Apakah Itu Wang Fiat?

Sejarah manusia adalah sejarah wang kehilangan nilainya.
Milton Friedman

Kita telah melihat dalam modul sebelum ini bagaimana wang berkembang dari masa ke masa dan bagaimana sistem kewangan kita berubah daripada wang kukuh kepada wang tidak kukuh, membentuk dunia yang kita diami hari ini. Modul ini menyelami dengan lebih mendalam bagaimana perkembangan ini membawa kepada sistem fiat hari ini dan bagaimana sistem fiat itu berfungsi.

Jadi, bagaimana sistem fiat yang kita gunakan hari ini wujud?

Untuk memahaminya, kita perlu melihat kepada dolar AS. Hari ini, dolar berfungsi sebagai mata wang rizab utama dunia, bermakna banyak negara bergantung kepadanya untuk perdagangan, simpanan, dan kestabilan kewangan. Oleh sebab itu, keputusan mengenai dolar AS memberi kesan kepada ekonomi di seluruh dunia.

Untuk memahami bagaimana wang berfungsi di negara anda, adalah berguna untuk memahami bagaimana sistem fiat moden berkembang di Amerika Syarikat.

Pada abad ke-19, banyak masyarakat menggunakan sistem wang kukuh yang berasaskan logam berharga seperti emas dan perak. Logam-logam ini dihargai kerana ia jarang, tahan lama, dan diiktiraf secara meluas. Apabila perdagangan meningkat, membawa sejumlah besar logam menjadi tidak praktikal. Bank mula menyimpan emas dan perak untuk orang ramai dan mengeluarkan sijil kertas yang mewakili jumlah logam yang disimpan.

Dari masa ke masa, bank mula mengeluarkan lebih banyak sijil kertas daripada emas yang sebenarnya mereka simpan. Amalan ini, yang dikenali sebagai perbankan rizab pecahan, mewujudkan risiko serbuan bank, di mana ramai orang cuba mengeluarkan emas mereka pada masa yang sama. Untuk menstabilkan sistem perbankan, kerajaan mula campur tangan.

Pada tahun 1913, Amerika Syarikat menubuhkan Federal Reserve, sebuah bank pusat yang boleh mengeluarkan wang baru dan menyokong bank-bank yang menghadapi masalah.

Pada tahun 1930-an, kerajaan A.S. juga mewajibkan rakyat menyerahkan emas mereka sebagai pertukaran kepada dolar kertas. Tidak lama selepas itu, kerajaan mengurangkan nilai dolar berbanding emas, yang mengurangkan kuasa beli simpanan orang ramai.

Selepas Perang Dunia Kedua, sistem Bretton Woods mengaitkan mata wang global kepada dolar A.S., dan dolar masih boleh ditukar dengan emas. Sistem ini berakhir pada tahun 1971, apabila Amerika Syarikat berhenti membenarkan dolar ditebus dengan emas. Sejak itu, kebanyakan negara menggunakan wang fiat.

Wang fiat ialah mata wang yang tidak disokong oleh komoditi fizikal seperti emas. Sebaliknya, ia mempunyai nilai kerana kerajaan mengisytiharkannya sebagai wang sah dan orang ramai mempercayai serta menerimanya untuk pembayaran.

Masalah utama dengan mata wang konvensional ialah semua kepercayaan yang diperlukan untuk menjadikannya berfungsi. Bank pusat mesti dipercayai untuk tidak menurunkan nilai mata wang, tetapi sejarah mata wang fiat penuh dengan pelanggaran kepercayaan itu.
Satoshi Nakamoto

Kemanusiaan telah beralih daripada wang kukuh yang dikawal oleh ramai kepada wang tidak kukuh yang dikawal oleh segelintir. Tetapi bagaimana sebenarnya sistem ini berfungsi?

Sistem Monetari Berdasarkan Dekri

Sistem fiat dicirikan oleh sifat wajibnya, yang dikenakan ke atas orang ramai melalui undang-undang tender sah. Istilah Latin fiat bermaksud "melalui dekri" dan merujuk kepada arahan yang dikeluarkan oleh pihak berkuasa.

Tidak seperti wang yang disokong oleh aset ketara seperti emas, fiat memperoleh nilainya daripada kedudukan monopoli yang dipaksa dan kepercayaan orang ramai terhadap sistem kewangan dan monetari. Dalam erti kata itu, wang fiat boleh dibandingkan dengan tiket konsert: nilainya bukan pada tiket kertas itu sendiri, tetapi pada jaminan bahawa kumpulan muzik (kerajaan dan bank pusat) akan memberikan persembahan yang hebat (menyediakan kestabilan ekonomi).

Semua mata wang utama seperti ringgit, euro, pound, yuan, peso dan lain-lain tergolong dalam kategori wang fiat.

Undang-undang tender sah: undang-undang yang mewajibkan semua warganegara menerima jenis mata wang tertentu.

Kelebihan Wang Fiat

• Mudah digunakan: Wang fiat mudah untuk urusan harian.
• Kos dan risiko lebih rendah: Wang fiat tidak memerlukan keselamatan berat seperti emas, menjadikannya lebih murah dan selamat.

Keburukan Wang Fiat

• Risiko inflasi: Kerajaan boleh mencetak wang fiat sesuka hati, menyebabkan mata wang susut nilai dan harga meningkat, yang mengurangkan kuasa beli penyimpan. Dalam beberapa kes sejarah, penyalahgunaan ini telah membawa kepada hiperinflasi.
• Kawalan dan manipulasi berpusat: Kumpulan kecil boleh mempengaruhi dan memanipulasi sistem, menyebabkan pembatalan akaun secara politik dan rampasan aset.
• Risiko pihak lawan: Jika kerajaan menghadapi cabaran, dan orang ramai hilang kepercayaan, mata wang boleh kehilangan nilainya.

Sebelum mata wang fiat wujud, kerajaan akan menempa syiling daripada komoditi fizikal yang berharga dan terhad seperti emas atau perak, atau mereka akan mencetak wang kertas yang boleh ditebus dengan jumlah tetap komoditi tersebut. Ini dikenali sebagai sistem yang disokong komoditi.

Dalam sistem fiat, ia lebih seperti menggunakan wang Monopoly. Wang fiat terdiri daripada kertas yang dikeluarkan oleh bank pusat, dan nilainya dipengaruhi oleh dasar kerajaan. Kerajaan dan bank pusat bertindak seperti "banker" dalam permainan Monopoly: mereka mengawal bagaimana sistem berfungsi, siapa dapat apa, dan berapa nilai wang. Dalam erti kata lain, nilai wang fiat bergantung kepada kepercayaan terhadap kerajaan untuk mengurus sistem monetari dengan bertanggungjawab.

Sistem fiat ialah permainan kepercayaan di mana nilai wang kita bergantung pada janji mereka yang berkuasa dan di mana orang hanya boleh berharap kerajaan mereka bertindak demi kebaikan semua.

Sistem yang Digerakkan oleh Hutang

Adalah lebih baik rakyat negara ini tidak memahami sistem perbankan dan monetari kita, kerana jika mereka faham, saya percaya akan berlaku revolusi sebelum pagi esok.
Henry Ford

Perbankan rizab pecahan ialah elemen utama dalam sistem fiat. Ia bermaksud bank dibenarkan secara sah untuk meminjamkan sebahagian besar daripada deposit pelanggan mereka, jadi pada bila-bila masa bank sebenarnya hanya memegang sebahagian kecil daripada wang yang pelanggan fikir mereka telah depositkan di sana. Pernahkah anda tertanya-tanya mengapa bank menawarkan begitu banyak perkhidmatan kepada pelanggan mereka selain hanya menyimpan deposit? Walaupun nampak seperti mereka bermurah hati, penting untuk diingat bahawa bank adalah perniagaan dan matlamat utama mereka adalah untuk mendapat keuntungan. Tetapi bagaimana mereka mendapat keuntungan jika mereka membenarkan orang meminjam wang?

Bank menjana pendapatan dengan pelbagai cara

• Mengenakan faedah ke atas pinjaman yang mereka berikan.
• Mengenakan yuran untuk perkhidmatan seperti penggunaan ATM dan penyelenggaraan akaun.
• Menjana wang melalui pelaburan, seperti membeli dan menjual sekuriti atau melabur dalam hartanah.
• Menyimpan sebahagian pinjaman sebagai rizab dan melabur atau meminjamkan selebihnya.
• Membayar faedah ke atas deposit dan mengenakan yuran ke atas akaun semasa dan simpanan.
• Apabila bank menerima deposit, ia hanya diwajibkan untuk menyimpan sebahagian kecil (keperluan rizab) dan dibenarkan secara sah untuk meminjamkan baki selebihnya.

Proses ini membawa kepada sistem monetari yang didorong oleh hutang kerana bank mencipta mata wang baru dengan setiap pinjaman, meningkatkan jumlah bekalan wang. Apabila perbankan rizab pecahan berterusan, jumlah hutang dalam ekonomi meningkat, menyumbang kepada inflasi. Sistem ini bergantung pada kitaran berterusan penciptaan mata wang melalui pinjaman, seperti bekalan dadah yang berterusan untuk seorang penagih: selagi semua orang terus bermain, ilusi itu kekal. Namun, jika bank menjadi terlalu tamak dengan amalan pinjaman mereka dan orang ramai hilang kepercayaan terhadap sistem perbankan, keseluruhan sistem boleh runtuh dengan cepat.

Di sinilah bank pusat berperanan sebagai pemberi pinjaman terakhir, menyediakan mata wang baru untuk mengelakkan kegagalan bank dan mengekalkan ilusi. Bank pusat mencapai ini dengan membeli semula aset atau menyuntik mata wang terus ke dalam baki bank. Pada asasnya, bank diselamatkan daripada kegagalan melalui suntikan berterusan mata wang baru oleh bank pusat, yang mengakibatkan kitaran naik-turun ekonomi.

1. Bank meminjam wang daripada pendeposit dengan kadar faedah (katakan 5%)
2. Bank meminjamkan wang ini kepada peminjam dengan kadar faedah yang lebih tinggi (katakan 9%)
3. Bank membayar faedah daripada faedah yang diterima hasil pinjaman (9% - 5% = 4%) dan menyimpan selebihnya sebagai keuntungan

Basikal Khayalan

Bayangkan anda mempunyai sebuah basikal dan meminjamkannya kepada seorang pegawai bank. Sebaliknya hanya menggunakannya, pegawai bank itu mula berjanji basikal yang sama kepada ramai orang lain pada masa yang sama. Setiap orang percaya mereka boleh menggunakan basikal itu bila-bila masa mereka mahu. Tetapi sebenarnya, masih hanya ada satu basikal. Semua basikal lain hanyalah janji.

Pada mulanya, semuanya nampak baik. Tidak semua orang mahu menunggang basikal pada masa yang sama, jadi orang percaya terdapat banyak basikal yang tersedia. Disebabkan ini, semua orang berasa yakin dan terus membuat perancangan.

Tetapi pada suatu hari, semua orang memutuskan mereka mahu menunggang pada masa yang sama. Mereka semua datang mengharapkan basikal mereka, dan tiba-tiba masalah menjadi jelas: hanya ada satu basikal sebenar. Kebanyakan orang tidak dapat apa yang telah dijanjikan kepada mereka.

Perbankan moden berfungsi dengan cara yang serupa. Bank hanya menyimpan sebahagian kecil daripada wang yang didepositkan orang ramai dan meminjamkan selebihnya kepada orang lain. Ini bermakna bank mencipta lebih banyak tuntutan ke atas wang berbanding wang sebenar yang mereka pegang.

Kebanyakan masa sistem ini berfungsi kerana orang ramai tidak mengeluarkan wang mereka pada masa yang sama. Tetapi jika ramai orang cuba mengeluarkan wang mereka serentak, bank tidak dapat memenuhi semua janji itu. Ini dipanggil larian bank.

Apabila ini berlaku, sistem kewangan boleh menjadi tidak stabil, dan mereka yang paling menderita selalunya adalah golongan yang paling kurang perlindungan kewangan.

Siapa Mengawal Sistem Fiat?

Kerajaan

Kerajaan ibarat pengarah kepada persembahan fiat. Selain kutipan cukai, ia dibiayai melalui hutang baru (bon) yang dikeluarkan oleh Perbendaharaan. Apabila permintaan untuk bon ini tidak mencukupi, hutang yang berbaki akan dibeli oleh bank pusat. Ini bermakna mereka boleh terus meningkatkan perbelanjaan kerajaan tanpa membuat rakyat marah dengan menaikkan cukai. Ini mungkin nampak baik untuk kerajaan, tetapi ia datang dengan kos kepada semua orang lain: ia seperti mendapat kad kredit di mana orang lain yang membayar bilnya. Hutang kerajaan hanyalah janji untuk mengenakan cukai lebih banyak kepada rakyat pada masa hadapan.

Individu Kaya

Mereka juga sangat mendapat manfaat daripada sistem fiat. Kerana simpanan mereka kebanyakannya disimpan dalam aset, kuasa beli mereka sebenarnya meningkat apabila mata wang (unit akaun) kehilangan nilai. Selain itu, mereka menggunakan aset yang semakin meningkat nilainya sebagai cagaran untuk mengumpul hutang murah yang kemudiannya mereka laburkan semula dalam aset. Oleh kerana mereka "lebih dekat dengan mesin cetak wang," mereka hampir tidak merasai akibat penyusutan nilai mata wang.

Sektor Kewangan (bank)

Bank dan institusi kewangan lain tidak secara langsung mengawal sistem fiat tetapi sangat mendapat manfaat daripadanya. Terima kasih kepada kewujudan bank pusat, yang akan menyelamatkan bank-bank untuk mengelakkan keseluruhan sistem runtuh, mereka hampir bebas daripada akibat dan oleh itu terdorong untuk mengejar keuntungan lebih tinggi melalui pinjaman rizab pecahan yang semakin berisiko. Inilah asas kepada kitaran kemakmuran dan kemelesetan yang telah kita bincangkan sebelum ini.

Bank Pusat

Mereka juga sangat mendapat manfaat daripada sistem fiat. Kerana simpanan mereka kebanyakannya disimpan dalam aset, kuasa beli mereka sebenarnya meningkat apabila mata wang (unit akaun) kehilangan nilai. Selain itu, mereka menggunakan aset yang semakin meningkat nilainya sebagai cagaran untuk mengumpul hutang murah yang kemudiannya mereka laburkan semula dalam aset. Oleh kerana mereka "lebih dekat dengan mesin cetak wang," mereka hampir tidak merasai akibat penyusutan nilai mata wang.

Bagaimana mereka mendapat manfaat

Kumpulan-kumpulan ini mendapat manfaat dengan pelbagai cara, mewujudkan satu jaringan kawalan dan pengaruh yang kompleks. Kerajaan mendapat akses kepada pembiayaan dan menangguhkan keperluan untuk bertanggungjawab secara fiskal, individu kaya dan bank memperoleh keuntungan mereka dengan mudah, dan bank pusat memastikan persembahan terus berjalan sambil berpura-pura bebas. Sementara itu, baki penduduk menanggung beban keseluruhan skim ini, apabila simpanan tunai mereka perlahan-lahan cair tahun demi tahun.

Akhirnya, dalang sistem fiat mengatur satu persembahan di mana segelintir mendapat manfaat besar atas kesusahan ramai, yang akhirnya tertanya-tanya bagaimana mereka akan dapat mengejar semula.

Memahami dari mana datangnya trilion ringgit dana rangsangan dan siapa yang menentukan bagaimana ia diagihkan adalah penting untuk memahami sistem kewangan yang lebih luas. Kerajaan menggunakan beberapa alat untuk mengurus bekalan wang pada masa-masa tertentu.

Bank pusat dan kerajaan boleh menggunakan alat dasar monetari dan fiskal untuk mempengaruhi bekalan wang dan ekonomi. Sebagai contoh, Federal Reserve Amerika Syarikat (the Fed) menggunakan dasar monetari untuk melaraskan kadar faedah, yang mempengaruhi jumlah wang dalam edaran. Dasar fiskal pula melibatkan penggunaan perbelanjaan dan percukaian untuk mempengaruhi aktiviti ekonomi.

Kadar Sasaran Dasar Monetari

• Pengangguran Di Bawah 6.5%
• Peningkatan Tahunan 2% - 3% dalam Keluaran Dalam Negara Kasar
• Kadar Inflasi Teras antara 2.0% - 2.5%

Dasar Fiskal Mengembang

• Bertujuan untuk meningkatkan perbelanjaan pengguna dan pelaburan perniagaan bagi meningkatkan permintaan agregat dan pertumbuhan ekonomi.
• Meningkatkan Perbelanjaan Kerajaan
• Menurunkan Cukai

Dasar Fiskal Menguncup

• Bertujuan untuk mengurangkan perbelanjaan pengguna dan pelaburan perniagaan bagi memperlahankan pertumbuhan ekonomi yang tidak mampan dan mencegah atau mengurangkan inflasi yang tinggi.
• Mengurangkan Perbelanjaan Kerajaan
• Meningkatkan Cukai

Dasar kadar pertukaran, kejutan bekalan, dan kawalan harga berfungsi sebagai alat tambahan untuk mengawal bekalan wang dan memberi kesan kepada perdagangan serta ekonomi. Walaupun dasar-dasar ini bertujuan secara teori untuk menstabilkan harga dan mengawal inflasi, campur tangan ini sering membawa kepada kitaran naik-turun ekonomi, yang menghapuskan banyak perniagaan dan simpanan ramai keluarga.

Mengetahui bagaimana dasar-dasar ini berfungsi adalah penting untuk memahami batasan sistem wang fiat berpusat. Sehingga anda memahami masalahnya, anda tidak akan mengenali penyelesaiannya.

Aktiviti: Perbankan Rizab Pecahan

Ini adalah latihan kelas yang meneroka tindakan individu oleh orang ramai dan bank menggunakan amalan perbankan rizab pecahan. Tujuannya adalah untuk mengalami sendiri bagaimana alat ini meningkatkan bekalan wang.

Perkara Utama

1. Satu pecahan = sebahagian daripada keseluruhan.
2. Perbankan rizab pecahan ialah alat yang digunakan oleh bank untuk memberi pinjaman lebih banyak daripada apa yang mereka simpan secara fizikal, atau "dalam rizab".
3. Semakin kecil jumlah rizab, semakin tinggi risiko yang dihadapi bank dari segi larian bank atau kegagalan membayar balik.
4. Alat ini boleh digunakan dengan wang kukuh (seperti emas) atau dengan wang tidak kukuh (seperti fiat).
5. Keupayaan untuk mengembangkan bekalan wang, digabungkan dengan program bantuan dan insurans seperti PIDM, membawa kepada risiko moral untuk bank. Mereka mempunyai insentif untuk membuat keputusan yang lebih berisiko kerana keuntungan dikekalkan oleh mereka, tetapi kerugian ditanggung oleh semua orang.

Petua Pelajar

Anda tidak perlu menjadi pakar matematik untuk memahami konsep utama perbankan rizab atau risikonya.

Mata Wang Digital Bank Pusat (CBDC) ialah langkah seterusnya bagi mata wang fiat. Berbeza dengan gabungan wang kertas fizikal, syiling, dan pembayaran digital, CBDC adalah bentuk digital sepenuhnya bagi mata wang fiat yang dikeluarkan oleh kerajaan dan dikawal oleh bank pusat.

Bayangkan mata wang yang anda gunakan setiap hari, tetapi tanpa sebarang bentuk fizikal — tiada syiling yang berdering di dalam poket anda atau wang kertas untuk dilipat. Apa yang membezakan CBDC ialah tahap kawalan dan pemantauan yang lebih tinggi yang ditawarkan kepada kerajaan dan bank pusat. Dengan CBDC, pihak berkuasa memperoleh keupayaan luar biasa untuk melihat transaksi kewangan, memudahkan mereka menjejak, mengawal selia dan menghadkan aliran wang.

Kerajaan dan bank pusat boleh dengan mudah melaraskan bentuk dan bekalan CBDC, memanipulasi kadar faedah, serta melaksanakan alat dasar monetari dan fiskal dengan lebih tepat. Secara ringkasnya, CBDC menyediakan cara yang lebih cekap untuk pihak berkuasa mempengaruhi dan mengurus mata wang fiat mereka.

Walaupun CBDC kelihatan sebagai masa depan wang fiat, sistem kewangan dunia pada masa ini sudah pun beroperasi sepenuhnya berdasarkan piawaian fiat. Mata wang fiat tidak lagi diikat kepada emas, menyebabkan pengembangan bekalan wang yang ketara tanpa sebarang sekatan sebenar.