Hầu hết mọi người chưa bao giờ dừng lại để suy nghĩ về tiền.

Không phải là kiếm tiền, không phải là tiêu tiền, mà là thực sự suy nghĩ về tiền là gì và nó hoạt động như thế nào.

Nghe có vẻ lạ, nhưng đó là sự thật.

Chúng ta dành cả cuộc đời để sử dụng tiền mà không bao giờ đặt câu hỏi về nó.

Henry Ford từng nói rằng thật may mắn khi đa số mọi người không hiểu hệ thống ngân hàng và tiền tệ, bởi nếu họ hiểu, sẽ có một cuộc cách mạng.

Dù bạn có đồng ý với Ford hay không, thì câu hỏi này vẫn rất đáng để suy ngẫm: điều gì mà hầu hết chúng ta không biết về đồng tiền mình sử dụng hàng ngày?

Khóa học này được xây dựng xoay quanh câu hỏi đó.

Kết thúc khóa học, bạn sẽ hiểu rõ tiền thực sự là gì, tại sao hệ thống hiện tại có những vấn đề nghiêm trọng, My First Bitcoin là gì, và làm thế nào để bạn có thể bắt đầu sử dụng nó.

Tiền không có giá trị nội tại.

Nghe có vẻ lạ, nhưng hãy nghĩ mà xem, không ai muốn tiền chỉ vì bản thân nó. Chúng ta muốn tiền vì những gì nó có thể mua được. Một tờ 10.000₫ chỉ là một mảnh giấy. Điều làm nó trở nên hữu ích là người khác sẽ chấp nhận nó để đổi lấy những thứ chúng ta thực sự muốn.

Đây là điều phân biệt tiền với hình thức trao đổi hàng hóa trực tiếp.

Trong hệ thống trao đổi hàng hóa, việc trao đổi chỉ hiệu quả khi cả hai người đều muốn thứ mà người kia có. Nếu bạn trồng táo và tôi trồng chuối, chúng ta có thể trao đổi, nhưng chỉ khi bạn thực sự muốn chuối. Tiền giải quyết vấn đề này bằng cách cung cấp cho mọi người một phương tiện chung mà ai cũng có thể sử dụng với bất kỳ ai, vào bất kỳ lúc nào.

Để một thứ gì đó hoạt động tốt như tiền, nó cần đáp ứng ba điều kiện.

Nó cần được chấp nhận rộng rãi như một phương tiện trao đổi. Nó cần hoạt động như một đơn vị tính toán, giúp chúng ta có một cách chung để đo lường và so sánh giá trị của các thứ khác nhau. Và nó cần phải lưu trữ giá trị, nghĩa là nó nên giữ được sức mua của mình theo thời gian.

Trong suốt lịch sử, nhiều thứ đã từng được dùng làm tiền: vỏ sò, muối, hạt, kim loại quý. Vàng và bạc cuối cùng trở nên phổ biến vì chúng hiếm, bền và được chấp nhận trên toàn cầu. Nhưng mang vàng theo người thì không tiện, nên các ngân hàng bắt đầu phát hành giấy ghi nợ, mỗi tờ đại diện cho một lượng vàng cất giữ trong kho. Thời kỳ này được gọi là chế độ bản vị vàng.

Theo thời gian, các chính phủ bắt đầu in nhiều giấy bạc hơn số vàng họ có để đảm bảo. Rồi vào năm 1971, Mỹ chính thức chấm dứt việc chuyển đổi đồng đô la sang vàng, sự kiện này được gọi là Cú sốc Nixon. Từ thời điểm đó, tiền trở thành cái mà các nhà kinh tế gọi là tiền pháp định. Từ "pháp định" nghĩa là "theo lệnh". Tiền của chúng ta giờ không còn được đảm bảo bằng bất kỳ tài sản vật chất nào nữa. Nó tồn tại chỉ vì chính phủ nói như vậy.

Chúng ta đã chuyển từ tiền được đảm bảo bằng một thứ gì đó, sang tiền được đảm bảo bởi một ai đó.

Khi mọi người nghe đến từ lạm phát, họ thường nghĩ rằng nó có nghĩa là giá cả tăng lên.

Điều đó đúng, nhưng đó chỉ là triệu chứng.

Nguyên nhân sâu xa là điều gì đó cơ bản hơn: tiền hiện nay có thể được tạo ra với số lượng không giới hạn, và những người kiểm soát quá trình đó chỉ là một nhóm rất nhỏ.

Hãy nghĩ về điều gì làm cho một thứ gì đó trở nên có giá trị.

Bức Mona Lisa gốc có giá trị hơn bất kỳ bản sao nào của nó, không phải vì nó trông đẹp hơn, mà vì nó là bản duy nhất. Sự khan hiếm tạo ra giá trị. Lý luận tương tự cũng áp dụng cho tiền.

Càng có nhiều đơn vị của một thứ gì đó tồn tại, thì mỗi đơn vị càng ít giá trị hơn.

Đồng đô la Mỹ đã mất hơn 96% sức mua của nó kể từ năm 1913.

Một chiếc bánh mì kẹp phô mai có giá 19 xu vào năm 1940 thì nay có giá hơn 2,50 USD. Đó không phải vì bánh mì kẹp phô mai ngon hơn, mà vì mỗi đô la hiện nay có giá trị thấp hơn trước đây.

Tiền tiết kiệm, lương và sức mua của bạn đều âm thầm bị bào mòn theo thời gian, không phải vì bạn làm gì sai, mà vì cách hệ thống được thiết kế.

Đây chính là vấn đề mà Bitcoin ra đời để giải quyết.

Bitcoin là một dạng tiền kỹ thuật số phi tập trung, có giới hạn và hoạt động hoàn toàn ngoài sự kiểm soát của chính phủ và ngân hàng. Mỗi đặc điểm trong ba đặc điểm này đều rất quan trọng.

Việc phi tập trung có nghĩa là không có cơ quan trung ương, không có chính phủ, không có tập đoàn, không có điểm kiểm soát duy nhất. Mạng lưới được duy trì bởi chính người dùng, và bất kỳ ai ở bất cứ đâu cũng có thể tham gia. So sánh với hệ thống tài chính hiện tại, nơi việc in tiền hoặc mở một ngân hàng gần như là điều không thể đối với người bình thường.

Việc có giới hạn có nghĩa là sẽ không bao giờ có nhiều hơn 21 triệu bitcoin tồn tại. Con số này được lập trình cố định trong hệ thống và không thể thay đổi nếu không có sự đồng thuận của toàn bộ mạng lưới toàn cầu. Khi nguồn cung tiền pháp định tăng không giới hạn, mỗi bitcoin trở nên có giá trị hơn khi so sánh. Đây chính là sự khan hiếm mà tiền pháp định không có.

Việc độc lập có nghĩa là không ai có thể chặn giao dịch của bạn, đóng băng tiền của bạn hoặc thay đổi các quy tắc. Bitcoin có khả năng chống kiểm duyệt theo cách mà không tài khoản ngân hàng nào có thể làm được.

Một hiểu lầm phổ biến là Bitcoin nằm ngoài tầm với của hầu hết mọi người vì giá của nó. Nhưng bạn không cần phải mua cả một bitcoin. Cũng giống như một đồng euro được chia thành 100 cent, một bitcoin được chia thành 100 triệu đơn vị gọi là satoshi. Bạn có thể sở hữu một lượng bitcoin ý nghĩa chỉ với vài euro.

Mạng lưới vận hành dựa trên ba thành phần: người dùng gửi và nhận bitcoin, các node xác minh giao dịch và thực thi các quy tắc, và thợ đào thêm các khối mới vào sổ cái. Sổ cái đó, blockchain, là công khai, vĩnh viễn và ai cũng có thể xem được. Không có trung gian, không có người gác cổng, hoàn toàn minh bạch.

Ví Bitcoin đơn giản chỉ là một ứng dụng cho phép bạn gửi, nhận và quản lý bitcoin của mình. Điều quan trọng nhất cần hiểu trước khi chọn ví là quyền kiểm soát tài sản.

Ai thực sự giữ bitcoin của bạn?

Với một ví tự quản lý, bạn hoàn toàn kiểm soát tài sản của mình.

Khi bạn thiết lập ví, nó sẽ tạo ra một cụm từ khôi phục: một dãy gồm 12 hoặc 24 từ thông thường theo thứ tự nhất định. Đây là bản sao lưu của bạn, từ đó các khóa riêng tư của ví được tạo ra. Bất kỳ ai có cụm từ này đều có thể khôi phục ví và kiểm soát tiền của bạn.

Hãy ghi lại cụm từ này ra giấy và cất giữ ở nơi an toàn, hoàn toàn ngoại tuyến. Không bao giờ chụp ảnh, gửi email hoặc lưu trữ nó dưới dạng kỹ thuật số. Hãy nhớ: ai có những từ này sẽ truy cập được bitcoin của bạn, và nếu bạn làm mất mà không có bản sao lưu, bitcoin của bạn sẽ mất vĩnh viễn.

Với một ví lưu ký, một công ty sẽ giữ bitcoin thay cho bạn, giống như một ngân hàng.

Việc thiết lập dễ dàng hơn và bạn không cần quản lý cụm từ khôi phục, khiến các ví này phù hợp cho số tiền nhỏ và chi tiêu hàng ngày. Tuy nhiên, bạn phải tin tưởng công ty đó giữ tiền cho mình, và nếu họ đóng băng tài khoản, bị hack hoặc ngừng hoạt động, bạn có thể mất quyền truy cập.

Một câu nói hữu ích trong thế giới Bitcoin: không giữ khóa, không phải tiền của bạn.

Dưới đây là một số lựa chọn ví mà bạn có thể tự thử. Như mọi khi, hãy tự tìm hiểu và hiểu rõ trước khi nạp số tiền mà bạn không sẵn sàng mất.

Ví tự quản lý

Ví lưu ký

Để bắt đầu, bất kỳ ví tự quản lý nào được đề cập đều là lựa chọn đáng tin cậy, hướng dẫn bạn qua quá trình tạo cụm từ khôi phục.

Đối với các khoản thanh toán nhỏ, hàng ngày, Blink và Wallet of Satoshi là ví Lightning lưu ký. Chúng nhanh, rẻ và thân thiện với người mới.

Mạng Lightning Network là một lớp được xây dựng trên nền tảng blockchain của Bitcoin, được thiết kế để thực hiện các giao dịch nhanh chóng với chi phí thấp, lý tưởng cho việc sử dụng hàng ngày.

Tiền pháp định bị lỗi ngay từ thiết kế

Hệ thống được xây dựng theo cách dần dần chuyển sức mua từ những người tiết kiệm bình thường sang những người kiểm soát nguồn cung tiền. Đây không phải là thuyết âm mưu, điều này thể hiện rõ trong dữ liệu và đã được lịch sử xác nhận.

Bitcoin là một lựa chọn thay thế thực sự

Từ năm 2009, đã xuất hiện một loại tiền tệ khan hiếm, trung lập và mở cho bất kỳ ai, loại tiền này khôi phục các chức năng cốt lõi mà tiền tệ cần có mà không cần phải tin tưởng vào bất kỳ tổ chức hay cơ quan nào.

Bắt đầu dễ hơn bạn nghĩ

Tải ví, học cách sử dụng và bắt đầu với số nhỏ. Bạn không cần phải hiểu hết mọi thứ trước khi bước những bước đầu tiên. Hiểu biết sẽ đến khi bạn thực hành.

Đây chỉ là sự khởi đầu

Bitcoin Diploma là bước tiếp theo, xây dựng dựa trên những gì bạn đã học ở đây. Hãy luôn tò mò, tiếp tục đặt câu hỏi và chào mừng bạn đến với hành trình khám phá. Tìm hiểu thêm tại www.myfirstbitcoin.org