Menene Kuɗi?

Kudi na daya daga cikin manyan kayan 'yanci da mutum ya kirkiro a tarihi.
Friedrich Hayek

Barka da zuwa My First Bitcoin Diploma. A wannan babi, za mu binciki muhimmin tambaya game da dalilin da yasa kudi ke da matukar muhimmanci a rayuwarmu. Za mu duba asalin kudi da nau'ikan sa daban-daban, domin samun fahimta mai zurfi game da mahimmancinsa.

Kudi abu ne da muke amfani da shi kullum, amma shin muna fahimtar dalilin da yasa muke bukatarsa da kuma menene kudi a hakikanin gaskiya?

• Me yasa mutane ke musanya lokacinsu da kudi?
• Me yasa wasu mutane ke da kudi fiye da wasu?
• Me yasa kudi ke bambanta a kasashe daban-daban?
• Me yasa ba za mu iya ƙirƙirar ƙarin kudi duk lokacin da muke bukata ba?

Mu fara da amsa tambayoyin guda biyar masu zuwa.

Ka yi la’akari da amfani na yau da kullum kamar sayen abinci da sauran abubuwan bukata ko abubuwan da kake so. Ka kokarta ka kawo misalai na musamman, ka daidaita kirkira da gaskiya.

Me yasa muke bukatar kudi?

Menene kudi?

Wa ke sarrafa kudi?

Me ke sa kudi su zama masu “kima”?

Wadanne tambayoyi kake da su game da kudi?

Tattaunawa: Me Yasa Muke Bukatar Kudi?

Kasance cikin kungiyoyi kuma:

• Ku raba da tattauna amsoshin tambayoyi hudu na farko. Ku rubuta amsoshin da kuka fi so.
• Ku raba amsoshin tambaya ta karshe, sannan ku kada kuri’a a kan tambaya guda da kuka fi so. Ku rubuta sakamakon.
• Ku sake duba amsoshi da tambayoyi a karshen karatun.

Yanzu da ka fi fahimtar dalilin da yasa ake bukatar kudi, sassan gaba za su bincika menene kudi, yadda suka samo asali a tarihi, wa ke da tasiri a kansu, da kuma sabon nau’in kudi. Ka ci gaba da duba jerin tambayoyin ka daga wannan rana ta farko a aji don hada fahimtarka da yadda kudi ke samuwa, ma’anarsu, da yadda ake amfani da su a tsawon lokaci.

Tattaunawa: Menene Kudi?

• Don Allah kada ka ci alewar da aka ajiye a kan teburin ka tukuna.
• Wa zai so ya musanya alewarsa da takardar N1,000 na Najeriya?
• Yanzu, ci gaba da daga hannunka idan har yanzu kana so ka musanya alewarka da takardar N1,000 ta wasan monopoly maimakon alewarka.
• Me yasa ko me yasa ba haka ba?
• Me yasa takarda guda ke da matukar so, yayin da wata kuma kamar shara ce?
• Me ke sa kudi su zama masu “kima”?
• Daga ina kudi ke fitowa kuma wa ke yanke shawarar yawan da za a buga?
• Me yasa ba a buga karin kudi a raba wa kowa daidai ba?

Kudi tabbaci ne cewa za mu iya samun abin da muke so a nan gaba. Ko da ba mu da bukatar komai a yanzu, yana tabbatar da yiwuwar cika wata sabuwar sha'awa idan ta taso.
Aristotle

Ka taɓa tsayawa ka yi tunani game da menene kudi a zahiri? Ko ka taɓa tambayar kanka me yasa ake kiran kudi... to, kudi? Yawancinmu mun san yadda ake amfani da shi, amma ba da yawa daga cikinmu ne suka fahimci daga ina yake fitowa ko yadda yake aiki ba. Kudi a asali hanya ce ta musayar kaya da ayyuka. Yana wakiltar ƙimar waɗannan abubuwa a cikin wani tsari da za a iya musanya shi cikin sauƙi. Kudi na iya ɗaukar siffofi daban-daban, kamar takardun kudi, tsabar kudi, da kuma biyan kuɗi ta lantarki. Gwamnatoci ko wasu hukumomi sukan fitar da kudi kuma su kula da shi, amma kudi ya fi haka kawai zama abin musaya na zahiri ko na dijital; yana kama da wata harshe ta duniya da ke ba mu damar yin kasuwanci da mutane daga ko'ina cikin duniya, ko da ba mu magana da su da harshen da muke fahimta ko ba mu da al'ada iri ɗaya. Za ka iya kasancewa a ɗaya gefen duniya amma har yanzu ka “fahimci” kudi ta hanyar ajiye kaya a kan teburin kasuwa ka musanya shi da kudin yankin ko amfani da kati na bashi.

Kudi yana kama da wata yarjejeniya ta zamantakewa da ke ba mu damar yin musaya ba tare da dogaro da musayar kaya da kaya ko neman wanda ke da bukatar abin da muke da shi ba. Idan wata ƙungiya ta fara karɓar cakulan a matsayin biyan kuɗi don mafi yawan kaya da ayyuka, cakulan zai zama kudi (ko da yake, tunda zai narke a wasu sassan duniya, za mu iya ɗauka a matsayin kudi mara kyau).

A takaice, kudi da kansa ba shi da ikon cika bukatun ɗan adam; kayan aiki ne kawai da ke ba mu damar yin kasuwanci cikin sauƙi.

Kudi yana wakiltar ƙimar DA ake musayar kaya. Kudi BA SHINE ƙimar DA ake musayar kaya ba.

Mu'amala mu'amala musanya ne ko canja wurin kaya da ayyuka. Hanya ce ta musayar ƙima tsakanin mutane biyu ko fiye.

Akwai nau'ikan mu'amaloli daban-daban, daga sauƙaƙan musaya (kamar sayen burodi a kasuwa) zuwa mu'amaloli masu rikitarwa na kuɗi (kamar sayen gida ko zuba jari a cikin st

Ana iya gudanar da mu'amaloli kai tsaye, ta waya, ta yanar gizo, ko ta wasu hanyoyi, kuma za su iya haɗa da mutane, kamfanoni, da cibiyoyin kuɗi iri-iri.

Kudi yana sauƙaƙa kasuwanci saboda kowa yana karɓarsa a matsayin biyan kuɗi na ƙarshe. Haka kuma, yana ba mu damar auna ƙima da kwatanta kaya da ayyuka daban-daban.

Kudi suna taka rawa na ɗan lokaci kawai a cikin musanya; kuma idan an kammala ciniki gaba ɗaya, za a ga cewa an musanya wani nau'in kaya da wani.
Jean-Baptiste Say

Idan ana batun saye da sayar da kaya da ayyuka, kudi ne ke taka muhimmiyar rawa. Kudi na da wasu muhimman ayyuka a duniya, kamar:

Ma'ajin Daraja

Kudi ya kamata ya riƙe darajarsa tsawon lokaci, yana mai da shi amfani a matsayin hanyar ajiya da zuba jari na darajar aikin ɗan adam. Wannan yana ba mutane damar amfani da kudi don tsara rayuwarsu ta gaba. Saboda haka, a lokacin da kake adana kudi don wani abu na musamman, ka tuna cewa kudi ba kawai hanyar biyan kaya ba ne — kayan aiki ne da zai taimaka maka ka tsara da zuba jari a makomarka.

Matsakaicin Musanya

Da kudi, ba sai ka nemo wanda ke so daidai abin da kake da shi don musanya ba. Maimakon haka, zaka iya amfani da kudi ka sayi ko ka sayar da duk abin da kake so. Wannan yana sauƙaƙa kasuwanci da ciniki sosai.

Ma'aunin Lissafi

Kudi yana samar da ma'auni na duniya don auna daraja wanda ke ba mutane damar bayyana da kwatanta farashin kayayyaki da ayyuka daban-daban. Wannan yana sa kasuwa ta zama mai sauƙi da gaskiya, inda mutane za su iya yanke shawara mai kyau kan abin da za su saya ko su sayar.

Idan kana so ka sayi sabuwar mota, zaka iya kwatanta farashin daga dillalai daban-daban ka yanke shawara mai kyau bisa farashin da aka bayyana a cikin daloli. Idan babu ma'aunin lissafi, dole ne ka gwada darajar mota ɗaya da wata ta hanyar wani abu dabam, kamar yawan shanu ko tsawon lokacin da aka ɗauka wajen kera motar.

Waɗannan ayyuka guda uku ne ke ba tattalin arziki damar zama mai rikitarwa da motsi. Idan babu kudi, zai yi wahala sosai a saye da sayar da kaya da ayyuka, kuma tattalin arzikimu zai kasance baya ci gaba sosai.

Aiki: Wace irin aiki ce ta kudi wannan misali ne?

• Ibrahim ya yanke shawarar adana wani ɓangare na albashinsa na kowane mako don sayen kare
• Aliyu ya sayi yanka biyu na pizza da Naira 8.30
• Musa ba zai iya yanke shawara ba ko zai sayi tikitin kide-kide da Naira 75 ko kuma ya sayi lasisin dusar ƙanƙara da Naira 95

Kudi yana aiki da kyau ne kawai idan yana da wasu muhimman siffofi. Dole ne ya zama mai amfani wajen saye da sayarwa (matsakaicin musanya), ajiya don gaba (ma'ajin daraja), da kuma auna farashi (na'urar lissafin kudi). Wadannan siffofi ne ke sa kudi ya zama abin dogaro da muhimmanci.

• Dorewa yana nufin ikon kudin jure lalacewa da tsawon lokaci. Wannan yana tabbatar da cewa kudi zai iya yawo a cikin tattalin arziki cikin yanayi mai kyau da kuma mai saukin ganewa. Zinariya abu ne mai dorewa wanda ke iya jure lalacewa, hakan yasa take wakiltar kyakkyawan siffar dorewar kudi.
• Rarrabewa yana nufin ikon kudin a raba shi zuwa kananan sassa domin mutane su iya amfani da shi wajen sayen kaya masu daraja daban-daban. Takardun kudi ana iya raba su cikin sauki zuwa kananan kudade, hakan yasa suke wakiltar kyakkyawan siffar rarrabewar kudi.
• Saukin dauka yana nufin saukin daukar kudi daga wuri zuwa wuri. Wannan yana baiwa mutane damar amfani da kudi wajen saye da sayar da kaya da ayyuka ba tare da wahala ba. Katin kiredit suna da saukin dauka, domin ana iya sanya su cikin aljihu ko jaka cikin sauki, hakan yasa suke wakiltar kyakkyawan siffar saukin daukar kudi.
• Karbuwa yana nufin yadda kudi ke karbuwa a ko'ina a matsayin hanyar biyan kudi, domin mutane su iya amfani da shi wajen saye da sayar da kaya da ayyuka cikin kwarin gwiwa. Dalar Amurka tana da karbuwa sosai a matsayin hanyar biyan kudi, hakan yasa take wakiltar kyakkyawan siffar karbuwar kudi.
• Wuyar samu yana nufin yadda yake da wahala a ƙara yawan kudin, wanda hakan ke taimakawa wajen kiyaye darajarsa da kuma hana mu kashe kudi mai yawa don sayen abu daya. Tambarin tarin kaya, musamman wadanda suka yi wuya a samu kuma masu daraja, na iya zama kyakkyawan nau'in kudi saboda suna da wuya a samu kuma suna iya ƙara daraja da lokaci. Masu tarin tambari suna amfani da tambarinsu a matsayin hanyar zuba jari da kuma fadada kadarorinsu.
• Daidaidaituwa yana nufin musayar kudi daidai, wato kowanne sashi na kudi yana daidai da wani sashi na daraja daya. Kudi ya kamata ya zama iri daya. Kwarin tagulla suna daidai girma da nauyi, hakan yasa suke wakiltar kyakkyawan siffar daidaidaituwar kudi. Kobo daya kullum kobo daya ne.

Aiki

Kadarori daban-daban suna da siffofi daban-daban kuma suna cika ayyukan kudi da matakai daban-daban. Al'umma ce a karshe ke yanke hukunci wane abu za a yi amfani da shi a matsayin kudi bisa yadda ya fi cika wadannan ayyuka.

Don tantance yadda abubuwa daban-daban ke cika siffofin kudi, zaka iya ba kowanne abu maki daga 1 zuwa 5 ga kowanne siffa (0 = Mummuna; 3 = Matsakaici; 5 = Mafi kyau).

Ta hanyar tara maki na kowanne abu, zaka iya gano wanne ya fi dacewa da zama nau'in kudi.

Yi amfani da tambayoyin da ke gaba don taimakawa wajen tantance yadda abubuwan da ke cikin tebur ke cika siffofin kudi.

• Dorewa: Shin kudin zai iya jure lalacewa da tsawon lokaci?
• Saukin dauka: Shin kudin yana da saukin dauka da amfani a wurare daban-daban?
• Daidaidaituwa: Shin kudin yana iya musanya da sauran nau'ikan kudi?
• Karbuwa: Shin kudin yana da karbuwa sosai a matsayin hanyar biyan kudi?
• Wuyar samu: Shin kudin yana da wuya a samu kuma yana da wahala a ƙara yawan sa?
• Rarrabewa: Shin kudin yana iya rabuwa zuwa kananan sassa?

* Don Allah kada ku cika ginshikin Bitcoin; za mu dawo da shi daga baya a cikin darasin.

Ana iya raba kudi zuwa manyan rukuni biyu: na zahiri da na dijital.

Kudin zahiri

• Kudin kaya, wanda wani abu ne na zahiri da ake darajanta sosai kuma ana karɓa a matsayin hanyar musayar kaya.
  • Misalai: Zinariya, azurfa, har ma da garin bindiga sun taɓa zama kudin kaya.
• Kudin wakilci, wanda ke wakiltar da'awa a kan wani kaya na zahiri.
  • Misali: Takardun shaidar azurfa ana iya musanya su da azurfa.
• Kudin fiat, wato takardun kudi da tsabar kudi da gwamnati ke fitarwa kuma ake karɓa a matsayin hanyar musayar kaya.
  • Misali: Takardun Federal Reserve kudin fiat ne, gwamnati ta amince da su a matsayin hanyar biyan bashi.

Kudaden dijital

Ana iya amfani da kudaden dijital wajen yin mu'amala ta yanar gizo kuma sun haɗa da kudin lantarki, stablecoins, da cryptocurrencies.

Kudaden lantarki su ne nau'in dijital na kudin gargajiya kamar naira ko euro. Ana amfani da su wajen biyan kuɗi ta yanar gizo ta hanyar tsarin da ake kira payment rails, wanda ke motsa kudi daga wuri guda zuwa wani.

A tsarin kuɗi na gargajiya, waɗannan payment rails suna dogara da masu shiga tsakani kamar bankuna. Waɗannan masu shiga tsakani suna cajin kuɗi kuma suna da ikon amincewa, jinkirta, ko janye mu'amala.

Misalan da aka fi sani na waɗannan tsare-tsare sun haɗa da hanyoyin katin bashi, waɗanda ke sarrafa biyan kuɗi da katin ATM da katin bashi, da walat ɗin dijital, waɗanda ke ajiye kudi kuma suna ba masu amfani damar aika da karɓar kuɗi.

• Kudaden Dijital na Babban Banki (CBDCs): Nau'in dijital na kudin wata ƙasa, babban banki ne ke fitarwa da sarrafawa.
• Stablecoins: Kudaden dijital da aka ƙera don su riƙe darajar su, yawanci ana ɗaure su da wani kaya kamar dalar Amurka.
• Cryptocurrencies: Wani nau'in kudin dijital. Wasu ba su da mai iko da su guda ɗaya, wato decentralized, yayin da wasu kuma ana sarrafa su daga wuri guda.

Muhimmin ra'ayi a bayan wasu kudaden dijital shi ne cire masu shiga tsakani. Wannan na iya sa mu'amala ta zama mai sauƙi da rage tarin iko a hannu ɗaya. Manufar ita ce a ƙirƙiri tsarin da ke aiki kamar yadda intanet ke aiki, inda iko ke rarraba maimakon a riƙe shi a wuri guda.

Ka yi tunanin kana cikin hamada kuma ka rage da kwalban ruwa guda daya kacal. Kana jin kishirwa kuma kana bukatar shan ruwa, amma kuma ka san cewa za ka bukaci wannan ruwan domin ka rayu har sai ka samu wani. Wannan misali ne na karanci: kana da iyakantaccen abu (ruwa) kuma dole ne ka yanke shawara yadda za ka fi amfani da shi.

A wannan yanayi, watakila ka yanke shawarar raba ruwan ka kuma ka sha kadan-kadan a tsawon lokaci domin ya dade. Ko kuma, za ka iya yanke shawarar shan duk ruwan a lokaci daya, ka koshi na dan lokaci, amma wannan bazai wadatar da kai da kuzari ba domin neman karin ruwa a gaba. Ko da wace irin shawara ka dauka, kana fuskantar zabi mai wahala.

Karanci yana shafar dukkan albarkatu, ba ruwa kadai ba. Ko kudi ne, lokaci ko ma soyayya da kulawa, kullum muna fuskantar zabin yadda za mu raba wadannan albarkatu masu iyaka.

Karanci yana tilasta mana mu auna ribar da hasarar yadda muke amfani da albarkatunmu kuma mu yi musayar wasu abubuwa.

Akwai nau'i biyu na karanci

• Karancin da aka kirkira, wanda ake kira karancin da aka tsara daga wuri guda, yana kunshe da abubuwa kamar jakunkuna na masu zane da aka fitar da kadan, katunan wasanni masu wahalar samu, da zane-zane masu lamba. Wadannan za a iya
• Karancin dabi'a, wanda ake kira karancin da ba a karkashin iko ba, yana kunshe da abubuwa kamar filin gabar teku da kuma kayan ado masu daraja kamar zinariya. Wadannan sun fi wahalar kwaikwayo ko yin jabun su.

Babban bambanci tsakanin biyun shine iko.

Karancin da aka tsara daga wuri guda ana yinsa ne daga kamfani ko gwamnati guda, yayin da karancin da ba a karkashin iko ba ba wanda ke sarrafa shi. Misalin karancin da aka tsara daga wuri guda shine na kayan alatu kamar jakunkuna ko takalma na musamman: zai kusan zama babu kudin da kamfani zai kashe wajen samar da guda 1,000, amma tsadar farashin yana karkashin wannan karancin da aka kirkira. Iko da kamfani ke da shi akan yawan abubuwan da ake fitarwa ne ke kayyade darajarsu. Amma a daya bangaren, hanyar da za a samo gishiri, kwallaye ko zinariya shine ta hanyar kashe kokari da kuzari (ko 'aiki'). A irin wadannan albarkatu na dabi'a, wannan kashe kudi yana da ma'ana ne kawai idan abin da aka samu yana da daraja sosai.

Babu mutum ko kungiya guda da ke sarrafa farashin albarkatun da suka fito daga dabi'a domin shafar farashinsu, sai dai akasin haka: bukatar da ake da ita a kasuwa ce ke kayyade ko ya dace a kashe kuzari domin samo karin su.

Karanci yana shafar zabinmu. Fahimtar hakan na iya inganta yadda muke yanke shawara: sau da yawa muna fuskantar zabi tsakanin samun riba nan take da kuma amfanin dogon lokaci, kuma wadannan musayar suna tsara hanyar da za mu bi wajen cimma burinmu.

Misali na fifikon lokaci

Kana da zabin karbar Naira 100 yau ko Naira 110 cikin shekara guda. Idan kana da fifikon lokaci mai yawa, watakila ka zabi karbar Naira 100 yau saboda ka fi daraja samun kudin yanzu fiye da amfanin jiran shekara guda don karin Naira 10. Amma idan kana da fifikon lokaci kadan, za ka fi son jira don samun lada mafi girma saboda kana fi mayar da hankali kan shirin dogon lokaci kuma ba ka damu da jin dadin gaggawa ba.

Fifikon lokaci yana nufin ra'ayin cewa mutane gaba daya sun fi son samun wani abu YANZU fiye da daga baya.

Idan muka koma misalin kwalban ruwa a hamada, shan duk ruwan nan take, ko da hakan na nufin ba za ka rage da wani ba daga baya, yana nuna fifikon lokaci mai yawa: kishirwa da kake ji a wannan lokaci yana da tsanani har ka manta da kishirwar da za ka iya ji a gaba don ka koshi yanzu. Wannan dabi'a ce ta mutum: muna fi son jin dadin yanzu fiye da wahala yanzu don amfanin gaba, saboda gaba kullum cike yake da rashin tabbas.

Kokarin raba ruwa ta hanyar shan kadan-kadan, a daya bangaren, yana nuna fifikon lokaci kadan da kuma rarraba albarkatu masu karanci cikin hankali. Wannan yana nufin kana da hakurin jinkirta koshi yanzu don inganta damar rayuwarka a gaba. Wannan ba abu ne mai sauki ba kuma yana bukatar kokari, daurewa da hangen nesa.

Kudin damar yana nufin darajar zabin da ka bari a gefe lokacin da ka yanke shawara. Kowace shawara tana da musayar wani abu, don haka kowace shawara tana da kudin damar.

A misalin hamada, kudin damar shan duk ruwan nan take shine amfanin rayuwa da za ka samu idan ka raba ruwan ka ka yi amfani da shi a tsawon lokaci.

Misali, ka yanke shawarar raba ruwan ka ka sha kadan-kadan a tsawon lokaci. Sakamakon haka, kana da kuzari da ruwa da kake bukata don neman karin ruwa. Yayin da kake nema, ka ci karo da ciyawar cacti da ke dauke da kadan daga cikin ruwa. Ba yawa bane, amma ya isa ya rage maka kishirwa na dan lokaci. Idan da ka sha duk ruwan ka a lokaci daya, watakila ba za ka samu kuzarin neman karin ruwa ba kuma ba za ka ci karo da ciyawar cacti ba.

A wannan yanayi, kudin damar shan duk ruwan ka a lokaci daya shine damar da ka rasa ta samun ciyawar cacti da karin ruwa.

Wannan misali yana nuna yadda kudin damar ba wai kawai musayar nan take tsakanin zabuka biyu ba ne, har ma da damar da za a iya samu ko rasa a gaba sakamakon zabinmu.

Yadda muke son barin lada mafi girma a gaba don karamin lada yanzu yana shafar fifikon lokacimu, ko yadda muke daraja jin dadin gaggawa fiye da shirin dogon lokaci.

Aiki: Fifikon lokaci

1. Ka saurari bayanin malamai game da zabin alewa.
2. Ka yanke ko kana so ka karbi alewa karama ko marshmallow yanzu ko kuma ka jira har karshen ajin don samun alewa biyu ko wata alewa mafi girma da kake so.
3. Ka tsaya kan zabinka kuma ka sanar da malamai. Za ka karbi alewarka ko nan take ko a karshen ajin, gwargwadon zabinka.
4. Ka shiga tattaunawar aji game da wannan aiki, ka yi tunani kan yadda ka yanke shawara da kuma ra'ayin fifikon lokaci.

Kammalawa da Tattaunawa

• Wadanne abubuwa ne suka shafi zabinka na karbar alewa yanzu ko jira don samun lada mafi girma daga baya?
• Yaya kake ji game da zabinka yanzu da aikin ya kare?
• Za ka iya tunanin misalan rayuwa na gaske inda fifikon lokaci mai yawa zai iya zama matsala kuma inda fifikon lokaci kadan zai iya zama alheri?
• Menene wasu sakamakon da ka iya faruwa idan aka zabi fifikon lokaci mai yawa maimakon kadan?

Albarkatu

What is Money?

Duba wannan gajeren bidiyon!