Sử dụng Bitcoin trong cuộc sống hàng ngày

Chúng tôi đang xây dựng mạng lưới Visa cho Bitcoin. Nhưng điều tôi nghĩ là mạnh mẽ ở đây, khác với Visa, là bất kỳ ai cũng có thể xây dựng trên nền tảng này.
Elizabeth Stark

Các công nghệ thường phát triển và mở rộng theo từng lớp, giống như một chồng xếp. Hãy nghĩ về trang web yêu thích, email hoặc mạng xã hội của bạn: chúng được xây dựng trên giao thức internet, mà giao thức này lại được xây dựng trên máy tính, còn máy tính thì dựa trên điện, và cứ thế tiếp tục. Những công nghệ này ban đầu có thiết kế rất đơn giản và liên tục được cải tiến theo thời gian.

Bitcoin cũng không ngoại lệ. Như Andreas Antonopoulos đã nổi tiếng nói, “Bitcoin là internet của tiền tệ.” Nó là lớp nền tảng của tiền kỹ thuật số vững chắc, cung cấp một nền móng ổn định để các công nghệ mới được xây dựng trên đó.

Một trong những lớp này được gọi là Lightning Network. Nó giống như một đường cao tốc siêu nhanh dành cho Bitcoin, giúp mọi người gửi và nhận bitcoin một cách nhanh chóng với phí cực thấp. Nó cho phép người dùng thực hiện các giao dịch nhỏ, tức thì trên nền tảng mạng Bitcoin thông thường. Điều này khiến việc mua một ly cà phê hoặc trả tiền cho bạn bè trở nên đơn giản và nhanh chóng! Tất nhiên, như mọi thứ khác, điều này cũng có những đánh đổi nhất định.

Lightning Network là một hệ thống thanh toán cho phép người dùng gửi và nhận bitcoin một cách nhanh chóng và tiết kiệm chi phí. Nó hoạt động bằng cách thiết lập một ví chung, nơi cả hai bên cùng lưu trữ một phần bitcoin của mình. Sau đó, họ có thể thực hiện vô số giao dịch với nhau mà không cần ghi lại từng giao dịch lên blockchain chính. Bằng cách này, họ bỏ qua việc phải xác minh và ghi nhận từng giao dịch vào một khối, giúp quá trình trở nên nhanh chóng và tiết kiệm chi phí. Phí giao dịch thấp hơn đồng nghĩa Lightning Network có thể được sử dụng cho các khoản thanh toán nhỏ mà trên chuỗi chính không phải lúc nào cũng khả thi. Khi hai bên quyết định kết thúc hợp tác, chỉ số dư cuối cùng mới được ghi lại trên blockchain.

Hãy tưởng tượng một ngày làm việc tại quán cà phê. Bạn dự định ngồi lâu nên mở một hóa đơn và trả trước thay vì thanh toán từng lần gọi món. Cuối ngày, bạn và chủ quán cùng kiểm tra hóa đơn để thanh toán. Nếu số tiền bạn đặt cọc lớn hơn số bạn đã tiêu, bạn sẽ nhận lại phần chênh lệch; nếu bạn tiêu nhiều hơn, bạn sẽ trả thêm phần còn thiếu.

Cách làm này có thể mở rộng cho nhiều người tham gia hơn. Ví dụ, trong một lần đến quán cà phê, bạn dẫn theo một người bạn mà nhân viên pha chế không quen và không thể mở hóa đơn cho họ. Bạn đề nghị cho bạn mình sử dụng hóa đơn đã mở của bạn để thanh toán, và hai bạn sẽ tự thỏa thuận trả lại sau. Hãy tưởng tượng hàng ngàn người cùng làm như vậy cùng lúc, cho phép người khác sử dụng hóa đơn có sẵn để kết nối với nhiều người hơn nữa — đó chính là cách Lightning Network hoạt động!

Với Lightning, bạn có thể thanh toán cho bất kỳ ai trên mạng lưới, không chỉ người mà bạn trực tiếp mở hóa đơn chung — miễn là có thể tìm được một tuyến đường giữa hai bên. Thanh toán của bạn có thể đi qua mạng lưới cho đến khi đến được người nhận, ngay cả khi bạn không có kênh mở trực tiếp với họ.

Hãy cùng xem sự khác biệt giữa giao dịch trên chuỗi và ngoài chuỗi.

Giao Dịch Trên Chuỗi

Đây là các giao dịch diễn ra trực tiếp trên blockchain của Bitcoin. Chúng mất khoảng 10 phút để xác nhận, và phí giao dịch phụ thuộc vào kích thước giao dịch tính theo byte ảo. Chúng an toàn hơn nhưng chậm hơn, vì cần sự đồng thuận của toàn mạng lưới.

Giao Dịch Lightning Network

Các giao dịch này diễn ra trên một mạng lưới riêng biệt được xây dựng trên blockchain của Bitcoin. Chúng được xử lý nhanh hơn và với phí thấp hơn. Thường được sử dụng khi tốc độ và chi phí giao dịch là yếu tố quan trọng. So với giao dịch trên chuỗi, chúng kém an toàn hơn.

Ví Lightning tương tự như ví Bitcoin ở chỗ nó cho phép bạn gửi và nhận bitcoin. Điểm khác biệt chính là nó hoạt động trên Lightning Network, một lớp thứ hai được xây dựng trên nền tảng của Bitcoin. Giống như ví Bitcoin, ví Lightning có nhiều tính năng khác nhau mà bạn nên cân nhắc trước khi lựa chọn.

Tự quản lý vs Được quản lý

Ví Lightning có thể được phân loại theo nhiều cách, nhưng để đơn giản, chúng tôi chia thành hai loại: ví tự quản lý và ví được quản lý.
Ví tự quản lý nghĩa là bạn kiểm soát các khóa của mình. Ví được quản lý nghĩa là người khác kiểm soát các khóa đó.
Với ví được quản lý, bạn có thể gửi và nhận thanh toán, nhưng bạn phải dựa vào bên thứ ba và từ bỏ quyền kiểm soát hoàn toàn số tiền của mình để đổi lấy sự tiện lợi. Điều này có thể phù hợp với số tiền nhỏ, nhưng khi bạn đã hiểu cách hoạt động, nên sử dụng ví tự quản lý. Trong phần còn lại của mục này, chúng ta sẽ chỉ tập trung vào ví Lightning tự quản lý.

Mã nguồn mở vs Mã nguồn đóng

Ví Lightning cũng có thể là mã nguồn mở hoặc mã nguồn đóng. Ví mã nguồn mở được ưu tiên hơn vì mã nguồn của chúng là công khai, bất kỳ ai cũng có thể kiểm tra và cộng đồng có thể cùng nhau cải thiện.

Thiết lập một ví Lightning tự lưu ký rất giống với việc thiết lập một ví Bitcoin tự lưu ký.

1. Tìm kiếm ứng dụng trên App Store (iOS) hoặc Google Play Store (Android).
2. Mở ứng dụng và tạo một ví mới. Bạn sẽ được yêu cầu sao lưu một danh sách gồm 12 đến 24 từ: đây là cụm từ khôi phục của bạn (còn gọi là seed phrase). Hãy chắc chắn ghi lại và giữ nó ở nơi an toàn! Cụm từ khôi phục này cho phép bạn khôi phục toàn bộ quyền truy cập vào tiền của mình nếu cần thiết. Nếu bạn làm mất hoặc quên dãy từ này, bạn sẽ không thể truy cập vào bitcoin của mình nếu mất quyền truy cập vào ví.
3. Sau đó, bạn phải xác nhận rằng bạn đã lưu cụm từ khôi phục. Để làm điều này, hãy nhập các từ trong seed phrase theo đúng thứ tự.
4. Để tăng cường bảo mật, một số ví cho phép bạn đặt mã PIN hoặc mật khẩu.
5. Bây giờ bạn có thể bắt đầu gửi và nhận bitcoin trên Lightning.

Lưu ý: Nếu bạn đang sử dụng ví lưu ký, bạn có thể không cần thực hiện tất cả các bước này. Tuy nhiên, ví lưu ký có rủi ro vì bạn không kiểm soát khóa riêng tư của mình, nghĩa là bạn không hoàn toàn kiểm soát tiền của mình.

Với ví Lightning, việc sử dụng Bitcoin trở nên nhanh chóng, rẻ và riêng tư, giúp giao dịch giữa hai người trở nên dễ dàng. Bạn có thể gửi và nhận bitcoin một cách nhanh chóng cho các hoạt động hàng ngày như mua cà phê.

Hãy cùng xem một vài ví dụ về Lightning Network trong thực tế.

Ví dụ 1

Cả Minh và Lan đều có 5 đơn vị tiền. Minh muốn gửi 2 đơn vị cho Lan. Khoản thanh toán này đi qua Nam, người giúp chuyển tiếp khoản thanh toán trên Lightning Network. Sau khi thanh toán hoàn tất, Lan có 7 đơn vị và Minh còn 3.

Nam giúp định tuyến khoản thanh toán, nhưng anh ấy không thể lấy cắp tiền. Lightning Network sử dụng mật mã để đảm bảo chỉ người nhận dự định mới có thể nhận được khoản thanh toán. Nam chỉ đơn giản là giúp khoản thanh toán di chuyển qua mạng lưới.

Điều này cho thấy một lợi thế quan trọng của Lightning Network: mọi người có thể gửi tiền nhanh chóng mà không cần phải tin tưởng vào các bên trung gian như ngân hàng.

Những người vận hành node như Nam cũng có thể kiếm được một khoản phí nhỏ khi giúp định tuyến các khoản thanh toán. Bằng cách này, họ giúp mạng lưới duy trì tính phi tập trung và hiệu quả.

So với các giao dịch Bitcoin thông thường:

• Giao dịch trên chuỗi diễn ra trực tiếp trên blockchain của Bitcoin. Chúng rất an toàn nhưng có thể chậm hơn và tốn kém hơn.
• Giao dịch Lightning diễn ra ngoài chuỗi và cho phép các khoản thanh toán di chuyển nhanh hơn nhiều với chi phí thấp hơn nhiều.

Vì lý do này, Lightning rất hữu ích cho các khoản thanh toán nhỏ, hàng ngày, trong khi các giao dịch trên chuỗi thường được sử dụng cho các khoản chuyển lớn hoặc lưu trữ dài hạn.

Ví dụ 2

Mai thích ăn ngoài và thường ghé quán cà phê yêu thích gần nhà. Với rất nhiều lựa chọn thanh toán khác nhau, cô ấy không chắc đâu là lựa chọn tốt nhất. May mắn thay, Mai đã biết một chút về Bitcoin và Lightning Network. Sau khi xem xét các lựa chọn, Mai nhận ra rằng sử dụng phương thức thanh toán Lightning là lựa chọn tốt nhất.

Mai muốn mua một ly cà phê, nhưng thanh toán bằng giao dịch Bitcoin thông thường đôi khi có thể mất thời gian và phí cao hơn. Thay vào đó, cô quyết định sử dụng Lightning Network.

Lightning Network cho phép mọi người gửi bitcoin ngay lập tức với phí rất thấp. Điều này khiến nó trở nên lý tưởng cho các khoản mua sắm nhỏ, hàng ngày như cà phê.

Để bắt đầu sử dụng Lightning, Mai tải một ví Lightning về điện thoại. Sau đó, cô ấy chuyển một ít bitcoin từ ví Bitcoin thông thường sang ví Lightning của mình. Bước này sử dụng một giao dịch Bitcoin bình thường trên blockchain. Khi tiền đã ở trong ví Lightning, chúng có thể được sử dụng trên Lightning Network.

Bây giờ Mai có thể thanh toán cho quán cà phê ngay lập tức bằng Lightning. Khoản thanh toán diễn ra ngoài blockchain chính của Bitcoin, đó là lý do tại sao nó nhanh hơn và rẻ hơn nhiều so với giao dịch trên chuỗi thông thường.

Giao dịch on-chain diễn ra trực tiếp trên blockchain của Bitcoin và có thể mất nhiều thời gian cũng như phí hơn. Giao dịch Lightning diễn ra ngoài chuỗi, cho phép thanh toán nhanh và chi phí thấp trong khi vẫn sử dụng bitcoin.

Đây là bản đồ của toàn bộ Lightning Network. Nhờ hàng ngàn người vận hành node Lightning, bạn có thể gửi sats cho bất kỳ ai có ví Bitcoin Lightning, dù họ ở đâu trên thế giới. Thanh toán sẽ đến trong vài giây và chỉ tốn vài nghìn đồng.Tự mình kiểm tra nhé!

Hoạt động: Cuộc đua tiếp sức Lightning

Đây là một bài tập thực hành, nơi học viên gửi và nhận sats thật bằng Lightning Network.

Điểm chính

1. Việc sử dụng ví Lightning sẽ giúp bạn tự tin hơn khi nhận và gửi sats thật.
2. Chú ý đến đơn vị. Một số ví cho phép người dùng gửi bitcoin HOẶC sats (1/100.000.000 của một bitcoin).
3. Thanh toán Lightning đôi khi có thể bị kẹt trong quá trình định tuyến, đặc biệt với các khoản thanh toán lớn. Tuy vẫn có thể xảy ra, nhưng trải nghiệm này ngày càng ít gặp hơn khi mạng lưới phát triển.

Mẹo cho học viên

Hãy xác nhận với giảng viên của bạn xem phí giao dịch Bitcoin on-chain hiện tại sẽ ảnh hưởng như thế nào đến ví Lightning mà bạn sử dụng.

Bạn đã bao giờ tự hỏi liệu mình có thể dùng bitcoin để mua ly cà phê mỗi ngày hoặc mua sắm thực phẩm chưa? Hóa ra là bạn hoàn toàn có thể! Có rất nhiều lựa chọn, cả trực tuyến lẫn trực tiếp, cho phép bạn thanh toán bằng bitcoin. Chúng ta sẽ cùng khám phá một số lựa chọn đó cũng như các công cụ giúp bạn tìm cửa hàng địa phương để có thể chi tiêu bitcoin.

Mặc dù việc thanh toán bằng thẻ tín dụng hoặc ứng dụng có vẻ dễ hiểu đối với người trả tiền, nhưng quá trình xử lý thanh toán thực sự rất phức tạp và liên quan đến nhiều bên khác nhau.

Mỗi bên trung gian đều thu phí, vì vậy dù có vẻ dễ dàng, nhanh chóng và rẻ, những chi phí này có thể nhanh chóng tăng lên đối với chủ doanh nghiệp nhỏ, thường vượt quá 3% giá trị sản phẩm. Đó là chưa kể đến phí chuyển đổi ngoại tệ!

Phí Xử Lý Thẻ Tín Dụng

Với Bitcoin và Lightning Network, các doanh nghiệp có thể nhận thanh toán tức thì từ khắp nơi trên thế giới thông qua một hệ thống tiền tệ mở, an toàn, gốc Internet, không biên giới và chống kiểm duyệt.

Trực tuyến

BTCPay Server là một bộ xử lý thanh toán mã nguồn mở cho phép người bán chấp nhận thanh toán bằng bitcoin mà không cần nhiều kiến thức kỹ thuật. Hoàn toàn miễn phí và không thu bất kỳ khoản hoa hồng nào. Các doanh nghiệp trực tuyến có thể tích hợp BTCPay Server dễ dàng bằng cách thêm plugin BTCPay vào trang web của mình. Vì BTCPay Server là một dự án mã nguồn mở, không phải công ty, bạn có thể đóng góp cho dự án sau khi tìm hiểu thêm về nó và lập trình máy tính. Xem thêm tại BTCPayServer.org để biết thêm thông tin về cách sử dụng hệ thống thanh toán này cho doanh nghiệp trực tiếp hoặc trực tuyến của bạn.

BTCPay Server: Có gì khác biệt?

• Miễn phí và mã nguồn mở: Được tạo ra để miễn phí cho tất cả. Giấy phép MIT. Không có phí giao dịch, phí đăng ký hay phí xử lý. Hoàn toàn mã nguồn mở. Thanh toán trực tiếp, ngang hàng.
• Phi tập trung: Bất kỳ ai cũng có thể triển khai máy chủ. Trở thành bộ xử lý thanh toán tự lưu trữ và nhận thanh toán trực tiếp vào ví của bạn. Hỗ trợ bạn bè hoặc cộng đồng và xử lý thanh toán cho họ. Có thể gắn số lượng cửa hàng không giới hạn vào một BTCPay Server.
• Riêng tư, Không trung gian: Bên thứ ba đáng tin cậy là lỗ hổng bảo mật. BTCPay loại bỏ chúng. Thanh toán là P2P, trực tiếp. Dữ liệu không bị chia sẻ. Không có KYC/ALM.
• An toàn: Không bao giờ yêu cầu khóa riêng tư của bạn. Không lưu ký. BTCPay chỉ cần xpubkeys (khóa công khai) để tạo hóa đơn. Mã nguồn mở và có thể được kiểm tra bởi các chuyên gia bảo mật và lập trình viên.
• Chống kiểm duyệt: Không có điểm tập trung nào để bị tấn công. Không ai kiểm soát ngoại trừ người dùng đang vận hành nó. Bạn có thể chạy trên phần cứng của riêng mình.

Trực tiếp

Các cửa hàng truyền thống cũng có thể sử dụng BTCPay Server để nhận thanh toán, hoặc chỉ cần tải ví Bitcoin và nhận thanh toán trực tiếp từ điện thoại của họ.

Để tìm cửa hàng chấp nhận bitcoin gần bạn, hãy truy cập BTCMap.org và tìm kiếm khu vực của bạn. BTCMap.org là bản đồ mã nguồn mở nơi các cửa hàng chấp nhận Bitcoin có thể đăng ký doanh nghiệp của mình. Ngoài ra, người dùng cũng có thể thêm cửa hàng mới và thậm chí cập nhật bản đồ để đảm bảo các cửa hàng được liệt kê vẫn còn chấp nhận bitcoin. Đây là một công cụ mạnh mẽ cho những ai muốn chi tiêu bitcoin.

Công Cụ Chuyển Tiếp: Phiếu Quà Tặng, Thẻ Quà Tặng và Thẻ Thanh Toán

Để mua sản phẩm hoặc dịch vụ từ các doanh nghiệp chưa chấp nhận bitcoin, bạn có thể sử dụng một công cụ trung gian: thẻ quà tặng.

Một số doanh nghiệp tập trung vào việc mua và bán thẻ quà tặng đổi lấy bitcoin. Điều đó có nghĩa là bạn có thể mua thẻ quà tặng của cửa hàng bạn muốn mua sắm bằng bitcoin, sau đó sử dụng thẻ quà tặng đó trực tiếp tại cửa hàng. Vé máy bay, khách sạn, trò chơi, SIM điện thoại... bạn có thể mua gần như mọi thứ bằng bitcoin và thẻ quà tặng!

Nền Kinh Tế Tuần Hoàn

Một nền kinh tế tuần hoàn bao gồm những người tham gia quyết định hỗ trợ lẫn nhau bằng cách cố gắng mua bán với nhau càng nhiều càng tốt. Ví dụ, một cộng đồng nông dân trao đổi nông sản thay vì ra siêu thị.

Khi áp dụng cho Bitcoin, một nền kinh tế tuần hoàn được xây dựng bằng cách hỗ trợ các cửa hàng địa phương và người lao động có tay nghề chấp nhận bitcoin, để tất cả thành viên cùng phát triển nhờ các đặc tính vượt trội của Bitcoin.

Nền kinh tế tuần hoàn Bitcoin đầu tiên trên thế giới được tạo ra tại Arnhem, Hà Lan. Nó được hình thành từ trước khi Lightning Network xuất hiện — nhưng khi đó, phí giao dịch trên chuỗi rất thấp!

Nền kinh tế tuần hoàn thứ hai là Bitcoin Beach, nằm ở El Zonte, El Salvador. Đây là nơi đầu tiên tận dụng sức mạnh của Lightning Network để cung cấp cho cộng đồng, vốn chủ yếu không có tài khoản ngân hàng, khả năng thanh toán kỹ thuật số tức thì ngay trên điện thoại thông minh!

Ngày nay, hàng trăm nền kinh tế tuần hoàn đang được tạo ra trên khắp thế giới, được thúc đẩy bởi Bitcoin, Lightning Network và các tài nguyên giáo dục.

Tại BTCMap.org, bạn cũng có thể tìm kiếm các cộng đồng Bitcoin, nơi bạn sẽ gặp gỡ những người dùng Bitcoin khác và tìm các doanh nghiệp chấp nhận Bitcoin. Một số giáo viên và học viên của chúng tôi thực tế đã thêm doanh nghiệp và nền kinh tế tuần hoàn vào BTCMap.org — và khi bạn đã sẵn sàng, bạn cũng có thể làm điều đó!

Tài nguyên

Bitcoin Lightning Network Explained: How it Actually Works

Xem video này về Lightning Network