Bitcoin Nasıl Kullanılır

Neden biri bilgisayar kurdu parası yerine merkez bankası parasına güvensin ki? Bilgisayar kurtları sana interneti getirdi. Bankalar ise Büyük Buhran'ı getirdi.
Satoshi Nakamoto

Artık bitcoin'in ne olduğunu ve amacını daha iyi anladığımıza göre, onu pratikte nasıl kullanacağımızı öğrenme zamanı. Bu modülde, adım adım bitcoin edinme sürecinde sana rehberlik edeceğiz, mevcut cüzdan türlerini inceleyeceğiz, kendi Bitcoin cüzdanını kurmana yardımcı olacağız ve hatta ağ üzerinde bir Bitcoin işlemi gönderip takip etme pratiği yapacağız. Artık bilgini uygulama zamanı!

Bitcoin edinmenin ve takas etmenin birçok yolu vardır. Örneğin, şunları yapabilirsiniz:

• Yaptığınız iş karşılığında bitcoin ile ödeme alabilir ve başkalarının ürün ve hizmetlerini bitcoin ile ödeyebilirsiniz (bununla ilgili daha fazla bilgi için 7. Modüle bakınız)
• Bitcoin madenciliği yapabilirsiniz (bununla ilgili daha fazla bilgi için 9. Modüle bakınız)
• Fiat para biriminizi bitcoin ile veya bitcoininizi fiat para ile yüz yüze takas edebilirsiniz.
• Fiat para biriminizi bitcoin ile veya bitcoininizi fiat para ile çevrimiçi olarak takas edebilirsiniz.

Aşağıda, en yaygın seçenekler oldukları için, fiat para birimini bitcoin ile ve tam tersini hem yüz yüze hem de çevrimiçi yöntemlerle takas etmeyi inceleyeceğiz.

Eşler Arası: Yüz Yüze

Bitcoin almak ve satmak için eşler arası (P2P) işlemler yapmak, fiat para biriminizi (veya başka herhangi bir mal ya da hizmeti) doğrudan başka bir kişiyle bitcoin karşılığında takas etmeyi içerir; böylece bir banka veya başka bir aracıya ihtiyaç kalmaz.

Her iki taraf da miktar ve oran üzerinde anlaşır. Alıcı nakit verir, satıcı bitcoin gönderir ve işlem, blokzincirde onaylandığında tamamlanır. Bitcoin'i fiat para ile takas etmek de aynı şekilde tersine işler.

Eşler Arası: Çevrimiçi

Gerçek dünyada diğer kişiyle doğrudan buluşarak eşler arası takas yapmak daha kolay olsa da, bu durum bir miktar risk taşır — tıpkı nakit ile yapılan diğer yüz yüze ticaretlerde olduğu gibi. Bu nedenle bazı insanlar, internet sayesinde nerede olurlarsa olsunlar bitcoin'i sanal olarak takas etmeyi tercih eder.

Eşler arası platformlar burada devreye girer; Bitcoin alıcıları ve satıcıları, aracı olmadan doğrudan internette buluşup işlem yaparlar.

Bu tür platformlarda, bilgilerinizi veya paranızı kimseye emanet etmenize gerek yoktur; diğer eşlerle doğrudan bağlantı kurar ve onlarla doğrudan ticaret yaparsınız.

Merkezi Borsalar

Merkezi borsalar, müşterilerin bitcoin'i doğrudan kendileri aracılığıyla alıp satmalarını sağlayan şirketlerdir. Bitcoin edinmenin ve elden çıkarmanın en kolay yoludur, ancak bu kolaylık önemli ödünlerle birlikte gelir.

Merkezi Borsaların Dezavantajları

Merkezi bir borsa üzerinden bitcoin satın alırken genellikle kişisel bilgilerinizi vermeniz ve kimliğinizi doğrulamanız gerektiğini unutmamak önemlidir. Bu durum kimlik hırsızlığı riskini doğurur ve kişisel bilgilerinizin potansiyel tehditlere maruz kalmasına neden olur. Ayrıca, merkezi borsalar bitcoinlerinizi sizin için saklar, yani paranız üzerinde tam kontrol sahibi olamazsınız; ancak fonlarınızı çektiğinizde kontrol sizde olur.

Tüm bu endişelere ek olarak, merkezi borsalar kullanıcıların fonlarını kötüye kullanabilir veya rezervlerinde olandan daha fazla bitcoin satabilir ve sonunda çökebilirler — Evet, tıpkı bankalar gibi! Ancak Bitcoin dünyasında, sahtekar bankaları kurtarmak için daha fazla para basan bir merkez bankası yoktur, çünkü daha fazla bitcoin basılamaz!

Fiziksel paranın aksine, bitcoin'ler aslında bir Bitcoin cüzdanında tutulmaz. Bunun yerine, Bitcoin ağı tarafından sürekli olarak doğrulanan ve güvence altına alınan dağıtık defterde bulunurlar. Peki, bitcoin'e nasıl sahip olabilirsiniz?

Bitcoin'inizin sahibi olmanız, yalnızca işlemleri imzalamanıza ve bitcoin'inizin sahipliğini başkasına devretmenize olanak tanıyan özel anahtarları kontrol ediyorsanız mümkündür. Bu, bitcoin göndermek anlamına gelir.

‘Cüzdan’ terimini kullanırken başvurduğumuz iki kavrama bakalım:cüzdan:

• Bir şifre gibi olan ana özel anahtar, e-posta adresleri gibi olan genel anahtarlarınızı oluşturur. Genel adresinizi başkalarıyla paylaşarak bitcoin alıp gönderebilirsiniz, ancak özel anahtarınızı asla paylaşmamalısınız!
• Bitcoin ağıyla etkileşim kurmak, bitcoin bakiyenizi kontrol etmek, işlemleri göndermek ve almak ve bunları ağa iletmek için kullanılan mobil veya masaüstü arayüzdür. Farklı cüzdan türleri ve bunların avantajları ile dezavantajları sonraki bölümlerde açıklanacaktır.

Kendi Saklamalı ve Saklamalı Cüzdanlar

Farklı Bitcoin cüzdanı türlerini ve özelliklerini detaylandırmadan önce, kendi saklamalı ve saklamalı cüzdanlar arasında önemli bir ayrım yapalım. Her türün kendine özgü avantajları, riskleri ve bitcoin üzerinde kontrol seviyesi vardır. Kendi saklamalı cüzdan, kullanıcının özel anahtarları elinde bulundurması ve bitcoin'ini gerçekten kontrol etmesi anlamına gelir; saklamalı cüzdanlarda ise üçüncü bir taraf bitcoin'i kullanıcı adına tutar.

Kendi saklamalı bir cüzdanda (diğer adıyla saklamasız cüzdan), cüzdanın anahtarlarına yalnızca siz sahip olursunuz ve içeri giren ve çıkan her şey üzerinde tam kontrole sahip olursunuz. Öte yandan, saklamalı bir cüzdanda özel anahtarı başkası tutar ve bu sağlayıcı sizin adınıza kontrol ettiği tüm bitcoin'i hareket ettirme hakkına sahip olur.

• Kendi saklamalı olmak, kendi bankanız olmak gibidir. İşlemler denetim ve kontrol altında değildir
• Kendi saklamalı cüzdan, üçüncü tarafların bitcoin'inize el koymasını engeller.
• Kendi saklamalı cüzdan, belirsizlik zamanlarında iç huzuru sağlar, çünkü bitcoin'inizin güvende olduğunu bilirsiniz.

Her bireyin ihtiyacına uygun doğru cüzdan türünü seçmek önemlidir. Bazen insanlar, kendi saklamalı mı yoksa saklamalı bir cüzdan mı kurduklarını ayırt etmekte zorlanır. Bu tablo, kurulum sürecindeki farkları gösteriyor.

“Anahtar senin değilse, coin de senin değildir” bitcoin sahipleri arasında popüler bir deyimdir. Eğer Bitcoin cüzdanınızla ilişkili özel anahtarlar üzerinde doğrudan kontrolünüz yoksa, coin'lerin gerçek sahibi olmadığınız fikrine atıfta bulunur.

Özel anahtarlarınıza kim erişirse, bitcoin'inizin sahibi olur. Bu yüzden onları meraklı gözlerden uzak tutarak korumak son derece önemlidir! Bunu yapmanın birkaç yolunu kitabın ilerleyen bölümlerinde göreceğiz.

Bundan sonra, yalnızca kendi saklamalı cüzdanlardan bahsedeceğiz; burada kullanıcı anahtarlarının sahibi olur ve bitcoin'i üzerinde tam kontrole sahiptir.

Her şey karmaşık geliyorsa veya her şeyi anlamadıysanız endişelenmeyin — bu bir yolculuk ve My First Bitcoin'i kullanmaya başladıkça daha iyi anlayacaksınız!

Farklı Bitcoin Cüzdanı Türleri

Özel anahtarınızın nerede oluşturulup saklandığı, Bitcoin cüzdanlarını nasıl tanımladığımızı belirler. Eğer anahtarlar akıllı telefonunuzdaysa, bu birmobil cüzdandır. Eğer anahtarlar özel bir cihazda güvenli bir şekilde saklanıyorsa, bu bir donanım cüzdanıdır.

Anahtarlar bir cihazdan diğerine taşınabildiği için, Bitcoin cüzdanınızın “durumu” sabit değildir. Örneğin, cüzdan anahtarlarımı bir bilgisayarda oluşturup daha sonra telefonuma taşır isem, “masaüstü cüzdan” bir “mobil cüzdan” olur.

Bitcoin'inizi saklamak söz konusu olduğunda, anahtarların kimde olduğundan daha fazlası önemlidir — dikkate alınması gereken birçok başka risk vardır. Bu yüzden hem güvenli hem de pratik bir saklama çözümü bulmak önemlidir. Farklı cüzdan türlerinin avantaj ve dezavantajlarını analiz ettiğinizde, tüm ihtiyaçları karşılayan ideal bir cüzdan olmadığını göreceksiniz.

Cüzdan seçerken nelere dikkat edilmeli

• Güvenlik: Cüzdanın güçlü güvenlik önlemlerine sahip olduğundan emin olun.
• Gizlilik: Cüzdanın kişisel bilgi gerektirip gerektirmediğini göz önünde bulundurun.
• Kullanım kolaylığı: Kullanımı ve gezinmesi kolay bir cüzdan seçin.
• Uyumluluk: Cüzdanın cihazınızla uyumlu olduğundan emin olun.
• Ücretler: Farklı cüzdanların aldığı ücretleri karşılaştırın.
• İtibar: Geliştiricilerin güvenilir olup olmadığını anlamak için itibarlarını kontrol edin.
• Kontrol: Bazı cüzdanlar özel anahtarlarınız üzerinde size daha fazla kontrol sağlar.

Açık Kaynak mı Kapalı Kaynak mı

Bir Bitcoin cüzdanı seçerken göz önünde bulundurulması gereken bir diğer önemli faktör de uygulamanın veya yazılımın açık kaynak olup olmadığıdır. Bu önemlidir çünkü açık kaynak projeleri topluluğun kodu incelemesine ve ekip çalışmayı bıraksa bile projeyi devam ettirmesine olanak tanır. Nasıl ki Bitcoin’in kodu herkesin incelemesi, kullanması ve değiştirmesi için tamamen açıksa, bitcoinlerinizi yönetmek için kullandığınız cüzdanın kodu da öyle olmalıdır.

Etkinlik: Bitcoin cüzdanlarının tartışılması ve değerlendirilmesi

Aşağıdaki web sitesine gidin: https://bitcoin.org/en/choose-your-wallet

Bugün konuştuğumuz kriterlere göre, Bitcoin cüzdanları hakkındaki yeni bilginizi kullanarak ihtiyaçlarınıza en uygun olanı seçin.

Etkinlik: Cüzdan Kurulumu ve Kurtarma

Artık Bitcoin cüzdanlarını ve aralarındaki farkları daha iyi anladığımıza göre, bir cüzdanı pratikte nasıl kullanacağımızı göreceğiz. Bu örnekte, akıllı telefonumuzda doğrudan bir mobil cüzdan oluşturacağız. Eğer öğrencilerin akıllı telefonu yoksa, eğitmen ödünç vermek üzere bir telefon sağlayacaktır. Bu etkinlik için iki seçenek vardır.

Seçenek 1: Yeni Bir Cüzdan İndir

Bir Bitcoin cüzdanı nasıl oluşturulur ve kullanılır:

1. Uygulamayı App Store (iOS) veya Google Play Store (Android)'da arayın
2. Uygulamayı açın ve "Yeni bir cüzdan oluştur" seçeneğini seçin. Özel anahtarınız uygulamanız tarafından otomatik olarak oluşturulur.
3. 12 ila 24 kelimelik bir listeyi yazmanız ve güvenli bir yerde saklamanız istenecek. Bu sizin kurtarma ifadenizdir (tohum ifadesi olarak da adlandırılır): Bu, gerekirse fonlarınıza tam erişimi geri kazanmanızı sağlar.Bu kelime dizisini kaybederseniz veya unutursanız, cüzdanınıza erişiminizi kaybederseniz bitcoinlerinize ulaşamazsınız. Ayrıca, başka biri kurtarma ifadenizi bulursa bitcoinlerinize erişim kazanır!
4. Daha sonra kurtarma ifadenizi kaydettiğinizi onaylamanız gerekir. Bunu yapmak için, tohum ifadenizdeki kelimeleri aynı sırayla girmeniz gerekir.
5. Ek bir güvenlik önlemi olarak, bazı cüzdanlar güvenli bir şifre seçmenize izin verir.
6. Kurtarma ifadenizi yedekledikten sonra cüzdanınıza girin. "Al" seçeneğini arayın: cüzdanınız bitcoin almak için bir açık anahtar oluşturacaktır.
7. Cüzdanınıza bitcoin transfer edin. Kendi kendine saklama cüzdanında, her zaman doğrudan itibari para ile bitcoin satın alamayabilirsiniz, bu yüzden önce bir borsadan satın alıp transfer etmeniz gerekebilir.

Şunu düşünün: açık anahtarınız sizin e-posta adresiniz: Bunu başkalarıyla paylaşırsınız, böylece size bitcoin gönderebilirler (veya e-posta adresi örneğinde, bir e-posta gönderebilirler).

Şunu düşünün: özel anahtarınız ise şifreniz gibidir: Bunu kimseyle paylaşmazsınız, çünkü bu onlara e-postanıza erişim sağlar.

Seçenek 2: Bir Cüzdanı Geri Yükle

Bir Bitcoin cüzdanı indirin ve her öğrenciye biraz satoshi ekleyin.

Her öğrenciye bir kurtarma ifadesi içeren bir kağıt verin, böylece bir cüzdanı geri yükleyebilirler.

Öğrencilere adım adım rehberlik edin:

1. Cüzdanınızı ilk başlattığınızda, üç cüzdan oluşturma yöntemi göreceksiniz, [Mevcut bir cüzdanı içe aktar] seçeneğine dokunun. Bir tanıtım ekranı göreceksiniz, [Kurtarma ifadesiyle geri yükle] seçeneğine dokunun.
2. Kurtarma ifadenizi, doğru sırayla, tek tek girin.
3. Cüzdanınız başarıyla içe aktarıldığında bir onay mesajı göreceksiniz. Kurtarılan fonlarınız kullanıma hazır!

Bir Bitcoin işlemi, bitcoin'in mülkiyetinin yeni bir sahibine devredilmesidir. Burada aktarılan şeyin gerçek madeni paralar değil, onların mülkiyeti olduğunu unutmayın: başka bir deyişle, onları harcama hakkı. Bir işlem bir bloğa kabul edildiğinde, ağdaki tüm düğümler, kamu defterinin yerel kopyalarını mülkiyet değişikliğini yansıtacak şekilde günceller. Bu açıdan, bir Bitcoin işlemi nakit işlemden ziyade bir gayrimenkul (veya başka bir mülk) işlemine daha çok benzer.

Bitcoin "göndermek" için, gönderen kişi özel anahtarıyla bir mesaj imzalar ve ağdaki herkese bitcoin'in gerçek sahibinin mülkiyeti alıcıya devrettiğini bildirir.

Bitcoin artık alıcının adresine bağlı olacak ve ona bitcoin'in mülkiyetini verecek, böylece yalnızca yeni sahibi, kendi özel anahtarını kullanarak bu bitcoinleri harcayabilecektir.

Yeni Bitcoin işlemleri dünyanın dört bir yanındaki cüzdanlardan başlatılır, ancak merkezi bir ödeme işlemcisi yoktur. Bunun yerine, madenciler işlemleri deftere kaydetmek için rekabet eder.

Diyelim ki Cem, Elif'e 0,5 BTC borçlu ve borcunu ödemeye hazır. İkisinin de dijital cüzdanı var.

1. Elif, adresini Cem ile paylaşır.
2. Cem, cüzdan yazılımını kullanarak işlemi oluşturur. Bu işlem Elif’in adresini, aktarılacak miktarı (0,5 BTC) ve madenciye ödenecek bir ücreti içerir. Daha yüksek ücretler, bir madencinin işlemi bir sonraki bloğa dahil etme olasılığını artırır.
3. İşlem imzalandıktan sonra ağa yayınlanır ve düğümler tarafından doğrulanır. Cem’in yeterli bakiyesi olup olmadığı ve harcamak istediği coinlerin gerçek sahibi olup olmadığı kontrol edilir. Eğer değilse, işlem hemen reddedilir.
4. İşlem doğrulandıktan sonra, madenciler genellikle seçilen ücrete göre işlemi bir sonraki bloğa ekleyip eklememeye karar verir. İşlem bir bloğa dahil edildiğinde, blockchain'e eklenir ve fonlar Elif’in adresine aktarılır.
5. Mülkiyet Elif’e devredildi. Artık fonları harcamak için kendi özel anahtarını kullanabilir.

İşlem tamamlandıktan sonra geri alınamayacağını unutmamak önemlidir.

Gönderen adresinizi aldıktan sonra, göndermek istediği miktarı ve adresinizi girerek size bitcoin gönderebilir. Bitcoin, gönderenin cüzdanından sizin cüzdanınıza aktarılır.

İşlem, Bitcoin Ağı tarafından onaylanır ve genellikle yaklaşık 10 dakika sürer. Daha fazla güvenlik için iki onay beklemeniz önerilir; bu da yaklaşık 20 dakika sürer.

Etkinlik: İşlemler Uygulamada

Bu, bir Bitcoin işlemine dahil olan kişilerin temel rollerini basitleştiren işbirlikçi bir egzersizdir.

Temel Noktalar

1. Her bitcoin işleminde dört tür katılımcı vardır: gönderen, alıcı, madenciler ve düğüm operatörleri.
2. Gönderen, göndermek istediği bitcoin miktarını VE belirli adresi onaylamak (kriptografik olarak imzalamak) zorundadır.
3. Alıcı, gönderen kişiye geçerli bir adres vermeli VE işlemin blokzincirinde başarıyla onaylandığını doğrulamalıdır.
4. Madenciler, işlemleri gelecekteki bloklara eklemeden önce tüm kriterlerin geçerli olduğundan emin olur.
5. Node (düğüm) operatörleri, blokzincirlerinin (defterlerinin) sürümünü güncellemeden önce kazılmış blokların geçerli olduğunu doğrular.

Öğrenci İpucu

Her bir katılımcının ne yaptığını deneyimlemek için dört rolün hepsini sırayla oynayın.

Bitcoin'de ne yaparsan yap, şunu unutma: “Güvenme, Doğrula.” Bitcoin'de hiçbir yönetici yoktur. Birinin iddialarını asla körü körüne takip etmemelisin; sana söylenenleri her zaman sorgulamalı ve kendin doğrulamalısın. Bu prensibe uyarak, bitcoinlerini kaybetmekten kendini korursun. Bu, “bir sonraki Bitcoin” gibi iddialar için de, “yatırım fırsatları” veya “hızlı ve kolay kazanç” vaatleri için de geçerlidir. Bu yüzden açık kaynak projeler tercih edilmelidir. Eğer kodu kendin doğrulayamıyorsan, bunu senin için yapacak topluluğa güvenmek zorunda kalırsın; fakat bir projeyi yöneten lider ya da gruptansa, merkeziyetsiz ve bağımsız bir doğrulayıcı grubuna güvenmek daha iyidir.