Watu wengi hawawazi kuhusu pesa.

Sio kupata pesa, sio kutumia pesa, bali kufikiria hasa pesa ni nini na inafanyaje kazi.

Hilo linaweza kuonekana kama jambo la ajabu kusema, lakini ni kweli.

Tunatumia maisha yetu yote tukitumia pesa bila hata kujiuliza maswali kuhusu pesa.

Henry Ford aliwahi kusema kwamba ilikuwa ni jambo jema watu wengi wasielewe mfumo wa benki na fedha, kwa sababu kama wangeelewa, kungekuwa na mapinduzi.

Utakubaliana au hutakubaliana na Ford, swali hili linastahili kutafakariwa: ni nini ambacho wengi wetu hatukijui kuhusu pesa tunazotumia kila siku?

Kozi hii imejengwa kuzunguka swali hilo.

Ifikapo mwisho wa kozi hii, utakuwa na uelewa wazi wa pesa ni nini hasa, kwa nini mfumo wa sasa una matatizo makubwa, My First Bitcoin ni nini, na jinsi unavyoweza kuanza kuitumia.

Pesa hazina thamani ya asili.

Hilo linaweza kuonekana la ajabu, lakini fikiria, hakuna mtu anayehitaji pesa kwa ajili ya pesa zenyewe. Tunazitaka kwa sababu ya kile tunachoweza kununua nazo. Noti ya 10,000 KSh ni kipande tu cha karatasi. Kinachofanya iwe na maana ni kwamba watu wengine watakubali kuipokea kama malipo ya vitu tunavyovitaka kweli.

Hii ndiyo inayotofautisha pesa na biashara ya kubadilishana bidhaa moja kwa moja.

Katika mfumo wa kubadilishana bidhaa, biashara hufanikiwa tu pale watu wote wawili wanapohitaji kile ambacho mwingine anacho. Ikiwa unalima tufaha na mimi nalima ndizi, tunaweza kubadilishana, lakini tu kama kweli unahitaji ndizi. Pesa zinatatua hili kwa kutoa njia ya pamoja ambayo kila mtu anaweza kutumia na yeyote, wakati wowote.

Ili kitu kitumike vizuri kama pesa, kinahitaji kufanya mambo matatu.

Kinahitaji kukubalika kwa upana kama njia ya kubadilishana. Kinahitaji kufanya kazi kama kipimo cha thamani, kutupa njia ya pamoja ya kupima na kulinganisha thamani ya vitu tofauti. Na kinahitaji kuhifadhi thamani, yaani kinapaswa kudumisha uwezo wake wa kununua kwa muda.

Katika historia, vitu vingi vimetumika kama pesa: maganda, chumvi, shanga, metali za thamani. Dhahabu na fedha hatimaye zikawa maarufu zaidi kwa sababu zilikuwa adimu, hudumu, na zinakubalika duniani kote. Lakini kubeba dhahabu ni jambo gumu, hivyo benki zikaanza kutoa noti za karatasi kama risiti, kila moja ikiwa inawakilisha dhahabu iliyohifadhiwa kwenye ghala. Kipindi hiki kinajulikana kama kiwango cha dhahabu.

Kadri muda ulivyopita, serikali zilianza kuchapisha noti nyingi kuliko dhahabu waliyo nayo kama dhamana. Kisha mwaka 1971, Marekani ilisitisha rasmi kubadilisha dola na dhahabu, tukio linalojulikana kama Nixon Shock. Kuanzia hapo, pesa zikawa kile wachumi wanaita pesa za fiat. Neno fiat linamaanisha "kwa amri." Pesa zetu hazina tena dhamana ya mali yoyote halisi. Zipo tu kwa sababu serikali imesema zipo.

Tulitoka kwenye pesa zilizokuwa na dhamana ya kitu, hadi pesa zinazotegemea mtu.

Watu wanaposikia neno mfumuko wa bei, mara nyingi hufikiri inamaanisha bei kupanda.

Hiyo ni kweli, lakini hiyo ni dalili tu.

Sababu ya msingi ni kitu cha kimsingi zaidi: pesa sasa zinaweza kuundwa kwa kiasi kisicho na kikomo, na watu wanaodhibiti mchakato huo ni kundi dogo sana.

Fikiria kuhusu nini kinachofanya kitu kuwa na thamani.

Mona Lisa halisi ina thamani zaidi kuliko nakala yoyote yake, si kwa sababu inaonekana vizuri zaidi, bali kwa sababu ipo moja tu. Uhaba huleta thamani. Mantiki hiyo hiyo inatumika kwa pesa.

Kadri vitengo vingi vya kitu vinavyokuwepo, ndivyo kila kimoja kinavyopungua thamani.

Dola ya Marekani imepoteza zaidi ya 96% ya uwezo wake wa kununua tangu mwaka 1913.

Hamburger ya jibini iliyogharimu senti 19 mwaka 1940 sasa inagharimu zaidi ya $2.50 leo. Hiyo si kwa sababu hamburger zimeboreshwa, ni kwa sababu kila dola ina thamani ndogo kuliko ilivyokuwa zamani.

Akiba yako, mshahara wako, na uwezo wako wa kununua vyote vinapungua polepole kwa muda, si kwa sababu ya kitu ulichofanya, bali kwa sababu ya jinsi mfumo ulivyoundwa.

Hili ndilo tatizo ambalo Bitcoin ilijengwa kulitatua.

Bitcoin ni aina ya pesa ya kidijitali ambayo haina mamlaka kuu, ina idadi maalum, na inafanya kazi kabisa nje ya udhibiti wa serikali na benki. Kila moja ya sifa hizi tatu ni muhimu.

Kuwa haina mamlaka kuu maana yake hakuna mamlaka kuu, hakuna serikali, hakuna kampuni, hakuna sehemu moja ya udhibiti. Mtandao unadumishwa na watumiaji wake, na mtu yeyote popote anaweza kushiriki. Linganisha hilo na mfumo wa sasa wa kifedha, ambapo kuchapisha pesa au kuanzisha benki ni jambo lisilowezekana kwa watu wa kawaida.

Kuwa na idadi maalum maana yake hakutakuwa na zaidi ya bitcoin milioni 21 duniani. Nambari hiyo imeandikwa moja kwa moja kwenye mfumo na haiwezi kubadilishwa bila makubaliano ya mtandao mzima wa dunia. Wakati pesa za kawaida zinaongezeka bila kikomo, kila bitcoin inakuwa na thamani zaidi kwa kulinganisha. Ni uhaba huu ambao pesa za kawaida hazina.

Kuwa huru maana yake hakuna mtu anayeweza kuzuia miamala yako, kufungia fedha zako, au kubadilisha sheria. Bitcoin haiwezi kudhibitiwa au kuzuiwa kwa namna ambayo akaunti ya benki haiwezi kufikia.

Dhana potofu moja ni kwamba Bitcoin haifikiwi na watu wengi kwa sababu ya bei yake. Lakini huhitaji kununua bitcoin nzima. Kama vile shilingi inavyogawanyika katika senti 100, bitcoin inagawanyika katika vitengo milioni 100 vinavyoitwa satoshis. Unaweza kumiliki kiasi cha maana cha bitcoin kwa shilingi chache tu.

Mtandao unaendeshwa na washiriki watatu: watumiaji wanaotuma na kupokea bitcoin, nodi zinazothibitisha miamala na kutekeleza sheria, na wachimbaji wanaoongeza vitalu vipya kwenye rekodi. Rekodi hiyo, blockchain, ni ya wazi, ya kudumu, na inaonekana kwa yeyote. Hakuna madalali, hakuna walinzi wa lango, uwazi kamili.

Wallet ya Bitcoin ni programu rahisi inayokuwezesha kutuma, kupokea, na kusimamia bitcoin yako. Jambo muhimu zaidi la kuelewa kabla ya kuchagua ni kuhusu umiliki wa fedha zako.

Nani anayeshikilia bitcoin yako kweli?

Kwa kutumia wallet ya kujihifadhi mwenyewe, uko na udhibiti kamili.

Unapoianzisha, inazalisha msururu wa maneno ya siri: mfululizo wa maneno 12 au 24 ya kawaida katika mpangilio maalum. Hii ndiyo nakala rudufu yako, ambayo funguo binafsi za wallet yako zinatokana nayo. Yeyote atakayekuwa nayo anaweza kurejesha wallet yako na kudhibiti fedha zako.

Iandike kwenye karatasi na uiweke mahali salama, nje kabisa ya mtandao. Kamwe usipige picha, kuituma kwa barua pepe, au kuihifadhi kidijitali. Kumbuka: yeyote mwenye maneno hayo anaweza kufikia bitcoin yako, na ukipoteza bila nakala rudufu, bitcoin yako itapotea milele.

Kwa kutumia wallet ya kuhifadhiwa na kampuni, kampuni inashikilia bitcoin yako kwa niaba yako, kama vile benki.

Kuanzisha ni rahisi na huhitaji kusimamia msururu wa maneno ya siri, jambo linalofanya wallet hizi kuwa chaguo zuri kwa kiasi kidogo na matumizi ya kila siku. Hata hivyo, unaiamini kampuni hiyo na fedha zako, na wakifunga akaunti, kudukuliwa, au kufungwa, unaweza kupoteza ufikiaji.

Kauli maarufu katika ulimwengu wa Bitcoin: si funguo zako, si sarafu zako.

Hapa kuna baadhi ya chaguo za wallet ambazo unaweza kujaribu mwenyewe. Kama kawaida, fanya utafiti wako na elewa unachofanya kabla ya kuweka fedha ambazo hutaki kupoteza.

Wallet za kujihifadhi mwenyewe

Wallet za kuhifadhiwa na kampuni

Kwa kuanza, yoyote kati ya wallet za kujihifadhi mwenyewe zilizotajwa ni chaguo zinazoheshimika ambazo zitakuongoza kwenye mchakato wa kuunda msururu wa maneno ya siri.

Kwa malipo madogo ya kila siku, Blink na Wallet of Satoshi ni wallet za Lightning za kuhifadhiwa na kampuni. Ni za haraka, nafuu, na rahisi kwa wanaoanza.

Mtandao wa Lightning ni safu iliyojengwa juu ya blockchain ya Bitcoin iliyoundwa kwa ajili ya miamala ya haraka na ya gharama nafuu, inayofaa kwa matumizi ya kila siku.

Pesa za fiat zimevunjika kwa makusudi

Mfumo umeundwa kwa njia ambayo polepole unahamisha uwezo wa kununua kutoka kwa waokoaji wa kawaida na kuelekea kwa wale wanaodhibiti usambazaji wa pesa. Hii si njama, inaonekana kwenye takwimu na imethibitishwa na historia.

Bitcoin ni mbadala wa kweli

Tangu 2009, kumekuwa na aina ya pesa ambayo ni adimu, haina upendeleo, na iko wazi kwa yeyote, pesa inayorejesha kazi kuu ambazo pesa zinapaswa kufanya bila kuhitaji kuamini taasisi au mamlaka yoyote.

Kuanza ni rahisi kuliko inavyoonekana

Pakua pochi, jifunze jinsi ya kuitumia, na anza na kiasi kidogo. Huna haja ya kuelewa kila kitu kabla ya kuchukua hatua ya kwanza. Uelewa huja kwa kufanya.

Huu ni mwanzo tu

Bitcoin Diploma ni hatua inayofuata, ikijenga juu ya ulichokijifunza hapa. Endelea kuwa na hamu ya kujua, endelea kuuliza maswali, na karibu kwenye shimo la sungura. Jifunze zaidi kwenye www.myfirstbitcoin.org