ते कमावणे, खर्च करणे नव्हे, तर प्रत्यक्षात पैसे म्हणजे काय आणि ते कसे कार्य करतात याचा विचार करणे.
हे ऐकायला थोडं विचित्र वाटू शकतं, पण हे खरं आहे.
आपण आपलं संपूर्ण आयुष्य पैसे वापरत घालवतो, पण कधीच त्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत नाही.
हेन्री फोर्ड यांनी एकदा म्हटले होते की, बहुतांश लोकांना बँकिंग आणि आर्थिक प्रणाली समजत नाही हेच चांगले आहे, कारण जर समजले असते तर क्रांती झाली असती.
तुम्ही फोर्ड यांच्या मताशी सहमत असाल किंवा नसाल, पण हा प्रश्न विचार करण्यासारखा आहे: आपण दररोज वापरत असलेल्या पैशांबद्दल बहुतांश लोकांना काय माहिती नाही?
हा कोर्स ह्याच प्रश्नाभोवती तयार केला आहे.
कोर्सच्या शेवटी, तुम्हाला पैसे म्हणजे नेमके काय, सध्याच्या प्रणालीमध्ये गंभीर समस्या का आहेत, Bitcoin म्हणजे काय, आणि तुम्ही ते वापरणे कसे सुरू करू शकता हे स्पष्टपणे समजेल.
पैसे म्हणजे काय?
पैशांना स्वतःचे कोणतेही अंतर्निहित मूल्य नाही.
हे थोडं विचित्र वाटू शकतं, पण विचार करा, कोणालाही पैसे स्वतःसाठी नको असतात. आपल्याला ते त्यातून काही विकत घेता येईल म्हणून हवे असतात. १० युरोची नोट ही फक्त एक कागदाचा तुकडा आहे. ती उपयुक्त ठरते कारण इतर लोक ती वस्तू किंवा सेवा मिळवण्यासाठी स्वीकारतात.
हेच पैशांना वस्तुविनिमयापासून वेगळं करतं.
वस्तुविनिमय पद्धतीत, देवाणघेवाण तेव्हाच शक्य होते जेव्हा दोन्ही व्यक्तींना एकमेकांकडे असलेली वस्तू हवी असते. जर तू सफरचंद पिकवतोस आणि मी केळी, तर आपण देवाणघेवाण करू शकतो, पण फक्त तुला केळी खरंच हवी असतील तरच. पैसे हे सोडवतात कारण ते प्रत्येकाला कोणासोबतही, कधीही वापरता येणारे एक समान माध्यम देतात.
काहीतरी चांगल्या प्रकारे पैसे म्हणून चालण्यासाठी, त्यात तीन गोष्टी असणे आवश्यक आहे.
ते सर्वत्र स्वीकारले जावे लागते एक देवाणघेवाण माध्यम म्हणून. त्याने एक मूल्य मोजण्याची एकक द्यायला हवं, ज्यामुळे आपल्याला वेगवेगळ्या गोष्टींची किंमत मोजता आणि तुलना करता येते. आणि त्याने मूल्य साठवता यायला हवं,म्हणजेच त्याने काळानुसार आपली खरेदीशक्ती टिकवून ठेवली पाहिजे.
इतिहासभर, अनेक गोष्टी पैशांसारख्या वापरल्या गेल्या: शंख, मीठ, मणी, मौल्यवान धातू. सोनं आणि चांदी शेवटी प्रचलित झाले कारण ती दुर्मिळ, टिकाऊ आणि जागतिक स्तरावर स्वीकारली जात होती. पण सोनं नेऊन-आणणं अव्यवहार्य होतं, म्हणून बँकांनी कागदी नोटा द्यायला सुरुवात केली, ज्यात प्रत्येक नोट म्हणजे तिजोरीत ठेवलेल्या सोन्याचं प्रमाणपत्र असे. हा काळ 'गोल्ड स्टँडर्ड' म्हणून ओळखला जातो.
काळानुसार, सरकारांनी त्यांच्या तिजोरीत असलेल्या सोन्यापेक्षा जास्त कागदी नोटा छापायला सुरुवात केली. मग १९७१ मध्ये, अमेरिकेने अधिकृतपणे डॉलरचं सोन्याशी रूपांतर थांबवलं, ज्याला 'निक्सन शॉक' म्हणतात. त्या क्षणापासून, पैसे हे अर्थशास्त्रज्ञांच्या भाषेत 'फियाट मनी' झाले. 'फियाट' म्हणजे 'आदेशाने'. आपल्या पैशांना आता कोणत्याही भौतिक मालमत्तेचा आधार नाही. ते फक्त सरकार सांगतं म्हणून अस्तित्वात आहेत.
आपण कधी काळी काहीतरीने समर्थित पैशांपासून, आता कोणीतरीने समर्थित पैशांकडे आलो आहोत.
आपल्या पैशात काय चुक आहे?
लोकांना महागाई हा शब्द ऐकू येतो तेव्हा, ते सहसा समजतात की याचा अर्थ म्हणजे किंमती वाढत आहेत.
हे खरं आहे, पण ते फक्त लक्षण आहे.
खरी कारणं आणखी मूलभूत आहेत: आता पैसे अमर्याद प्रमाणात तयार केले जाऊ शकतात, आणि हा प्रक्रिया नियंत्रित करणारे लोक फारच कमी आहेत.
काहीतरी मौल्यवान बनवणाऱ्या गोष्टींबद्दल विचार करा.
मूळ मोनालिसा कोणत्याही प्रतीपेक्षा जास्त किमतीची आहे, कारण ती जास्त सुंदर आहे म्हणून नाही, तर ती एकमेव आहे म्हणून. दुर्मिळता मूल्य निर्माण करते. हेच तत्त्व पैशांनाही लागू होते.
कुठल्याही गोष्टीच्या एककांची संख्या जास्त असेल, तर प्रत्येक एककाचे मूल्य कमी होते.
यूएस डॉलरने 1913 पासून त्याच्या खरेदीशक्तीपैकी 96% पेक्षा जास्त गमावले आहे.
१९४० मध्ये १९ पैसे असलेला चीजबर्गर आज २२५ रुपयांपेक्षा जास्त किमतीचा आहे. हे चीजबर्गर चांगले झाले म्हणून नाही, तर प्रत्येक डॉलर (रुपया) पूर्वीपेक्षा कमी किमतीचा झाला आहे म्हणून.
तुमची बचत, तुमचा पगार, आणि तुमची खरेदीशक्ती हे सर्व हळूहळू कमी होत आहे, तेही तुमच्या चुकीमुळे नाही, तर या व्यवस्थेच्या रचनेमुळे.
हेच ते समस्या आहे जे सोडवण्यासाठी Bitcoin तयार करण्यात आले.
बिटकॉइन म्हणजे काय?
Bitcoin ही पैशांची एक डिजिटल स्वरूप आहे जी विकेंद्रीकृत, मर्यादित आहे आणि पूर्णपणे सरकार आणि बँकांच्या नियंत्रणाबाहेर कार्य करते. या तिन्ही गुणधर्मांना महत्त्व आहे.
विकेंद्रीकृत विकेंद्रीकृत म्हणजे कोणतीही मध्यवर्ती सत्ता नाही, कोणतेही सरकार नाही, कोणतीही कंपनी नाही, किंवा एकच नियंत्रण बिंदू नाही. हे नेटवर्क त्याचे वापरकर्ते चालवतात, आणि कुणीही, कुठूनही यात सहभागी होऊ शकतो. सध्याच्या आर्थिक व्यवस्थेशी तुलना करा, जिथे सामान्य लोकांसाठी पैसे छापणे किंवा बँक सुरू करणे जवळजवळ अशक्य आहे.
मर्यादित मर्यादित म्हणजे कधीही २१ दशलक्षांपेक्षा जास्त bitcoin अस्तित्वात येणार नाहीत. ही संख्या प्रणालीमध्ये कायमची कोड केलेली आहे आणि संपूर्ण जागतिक नेटवर्कच्या सहमतीशिवाय बदलता येत नाही. जेव्हा फियाट पैशांचा पुरवठा मर्यादा न ठेवता वाढवला जातो, तेव्हा प्रत्येक bitcoin तुलनेने अधिक मौल्यवान बनतो. हीच ती दुर्मिळता आहे जी फियाट पैशात नाही.
स्वतंत्र स्वतंत्र म्हणजे कोणीही तुमचे व्यवहार थांबवू शकत नाही, तुमचे पैसे गोठवू शकत नाही, किंवा नियम बदलू शकत नाही. Bitcoin ही अशा प्रकारे सेन्सॉरशिप-प्रतिरोधक आहे, जे कोणत्याही बँक खात्याला शक्य नाही.
एक गैरसमज असा आहे की Bitcoin बहुतेक लोकांच्या आवाक्याबाहेर आहे कारण त्याची किंमत जास्त आहे. पण तुम्हाला पूर्ण bitcoin विकत घेण्याची गरज नाही. जसे एक रुपया १०० पैशांमध्ये विभागता येतो, तसेच एक bitcoin १० कोटी युनिट्समध्ये विभागता येतो, ज्यांना satoshis म्हणतात. फक्त काही रुपयांतही तुम्ही अर्थपूर्ण प्रमाणात bitcoin मिळवू शकता.
हे नेटवर्क तीन सहभागी सदस्यांवर चालते: bitcoin पाठवणारे आणि स्वीकारणारे वापरकर्ते, व्यवहार तपासणारे आणि नियम पाळणारे नोड्स, आणि नवीन ब्लॉक्स रेकॉर्डमध्ये जोडणारे माइनर्स. तो रेकॉर्ड, म्हणजेच ब्लॉकचेन, सार्वजनिक, कायमस्वरूपी आणि कुणालाही दिसणारा आहे. कोणतेही मध्यस्थ नाहीत, कोणतेही गेटकीपर्स नाहीत, पूर्ण पारदर्शकता.
तुम्ही बिटकॉइन कसा वापरता?
Bitcoin वॉलेट ही फक्त एक अॅप आहे जी तुम्हाला तुमचे bitcoin पाठवायला, प्राप्त करायला आणि व्यवस्थापित करायला मदत करते. एक वॉलेट निवडण्यापूर्वी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे कस्टडी समजून घेणे.
तुमचे bitcoin प्रत्यक्षात कोण सांभाळतो?
एका स्व-कस्टोडियल वॉलेटमध्ये, तुम्ही पूर्ण नियंत्रणात असता.
जेव्हा तुम्ही ते सेट करता, तेव्हा ते एक सीड फ्रेज: १२ किंवा २४ साध्या शब्दांची एक विशिष्ट क्रमातील मालिका. ही फ्रेज तुमचा बॅकअप आहे, ज्यावरून तुमच्या वॉलेटचे प्रायव्हेट कीज तयार होतात. ज्याच्याकडे ही फ्रेज आहे तो तुमचे वॉलेट पुन्हा मिळवू शकतो आणि तुमच्या निधीवर नियंत्रण मिळवू शकतो.
ती कागदावर लिहून पूर्णपणे ऑफलाइन, सुरक्षित ठिकाणी ठेवा. कधीही तिचा फोटो काढू नका, ईमेल करू नका किंवा डिजिटल स्वरूपात जतन करू नका. लक्षात ठेवा: ज्याच्याकडे हे शब्द आहेत त्याच्याकडे तुमच्या bitcoin ला प्रवेश आहे, आणि जर तुम्ही ते हरवले आणि बॅकअप नसेल, तर तुमचे bitcoin कायमचे गेले.
एका कस्टोडियल वॉलेटमध्ये, एखादी कंपनी तुमच्या वतीने तुमचे bitcoin सांभाळते, जसे की बँक.
सेटअप सोपे असते आणि तुम्हाला सीड फ्रेज सांभाळण्याची गरज नसते, त्यामुळे हे वॉलेट्स लहान रक्कम आणि रोजच्या खर्चासाठी चांगला पर्याय असतात. पण यात तुम्ही त्या कंपनीवर तुमच्या निधीसाठी विश्वास ठेवता, आणि जर त्यांनी खाते गोठवले, हॅक झाले किंवा बंद झाले, तर तुम्ही प्रवेश गमावू शकता.
Bitcoin जगात एक उपयुक्त वाक्य: तुमच्या कीज नाहीत, तर तुमचे कॉइन्स नाहीत.
इथे काही वॉलेट्सचे पर्याय दिले आहेत जे तुम्ही स्वतः वापरून पाहू शकता. नेहमीप्रमाणे, स्वतः संशोधन करा आणि तुम्ही जे करत आहात ते समजून घ्या, विशेषतः अशी रक्कम जमा करण्यापूर्वी जी गमावण्याची तयारी नाही.
स्व-कस्टोडियल वॉलेट्स
नाव
वर्णन
स्रोत
Bluewallet
एक शक्तिशाली पण सोपे मोबाइल वॉलेट, जलद सेटअप, सहज पाठवा/प्राप्त करा इंटरफेस, आणि हार्डवेअर वॉलेटसाठी वॉच-ओन्ली ट्रॅकिंग, ज्यामुळे तुमचे ऑन-चेन Bitcoin वेगळे आणि सुरक्षित राहते.
bluewallet.io
Blockstream Wallet
सुरक्षेला प्राधान्य देणारे वॉलेट, सोपे सिंगलसिग सेटअप, सहज पाठवा/प्राप्त करा इंटरफेस, आणि Jade सोबत सहज पेअरिंग, जे Bitcoin आणि Liquid नेटवर्क दोन्हीला सपोर्ट करते.
blockstream.com/app
Bull Bitcoin Wallet
गोपनीयतेला प्राधान्य देणारे, फक्त Bitcoin साठी असलेले वॉलेट, बचतीसाठी आणि खर्चासाठी वेगळे दोन वॉलेट्स, रिअल-टाइम फी माहिती, आणि वॉच-ओन्ली हार्डवेअर वॉलेट सपोर्ट.
wallet.bullbitcoin.com
Aqua Wallet
रोजच्या खर्चासाठीचे Bitcoin “सुपरअॅप”, ज्यात Bitcoin, Lightning, आणि Liquid साठी सोपा इंटरफेस आहे.
aqua.net
Manna
आधुनिक, सर्व-एकात वॉलेट, स्व-कस्टोडियल इंटरफेससह, Bitcoin, Lightning, आणि Liquid साठी, एन्क्रिप्टेड चॅट आणि BTC Map अंगभूत, ज्यामुळे तुम्ही सॅट्स स्वीकारणारी ठिकाणे शोधू शकता.
mannabitcoin.com
कस्टोडियल वॉलेट्स
नाव
वर्णन
स्रोत
Blink
दैनंदिन वापरासाठी सुरुवातीचे Bitcoin वॉलेट, त्वरित कस्टोडियल Lightning पेमेंट्ससह, आणि जवळच्या Bitcoin स्वीकारणाऱ्या दुकाने शोधण्यासाठी अंगभूत व्यापारी नकाशा.
blink.sv
Wallet of Satoshi
जगातील सर्वात सोप्या Lightning वॉलेट्सपैकी एक, त्वरित कस्टोडियल सेटअप, सोपा Scan-to-Pay इंटरफेस, आणि रोजच्या व्यवहारांसाठी वैयक्तिक Lightning पत्ता.
walletofsatoshi.com
सुरुवात करण्यासाठी, वरीलपैकी कोणतेही स्व-कस्टोडियल वॉलेट्स उत्तम मानले जातात आणि ते तुम्हाला सीड फ्रेज तयार करण्याची प्रक्रिया समजावतात.
लहान, रोजच्या व्यवहारांसाठी Blink आणि Wallet of Satoshi ही कस्टोडियल Lightning वॉलेट्स आहेत. ती जलद, स्वस्त आणि नवशिक्यांसाठी सोपी आहेत.
The Lightning Network ही बिटकॉइन ब्लॉकचेनवर तयार केलेली एक स्तर आहे, जी जलद आणि कमी खर्चिक व्यवहारांसाठी डिझाइन करण्यात आली आहे, दैनंदिन वापरासाठी आदर्श आहे.
पुढे काय?
फियाट पैसा रचनेच्या पद्धतीनेच बिघडलेला आहे
ही व्यवस्था अशी बनवली आहे की, हळूहळू सामान्य बचतदारांकडून खरेदीशक्ती काढून घेऊन ती पैशाचा पुरवठा नियंत्रित करणाऱ्यांकडे जाते. हे कोणतेही कटकारस्थान नाही, हे आकडेवारीत स्पष्ट दिसते आणि इतिहासानेही सिद्ध केले आहे.
Bitcoin हा एक खरा पर्याय आहे
२००९ पासून, एक असा पैशाचा प्रकार अस्तित्वात आहे जो मर्यादित, तटस्थ आणि कोणालाही खुला आहे, जो पैशाने पार पाडायच्या मुख्य भूमिका पुन्हा मिळवून देतो—कोणत्याही संस्थेवर किंवा अधिकारावर विश्वास ठेवण्याची गरज न ठेवता.
सुरुवात करणे अपेक्षेपेक्षा सोपे आहे
वॉलेट डाउनलोड करा, ते कसे वापरायचे ते शिका, आणि लहान रकमेपासून सुरुवात करा. पहिलं पाऊल उचलण्याआधी सर्व काही समजून घेण्याची गरज नाही. समजून घेणे प्रत्यक्ष कृतीतूनच येते.
ही तर फक्त सुरुवात आहे
The Bitcoin Diploma हा पुढचा टप्पा आहे, तुम्ही इथे जे शिकलात त्यावर आधारित. जिज्ञासू राहा, प्रश्न विचारत राहा, आणि या अद्भुत प्रवासात तुमचं स्वागत आहे. अधिक जाणून घ्या येथे: www.myfirstbitcoin.org
