
  2. Bhala ngokucacileyo ebhodini:
    1. Ixabiso = imali into ebiza ngayo
  3. Bonisa imizekelo emibini engafaniyo (umzekelo, iapile vs ibhayisekile) uze ubuze ukuba yeyiphi ebiza kakhulu.

Injongo Ngamazwi Omfundi

  •  “Funda ukuba izinto zibiza malini kwaye ukwazi umahluko phakathi kwezisezantsi nezibizayo.”
UMSEBENZI

imizuzu engama-25

Ulungiselelo

  1. Yenza umgca omde othe tye eludongeni okanye ebhodini usebenzisa iteyiphu okanye ipeni yokucima. (Jonga Isihlomelo B)
  2. Bhala:
    1. Ekhohlo: “Ixabiso Eliphantsi”
    2. Ekunene: “Ixabiso Eliphezulu” 

Umzekelo

  1. Ukuba awukayenzi, khetha uze usike into kwizinto ezikhoyo
  2. Beka into enye ngokwakho kumgca othe tye uze uchaze indlela ocinga ngayo ngokuvakalayo:
    1. “Le into ndiyibeka apha kuba ixabiso layo liphantsi - ihlala ixabisa imali encinci.”
  3. Buza abafundi ukuba bayavuma okanye bayaphikisa.

Qhuba

  1. Abafundi bathathana beze phambili baze babeke izinto zabo kumgca wexabiso.
  2. Imibuzo yomfundisi:
    1. “Ngaba eli xabiso liphantsi okanye liphezulu kunelokugqibela?” okanye “Ngaba ifuna imali eninzi ukuyithenga?”
    2. “Ngaba kufuneka ibekwe ekhohlo ngakumbi okanye ekunene?”
  3. Khuthaza intshukumo kunye nokulungisa njengoko iimbono zitshintsha.

Ingqwalasela

  • Hamba kunye nabafundi kumgca wexabiso.
  • Buza:
    • “Ucinga ukuba le nto kufuneka ishukunyiswe?”
    • “Yeyiphi into ekumangaliseleyo?”
  • Chaza okanye uqikelele amaxabiso okwenyani kwezinye izinto uze uthelekise neengcinga zabafundi.
  • Phawula:
    • Izinto ezincinci zinokubiza kakhulu
    • Izinto ezinkulu ngamanye amaxesha zinokubiza kancinci
LANDISELA

imizuzu emi-2

Shwankathela:

  • Ixabiso lisinceda xa sithelekisa izinto
  • Amaxabiso ahluka-hluka kwizinto ezahlukeneyo
  • Singaphikisana, kodwa imali isinceda sigqibe 
VALA
  1. Ncoma abafundi ngokuthatha inxaxheba kwabo.
  2. Thatha umzuzu wokubulela ngezinto ezikwiimpilo zabo.
  3. Cela abafundi babuyise zonke izinto nezixhobo.
  4. Iprojekthi ingaboniswa okanye igcinwe kwaye abafundi banokongeza kamva.

AMANQAKU

Ulawulo lweklasi
  • Biza abafundi ngomnye ngomnye
  • Khuthaza ukuphikisana ngentlonipho
Ulwandiso & Imisebenzi yokuzalisa ixesha
  • Yongeza iindidi zamaxabiso (Ngaphantsi kwe-R200, R200–R1000, Ngaphezulu kwe-R2000, Ngaphezulu kwe-R20,000)
  • Phinda wenze umgca usebenzisa ukutya, amava, okanye iinkonzo
  • Thelekisa amaxabiso aqikelelweyo namaxabiso okwenyani
  • Umdlalo othi Phezulu okanye Phantsi
  • Ngenisa umxholo wokunqongophala ngokubuza ukuba kutheni ezinye izinto zibiza kakhulu
Ukwahlula-hlula
  • Abafundi abancinane: izinto ezisikiweyo sele zilungile
  • ELL/Ukufikeleleka: vumela ukubonisa ngeminwe endaweni yokuthetha
  • Ukhuseleko:qinisekisa ukuba usetyenziswa kwezikere kuyajongwa

Iinyathelo ezongezelelweyo

1.4 Yintoni ixabiso?

Uhlobo lomsebenzi Ingxoxo • Iprojekthi yobugcisa yokusebenzisana

Ixesha elithathayo 45 imizuzu

Ukwahlulwa kweqela Ikilasi lonke kunye negalelo lomntu ngamnye

Inkcazo

Abafundi baphonononga ingcamango yexabiso ngokuchonga izinto zemihla ngemihla ebomini babo baze bazibeke kwitshathi ebonakalayo ekwabelwana ngayo. Ngengxoxo ekhokelwayo kunye nomsebenzi wobugcisa odityanisiweyo odityaniswe eludongeni, abafundi bathelekisa ixabiso lomntu kunye nexabiso lentengo baze bacinge ngendlela elinokutshintsha ngayo ixabiso ngokuxhomekeka kumbono womntu. Lo msebenzi wakha ukuqonda okusekwe kwisiseko sexabiso, ixabiso lentengo, kunye nokunqongophala ngokusebenzisa ingxoxo, intshukumo, kunye nokucinga okubonakalayo.

Iziphumo Zokufunda

Ekupheleni kolu shishino, abafundi baya:

  • Baqukumbela ukuba ixabiso lisekelwe kwiimfuno zomntu kunye nezentlalo.
  • Baqukumbela ubudlelwane phakathi kwe ixabiso lentengo kunye ne ixabiso.
  • Babone ukuba ixabiso alisoloko lihlala linjalo kodwa litshintsha ngokuxhomekeka kumbono womntu.
  • Baqhelise ukusebenzisana ngengxoxo ekwabelwana ngayo kunye nomsebenzi wobugcisa weqela.

Izixhobo

  • Amanqaku ancinci anamathelayo okanye amakhadi e-index
  • Iimaki, iipeni okanye iipensile
  • Iteyiphu okanye iglue enamathelayo
  • Iteyiphu engomeleziyo (iteyiphu yokugquma, washi tape, iteyiphu yabapeyinta njl.)
  • Okungcono ukuba kukho: Ukhetho lwezinto ezivela ekhaya

Izixhobo

  • Okungcono ukuba kukho: Ibhodi emhlophe & iimaki

INKQUBO

ISIQALO 

10 imizuzu

  1. Fumana indawo efanelekileyo kwigumbi lokufundela yokubonisa umsebenzi wobugcisa omkhulu. Kufuneka ibe ngumgangatho ogudileyo, othe tye.
  2. Coca udonga kuyo nayiphi na into kwaye uhlambe udonga ukuze amanqaku anamathelayo akwazi ukunamathela eludongeni.
  3. Beka naziphi na izinto ezivela ekhaya phezu kwetafile phambi kweklasi ngaphambi kokuba abafundi bangene.

Qaphela: Ukusebenzisa ibhodi emhlophe phambili kweklasi kunokufaneleka kulo msebenzi. Nangona kunjalo, ukuze kufezekiswe impembelelo enkulu, kungcono ukwenza lo msebenzi kwenye indawo kwigumbi lokufundela ukuze iprojekthi yobugcisa iboniswe ixesha elide.

PHAMBI KOMSEBENZI

5 imizuzu

  1. Vumela abafundi bachonge izinto ozibeke phambi kwabo.
  2. Xoxa ngexabiso lazo kunye nexabiso lentengo.
  3. Yazisa ngezimvo ezimbini:
    1. Ixabiso lentengo: ukuba into ixabisa malini
    2. Ixabiso: ukuba into iluncedo okanye ibaluleke kangakanani
  4. Cela abafundi banike uluvo lwabo malunga nento kwaye ukuba bayavuma okanye bayaphikisa.

Injongo Ngamazwi Omfundi

  • “Fumanisa ukuba yintoni egqiba ixabiso lezinto.”
  • “Funda ukuba zeziphi izinto ezixabisekileyo kuthi kwaye kutheni kungavisisani wonke umntu.”
  • “Thetha ngokuba kutheni izinto ezibizayo zingasoloko zixabisekile, kwaye izinto ezitshiphu zinokubaluleka.”
UMSEBENZI

imizuzu engama-30-40

Ulungiselelo

  1. Cela abafundi ukuba badwelise izinto ezininzi abanokucinga ngazo ezikwiigumbi zabo zokulala okanye ezindlwini zabo (iithoyi, iimpahla, izixhobo, iincwadi, njl.).
  2.  Umfundi ngamnye ubhala into enye kwisitiki esinye.
    1. Imibuzo yokukhuthaza:
      1. “Zeziphi izinto ezibalulekileyo kuwe?”
      2. “Zeziphi izinto ezingabalulekanga?”
  3. Ukuba kunokwenzeka, umfundi ngamnye angaba nombala wakhe wesitiki ukuze kube lula ukwahlula izinto kamva emsebenzini.
  4. Ncamathisela umgca omde othe tye ebhodini (Jonga Isihlomelo B).Beka igama kule axis:
    1. Ekhohlo = “Ixabiso eliphantsi”
    2. Ekunene = “Ixabiso eliphezulu”
  5. Emva koko yongeza umgca othe nkqo onqamlezayo embindini. Beka igama kule axis:
    1. Ezantsi: “Ixabiso eliphantsi”
    2. Phezulu: “Ixabiso eliphezulu”

Umzekelo

  1. Thatha enye yezinto ezivela ekhaya ubhale igama lento kwisitiki.
  2. Bonisa apho kufuneka ibekwe khona phakathi kwezikwere ezine.

Qhuba

  1. Abafundi babeka izitiki zabo kwi-axis apho becinga ukuba into yabo ifanele khona.
  2. Xhasa abafundi ngokubakhuthaza ukuba bongeze izinto ezininzi kangangoko. Ukuba abafundi bagqibile izitiki zabo, babakhuthaze ukuba bacinge ngezinye izinto ezintsha.

Ingqwalasela

  • Imibuzo yokukhokela:
    • “Ngaba le into itshiphu okanye ibiza?”
    • “Ngaba uninzi lwabantu lungavumelana ngexabiso?”
    • “Iluncedo kangakanani le nto?”
    • “Ngaba wonke umntu angayixabisa ngendlela efanayo?”
  • Khuthaza ingxoxo:
    • “Zeziphi izinto ezikumangalisileyo?”
    • “Kutheni ezinye izinto ezitshiphu zixabisekile?”
    • “Kutheni ezinye izinto ezibizayo zinganzwanga zibalulekile?”
    • Ukutshintsha kweembono ngokuzikhethela:
  • Ukutshintsha kweembono ngokuzikhethela:
    • Yenza abafundi bajonge izinto zomnye umfundi baze baxoxe ngomehluko.
  • Eyona nto ibalulekileyo:
    • Ixabiso yidijithi
    • Ixabiso sisigqibo
LANDISELA
  • Phonononga:
    • Ixabiso kunye nexabiso azifani
    • Abantu abavumelani ngexabiso
    • Amaxabiso anceda abantu barhwebe nangona bengavumelani
  • Qhagamshela imali:
    • Imali kunye namaxabiso kunceda abantu barhwebe xa ixabiso lingumntu ngamnye

VALA

  1. Chonga naziphi na iindlela okanye imikhwa.
  2. Bongela abafundi ngokuthatha kwabo inxaxheba.
  3. Thatha umzuzu wokubulela abantu, amaxesha kunye nezinto ebomini babo.
  4. Cela abafundi babuyise zonke izinto kunye nezixhobo.
  5. Iprojekthi ingaboniswa okanye igcinwe kwaye abafundi banokuyongeza kamva.

AMANQAKU

Ulawulo lweklasi
  • Khuthaza ukungavumelani ngentlonipho
  • Qinisekisa ukuba akukho mpendulo ingalunganga
  • Kungaba nomdla ngakumbi ukuncamathisela kwaye uphawule iiaxisi ngexesha lomsebenzi. Oku nako kungaphazamisa ingqwalasela kwaye kuphazamise ingqondo xa inkqubo inzima.
Ulwandiso & Imisebenzi yokuzalisa ixesha
  • Bonisa kwaye Uxelele
  • Yongeza umaleko wesithathu: “Ngubani ogqiba ixabiso?”
  • Phinda wazise imidlalo yokuthengisa okanye yokurhweba
Umahluko
  • Abafundi abancinane: amakhadi ezinto ashicilelwe kwangaphambili
  • Abafundi abaneemfuno ezizodwa/Ukufikeleleka: umzobo endaweni yokubhala
  • Ukhuseleko: qapha intshukumo kufutshane neendonga

Iinyathelo ezongezelelweyo

↑ Buyela kuluhlu lwamaxwebhu