Çoğu insan para hakkında düşünmeyi hiç aklına getirmez.
Kazanmaktan ya da harcamaktan değil, gerçekten paranın ne olduğu ve nasıl çalıştığı üzerine düşünmekten bahsediyoruz.
Bu tuhaf bir şey gibi gelebilir, ama gerçekten doğru.
Hayatımız boyunca parayı kullanırız ama onu hiç sorgulamayız.
Henry Ford bir keresinde, insanların çoğunun bankacılık ve para sistemini anlamamasının iyi bir şey olduğunu söylemişti; çünkü anlasa, bir devrim olurdu.
Ford ile aynı fikirde olsanız da olmasanız da, bu soru üzerinde düşünmeye değer: Her gün kullandığımız para hakkında çoğumuzun bilmediği ne var?
Bu kurs, işte bu sorunun etrafında şekillendi.
Kursun sonunda, paranın aslında ne olduğunu, mevcut sistemin neden ciddi sorunları olduğunu, Bitcoin’in ne olduğunu ve onu nasıl kullanmaya başlayabileceğinizi net bir şekilde anlayacaksınız.
Para nedir?
Paranın kendine özgü bir değeri yoktur.
Bu kulağa garip gelebilir, ama bir düşünün, kimse parayı sadece para olduğu için istemez. Onu, satın alabileceklerimiz için isteriz. 10 TL'lik bir banknot sadece bir kağıt parçasıdır. Onu kullanışlı yapan şey, başkalarının onu gerçekten istediğimiz şeylerle takas etmek için kabul etmesidir.
İşte bu, parayı takastan ayıran şeydir.
Bir takas sisteminde, ticaret ancak iki kişi de birbirinin sahip olduğuna ihtiyaç duyduğunda işe yarar. Sen elma yetiştiriyorsun ve ben muz yetiştiriyorum diyelim, takas yapabiliriz, ama ancak gerçekten muz istiyorsan. Para, herkese, her zaman, herkesle kullanabileceği ortak bir araç sunarak bu sorunu çözer.
Bir şeyin iyi bir para olarak işlev görebilmesi için üç şeyi yerine getirmesi gerekir.
Geniş çapta kabul edilen bir değişim aracı olması gerekir.hesap birimi olarak çalışmalı, yani farklı şeylerin değerini ölçmek ve karşılaştırmak için ortak bir yol sunmalı. Ve değer saklamalı,yani zaman içinde satın alma gücünü koruyabilmeli.
Tarih boyunca birçok şey para olarak kullanıldı: deniz kabukları, tuz, boncuklar, değerli metaller. Altın ve gümüş, nadir, dayanıklı ve küresel olarak kabul edildikleri için sonunda baskın hale geldi. Ancak altın taşımak pratik değildi, bu yüzden bankalar, her biri kasada saklanan altını temsil eden kağıt makbuzlar vermeye başladı. Bu döneme altın standardı denir.
Zamanla, hükümetler ellerindeki altından daha fazla kağıt para basmaya başladı. Sonra 1971'de ABD, doların altına çevrilebilirliğini resmen sona erdirdi; bu olaya Nixon Şoku denir. O andan itibaren, para ekonomistlerin fiat para dediği şeye dönüştü. Fiat kelimesi "emirle" anlamına gelir. Artık paramız herhangi bir fiziksel varlıkla desteklenmiyor. Sadece hükümet öyle dediği için var.
Bir şeye dayalı paradan, birine dayalı paraya geçtik.
Paramızda Ne Yanlış Var?
İnsanlar enflasyon kelimesini duyduklarında genellikle fiyatların artması anlamına geldiğini düşünürler.
Bu doğru, ama bu sadece bir belirtidir.
Asıl neden ise daha temel bir şeydir: Artık para sınırsız miktarda üretilebiliyor ve bu süreci kontrol edenler çok küçük bir grup.
Bir şeyin değerli olmasını sağlayan şeyi düşün.
Orijinal Mona Lisa, herhangi bir kopyasından daha değerlidir; bunun nedeni daha güzel olması değil, tek olmasıdır. Kıtlık değer yaratır. Aynı mantık para için de geçerlidir.
Bir şeyden ne kadar çok birim varsa, her birinin değeri o kadar azalır.
ABD doları, 1913'ten bu yana satın alma gücünün %96'sından fazlasını kaybetti.
1940'ta 19 kuruşa satılan bir cheeseburger bugün 2,50 doların üzerinde. Bunun nedeni cheeseburgerlerin daha iyi olması değil, her bir doların eskisine göre daha az değerli olmasıdır.
Birikimlerin, maaşın ve satın alma gücün zamanla sessizce azalıyor; bunun nedeni senin yaptıkların değil, sistemin böyle tasarlanmış olması.
Bu, Bitcoin'in çözmek için ortaya çıktığı sorundur.
Bitcoin nedir?
Bitcoin, merkezi olmayan, sınırlı ve tamamen hükümetlerin ve bankaların kontrolü dışında işleyen dijital bir para biçimidir. Bu üç özelliğin her biri önemlidir.
Merkezi olmaması demek, merkezi bir otorite, hükümet, şirket ya da tek bir kontrol noktası olmadığı anlamına gelir. Ağ, kullanıcıları tarafından sürdürülür ve dünyanın her yerinden herkes katılabilir. Bunu mevcut finansal sistemle karşılaştırın: sıradan bir insan için para basmak ya da bir banka kurmak neredeyse imkânsızdır.
Sınırlı olması demek, toplamda asla 21 milyondan fazla bitcoin olmayacak demektir. Bu sayı sisteme sabitlenmiştir ve tüm küresel ağın onayı olmadan değiştirilemez. Sınırsızca genişleyen itibari para arzının aksine, her bitcoin bu nedenle daha değerli hale gelir. Bu, itibari paranın sahip olmadığı bir kıtlıktır.
Bağımsız olması demek, kimsenin işlemlerinizi engelleyemeyeceği, paranızı donduramayacağı veya kuralları değiştiremeyeceği anlamına gelir. Bitcoin, hiçbir banka hesabının olamayacağı kadar sansüre dayanıklıdır.
Yaygın bir yanlış kanı, Bitcoin'in fiyatı nedeniyle çoğu insan için ulaşılmaz olduğudur. Ancak bir bitcoin'in tamamını almak zorunda değilsiniz. Nasıl ki bir lira 100 kuruşa bölünüyorsa, bir bitcoin de 100 milyon birime, yani satoshi'ye bölünebilir. Sadece birkaç lira ile anlamlı bir miktarda bitcoin sahibi olabilirsiniz.
Ağ üç katılımcı ile çalışır: bitcoin gönderen ve alan kullanıcılar, işlemleri doğrulayan ve kuralları uygulayan düğümler ve kayda yeni bloklar ekleyen madenciler. Bu kayıt, yani blokzincir, herkese açık, kalıcı ve herkes tarafından görülebilir. Aracı yok, engelleyici yok, tam şeffaflık var.
Bitcoin Nasıl Kullanılır?
Bir Bitcoin cüzdanı, bitcoinlerinizi göndermenizi, almanızı ve yönetmenizi sağlayan basit bir uygulamadır. Bir cüzdan seçmeden önce anlamanız gereken en önemli şey, saklama (custody) konusudur.
Bitcoinlerinizi gerçekte kim tutuyor?
Bir kendi saklamalı cüzdan ile, tam kontrol sizdedir.
Kurulum sırasında, size bir kurtarma ifadesi: belirli bir sırada 12 veya 24 sıradan kelimeden oluşan bir dizi. Bu ifade, cüzdanınızın özel anahtarlarının türetildiği yedeklemenizdir. Bu ifadeye sahip olan herkes cüzdanınızı geri yükleyebilir ve fonlarınızı kontrol edebilir.
Bunu bir kağıda yazın ve tamamen çevrimdışı, güvenli bir yerde saklayın. Asla fotoğrafını çekmeyin, e-posta ile göndermeyin veya dijital olarak kaydetmeyin. Unutmayın: Bu kelimelere sahip olan kişi bitcoinlerinize erişebilir ve yedeğiniz olmadan kaybederseniz, bitcoinleriniz kalıcı olarak kaybolur.
Bir emanet cüzdanı ile, bir şirket bitcoinlerinizi sizin adınıza tutar, tıpkı bir banka gibi.
Kurulumu daha kolaydır ve kurtarma ifadesiyle uğraşmanız gerekmez; bu da bu cüzdanları küçük miktarlar ve günlük harcamalar için iyi bir seçenek yapar. Ancak, fonlarınızı o şirkete emanet etmiş olursunuz ve eğer hesaplar dondurulursa, hacklenirse veya şirket kapanırsa, erişiminizi kaybedebilirsiniz.
Bitcoin dünyasında faydalı bir söz: anahtar senin değilse, coin de senin değildir.
Kendiniz deneyebileceğiniz bazı cüzdan seçenekleri burada. Her zaman olduğu gibi, kendi araştırmanızı yapın ve kaybetmeyi göze almadığınız fonları yatırmadan önce ne yaptığınızı anladığınızdan emin olun.
Kendi saklamalı cüzdanlar
Adı
Açıklama
Kaynak
Bluewallet
Hızlı kuruluma sahip, güçlü ama basit bir mobil cüzdan; sezgisel Gönder/Al arayüzü ve donanım cüzdanları için sadece izleme (watch-only) özelliği ile zincir üzerindeki Bitcoinlerinizi ayrı ve güvende tutar.
bluewallet.io
Blockstream Wallet
Basit tek imzalı kurulum, sezgisel Gönder/Al arayüzü ve sorunsuz Jade eşleşmesi ile güvenliğe odaklanan bir cüzdan; hem Bitcoin hem de Liquid ağı desteklenir.
blockstream.com/app
Bull Bitcoin Wallet
Gizliliğe odaklanan, yalnızca Bitcoin destekli bir cüzdan; birikim ve harcama için çift cüzdan sistemi, gerçek zamanlı ücret verileri ve sadece izleme donanım cüzdanı desteği sunar.
wallet.bullbitcoin.com
Aqua Wallet
Günlük harcamalar için tasarlanmış bir Bitcoin “süper uygulaması”; Bitcoin, Lightning ve Liquid için sadeleştirilmiş bir arayüze sahiptir.
aqua.net
Manna
Bitcoin, Lightning ve Liquid için temiz bir kendi saklamalı arayüze sahip, modern ve hepsi bir arada bir cüzdan; ayrıca şifreli sohbet ve satoshi kabul eden yerleri bulmak için yerleşik BTC Haritası sunar.
mannabitcoin.com
Emanet cüzdanlar
Adı
Açıklama
Kaynak
Blink
Günlük kullanım için giriş seviyesi bir Bitcoin cüzdanı; anında emanet Lightning ödemeleri ve yerel Bitcoin kabul eden dükkanları bulmak için yerleşik bir harita sunar.
blink.sv
Wallet of Satoshi
Dünyanın en basit Lightning cüzdanlarından biri; anında emanet kurulum, sadeleştirilmiş Tara-Öde arayüzü ve kolay günlük işlemler için kişisel Lightning Adresi sunar.
walletofsatoshi.com
Başlamak için, bahsedilen kendi saklamalı cüzdanların herhangi biri, sizi kurtarma ifadesi oluşturma sürecinde yönlendiren güvenilir seçeneklerdir.
Daha küçük, günlük ödemeler için Blink ve Wallet of Satoshi emanet Lightning cüzdanlarıdır. Hızlı, ucuz ve yeni başlayanlar için uygundur.
Lightning Ağı , Bitcoin blok zincirinin üzerine inşa edilmiş, hızlı ve düşük maliyetli işlemler için tasarlanmış bir katmandır ve günlük kullanım için idealdir.
Sırada ne var?
Fiat para tasarımı gereği bozuk
Sistem, satın alma gücünü sıradan birikim sahiplerinden alıp para arzını kontrol edenlere doğru kademeli olarak aktaran bir şekilde kurulmuştur. Bu bir komplo değil, verilerde açıkça görülüyor ve tarih tarafından da doğrulanıyor.
Bitcoin gerçek bir alternatiftir
2009'dan beri, kıt, tarafsız ve herkese açık bir para biçimi var; bu, paranın yerine getirmesi gereken temel işlevleri herhangi bir kurum ya da otoriteye güven gerektirmeden geri kazandırıyor.
Başlamak göründüğünden daha kolay
Bir cüzdan indir, nasıl kullanacağını öğren ve küçük miktarlarla başla. İlk adımı atmadan önce her şeyi anlaman gerekmiyor. Anlayış, yaparak gelir.
Bu sadece bir başlangıç
Bitcoin Diploma burada öğrendiklerinin üzerine inşa edilen bir sonraki adımdır. Meraklı kal, sorular sormaya devam et ve tavşan deliğine hoş geldin. Daha fazla bilgi için www.myfirstbitcoin.org