Jak korzystać z Bitcoina

Dlaczego ktoś miałby zaufać pieniądzom nerdów zamiast pieniądzom banku centralnego? To nerdzi dali ci internet. Banki przyniosły ci Wielki Kryzys.
Satoshi Nakamoto

Teraz, gdy lepiej rozumiemy, czym jest bitcoin i jaki ma cel, czas nauczyć się, jak korzystać z niego w praktyce. W tym module przeprowadzimy cię krok po kroku przez proces zdobywania bitcoinów, omówimy różne rodzaje portfeli, pomożemy ci założyć własny portfel Bitcoin, a nawet przećwiczymy wysyłanie i śledzenie transakcji Bitcoin w sieci. Czas zastosować swoją wiedzę w praktyce!

Istnieje wiele sposobów na zdobycie i wymianę bitcoina. Na przykład możesz:

• Otrzymywać wynagrodzenie w bitcoinie za swoją pracę i płacić innym za ich produkty i usługi bitcoinem (więcej na ten temat w Module 7)
• Kopać bitcoina (więcej na ten temat w Module 9)
• Wymienić swoją walutę fiducjarną na bitcoina lub wymienić bitcoina na walutę fiducjarną osobiście.
• Wymienić swoją walutę fiducjarną na bitcoina lub wymienić bitcoina na walutę fiducjarną online.

Poniżej omówimy wymianę waluty fiducjarnej na bitcoina i odwrotnie, zarówno metodami osobistymi, jak i online, ponieważ są to najczęstsze opcje.

Peer-to-Peer: Osobiście

Zawieranie transakcji peer-to-peer (P2P) w celu kupna i sprzedaży bitcoina osobiście polega na bezpośredniej wymianie swojej waluty fiducjarnej (lub innych dóbr czy usług) na bitcoina z inną osobą, bez udziału banku czy innej strony.

Obie strony uzgadniają kwotę i kurs. Kupujący przekazuje gotówkę, sprzedający wysyła bitcoina, a transakcja jest zakończona po potwierdzeniu w blockchainie. Wymiana bitcoina na walutę fiducjarną działa tak samo, tylko w odwrotną stronę.

Peer-to-Peer: Online

Chociaż łatwiej jest dokonywać wymian peer-to-peer osobiście, spotykając się z drugą osobą w rzeczywistym świecie, wiąże się to z pewnym ryzykiem — tak jak każda inna transakcja gotówkowa twarzą w twarz. Dlatego niektórzy decydują się na wymianę bitcoina wirtualnie, gdziekolwiek są, dzięki internetowi.

Pojawiają się platformy peer-to-peer, na których kupujący i sprzedający bitcoina spotykają się w cyberprzestrzeni, aby przeprowadzać transakcje bez pośredników, bezpośrednio przez internet.

Na takich platformach nie musisz nikomu ufać w kwestii swoich danych czy pieniędzy; łączysz się z innymi użytkownikami i handlujesz bezpośrednio z nimi.

Giełdy scentralizowane

Giełdy scentralizowane to firmy, które umożliwiają klientom kupno i sprzedaż bitcoina bezpośrednio przez nie. To najprostszy sposób na zdobycie i pozbycie się bitcoina, ale ta wygoda wiąże się z istotnymi kompromisami.

Kompromisy giełd scentralizowanych

Warto zauważyć, że kupując bitcoina przez giełdę scentralizowaną, często musisz podać dane osobowe i zweryfikować swoją tożsamość. Tworzy to ryzyko kradzieży tożsamości i naraża twoje dane osobowe na potencjalne zagrożenia. Dodatkowo, giełdy scentralizowane przechowują twoje bitcoiny za ciebie, co oznacza, że nie masz kontroli nad swoimi pieniędzmi, dopóki nie wypłacisz środków.

Co więcej, giełdy scentralizowane mogą sprzeniewierzyć środki użytkowników lub sprzedać więcej bitcoinów, niż mają w rezerwach, aż do upadku — Tak, zupełnie jak banki! Z tą różnicą, że w świecie Bitcoina nie ma banku centralnego, który uratuje nieuczciwe banki, drukując więcej waluty, ponieważ nie da się dodrukować bitcoina!

W przeciwieństwie do fizycznych pieniędzy, bitcoiny nie są faktycznie przechowywane w portfelu Bitcoin. Zamiast tego istnieją w rozproszonej księdze, którą sieć Bitcoin nieustannie weryfikuje i zabezpiecza. Jak więc możesz posiadać bitcoiny?

Jesteś właścicielem swoich bitcoinów tylko wtedy, gdy kontrolujesz klucze prywatne pozwalające Ci podpisywać transakcje i przekazywać własność swoich bitcoinów komuś innemu. To właśnie jest wysyłanie bitcoinów.

Przyjrzyjmy się dwóm pojęciom, do których odnosimy się, używając terminu portfel:

• Główny klucz prywatny, podobny do hasła, z którego generowane są Twoje klucze publiczne, podobne do adresów e-mail. Możesz udostępniać swój publiczny adres innym, aby otrzymywać i wysyłać bitcoiny, ale nigdy nie wolno udostępniać klucza prywatnego!
• Mobilny lub komputerowy interfejs służący do interakcji z siecią Bitcoin, sprawdzania salda bitcoinów, wysyłania i odbierania transakcji oraz ich rozgłaszania w sieci. Różne typy portfeli, wraz z ich zaletami i kompromisami, zostaną opisane w kolejnych sekcjach.

Portfele samodzielne a powiernicze

Zanim szczegółowo omówimy różne typy portfeli Bitcoin i ich cechy, dokonajmy ważnego rozróżnienia między portfelami samodzielnymi a powierniczymi. Każdy typ ma swoje zalety, ryzyka i poziom kontroli nad bitcoinami. Portfel samodzielny oznacza, że użytkownik posiada klucze prywatne i naprawdę kontroluje swoje bitcoiny; w portfelu powierniczym to strona trzecia przechowuje bitcoiny dla użytkownika.

W portfelu samodzielnym (nazywanym też portfelem niepowierniczym) tylko Ty masz klucze do portfela i pełną kontrolę nad tym, co do niego trafia i z niego wychodzi. Z kolei w portfelu powierniczym ktoś inny posiada klucz prywatny, co daje tej osobie pełny dostęp do przesuwania bitcoinów, które ten dostawca kontroluje w Twoim imieniu.

• Samodzielne przechowywanie to jak bycie własnym bankiem. Transakcje nie podlegają kontroli ani nadzorowi
• Samodzielne przechowywanie zapewnia, że osoby trzecie nie mogą skonfiskować Twoich bitcoinów.
• Samodzielne przechowywanie daje spokój w czasach niepewności, ponieważ wiesz, że Twoje bitcoiny są bezpieczne.

Ważne jest, aby wybrać odpowiedni typ portfela do indywidualnych potrzeb. Czasami ludzie mają trudność z rozróżnieniem, czy instalują portfel samodzielny, czy powierniczy. Ta tabela pokazuje różnice w procesie instalacji.

„Nie twoje klucze, nie twoje monety” to popularne powiedzenie wśród posiadaczy bitcoinów. Odnosi się do przekonania, że jeśli nie masz bezpośredniej kontroli nad kluczami prywatnymi powiązanymi z twoim portfelem Bitcoin, nie jesteś prawdziwym właścicielem monet.

Każdy, kto uzyska dostęp do twoich kluczy prywatnych, staje się właścicielem twoich bitcoinów. Dlatego tak ważne jest, aby je chronić i trzymać z dala od ciekawskich oczu! W dalszej części książki pokażemy kilka sposobów, jak to zrobić.

W dalszej części będziemy mówić wyłącznie o portfelach samodzielnych, w których użytkownik posiada swoje klucze i ma pełną kontrolę nad swoimi bitcoinami.

Nie martw się, jeśli wydaje się to skomplikowane lub nie rozumiesz wszystkiego — to podróż i z czasem, korzystając z Bitcoin, zrozumiesz coraz więcej!

Różne typy portfeli Bitcoin

To, gdzie twój klucz prywatny jest tworzony i przechowywany, decyduje o tym, jak opisujemy portfele Bitcoin. Jeśli klucze są na twoim smartfonie, to jest to portfel mobilny. Jeśli są przechowywane bezpiecznie na dedykowanym urządzeniu, to jest to portfel sprzętowy.

Ponieważ klucze można przenosić z jednego urządzenia na drugie, „status” Twojego portfela Bitcoin nie jest stały. Na przykład, jeśli utworzę klucze portfela na komputerze, a później przeniosę je na telefon, „portfel na komputer” staje się „portfelem mobilnym”.

Jeśli chodzi o przechowywanie swoich bitcoinów, nie chodzi tylko o to, kto ma kontrolę nad kluczami — istnieje wiele innych zagrożeń, które należy wziąć pod uwagę. Dlatego ważne jest, aby znaleźć rozwiązanie do przechowywania, które jest zarówno bezpieczne, jak i wygodne. Analizując kompromisy różnych typów portfeli, dowiesz się, że nie ma idealnego portfela, który spełni wszystkie potrzeby.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze portfela

• Bezpieczeństwo: Upewnij się, że portfel posiada silne zabezpieczenia.
• Prywatność: Zastanów się, czy portfel wymaga podania danych osobowych.
• Łatwość obsługi: Wybierz portfel, który jest prosty w obsłudze i nawigacji.
• Kompatybilność: Upewnij się, że portfel jest kompatybilny z Twoim urządzeniem.
• Opłaty: Porównaj opłaty pobierane przez różne portfele.
• Reputacja: Sprawdź reputację twórców, aby upewnić się, że są godni zaufania.
• Kontrola: Niektóre portfele dają Ci większą kontrolę nad Twoimi kluczami prywatnymi.

Open Source vs Closed Source

Kolejnym ważnym czynnikiem, o którym warto pamiętać przy wyborze portfela Bitcoin, jest to, czy aplikacja lub oprogramowanie jest open-source. To ważne, ponieważ projekty open-source pozwalają społeczności przeglądać kod i kontynuować projekt, jeśli zespół przestanie nad nim pracować. Tak jak kod Bitcoina jest całkowicie otwarty do przeglądania, używania i modyfikowania przez każdego, tak samo powinien być kod portfela, którego używasz do zarządzania swoimi bitcoinami.

Aktywność: Dyskusja i ocena portfeli Bitcoin

Przejdź na następującą stronę internetową: https://bitcoin.org/en/choose-your-wallet

Wykorzystaj swoją nową wiedzę o portfelach Bitcoin, aby wybrać ten, który najlepiej odpowiada Twoim potrzebom, na podstawie kryteriów, które dziś omówiliśmy.

Aktywność: Konfigurowanie i Odzyskiwanie Portfela

Teraz, gdy lepiej rozumiemy portfele Bitcoin i różnice między nimi, zobaczymy, jak używać jednego w praktyce. W tym przykładzie utworzymy portfel mobilny bezpośrednio na naszym smartfonie. Jeśli uczniowie nie mają smartfonów, edukator udostępni jeden do wypożyczenia. Są dwie opcje tej aktywności.

Opcja 1: Pobierz Nowy Portfel

Jak utworzyć i używać portfela Bitcoin:

1. Wyszukaj aplikację w App Store (iOS) lub Google Play Store (Android)
2. Otwórz aplikację i wybierz "Utwórz nowy portfel". Twój klucz prywatny zostanie automatycznie utworzony przez aplikację.
3. Zostaniesz poproszony o zapisanie listy 12 do 24 słów i przechowanie jej w bezpiecznym miejscu. To jest Twoja fraza odzyskiwania (nazywana także seed phrase): pozwala Ci odzyskać pełny dostęp do środków w razie potrzeby.Pamiętaj, że jeśli zgubisz lub zapomnisz tę sekwencję słów, nie będziesz mieć dostępu do swoich bitcoinów, jeśli stracisz dostęp do portfela. Jeśli ktoś inny znajdzie Twoją frazę odzyskiwania, uzyska dostęp do Twoich bitcoinów!
4. Następnie musisz potwierdzić, że zapisałeś swoją frazę odzyskiwania. Aby to zrobić, musisz wpisać słowa swojej seed phrase w tej samej kolejności.
5. Jako dodatkowe zabezpieczenie, niektóre portfele pozwalają wybrać bezpieczne hasło.
6. Po wykonaniu kopii zapasowej frazy odzyskiwania, wejdź do portfela. Znajdź opcję "Odbierz": Twój portfel wygeneruje klucz publiczny do odbioru bitcoinów.
7. Przelej bitcoiny do swojego portfela. W przypadku portfela samodzielnego (self-custodial) nie zawsze możesz kupić bitcoiny bezpośrednio za walutę fiducjarną, więc być może będziesz musiał najpierw kupić je na giełdzie i przelać do portfela.

Pomyśl o swoim kluczu publicznym jak o swoim adresie e-mail: udostępniasz go innym, aby mogli wysłać Ci bitcoiny (lub, w przypadku adresu e-mail, wiadomość e-mail).

Pomyśl o swoim kluczu prywatnym jak o haśle do Twojego e-maila: nie udostępniasz go nikomu, ponieważ dałoby to dostęp do Twojej poczty.

Opcja 2: Odzyskaj Portfel

Pobierz portfel Bitcoin i dodaj trochę satów dla każdego ucznia.

Daj każdemu uczniowi kartkę z frazą odzyskiwania do odzyskania portfela.

Poprowadź uczniów krok po kroku:

1. Gdy po raz pierwszy uruchomisz portfel, zobaczysz trzy metody tworzenia portfela, stuknij [Importuj istniejący portfel]. Zobaczysz ekran wprowadzający, stuknij [Odzyskaj za pomocą frazy odzyskiwania].
2. Wprowadź swoją frazę odzyskiwania po kolei, w odpowiedniej kolejności.
3. Zobaczysz komunikat potwierdzający, gdy Twój portfel zostanie pomyślnie zaimportowany. Twoje odzyskane środki są gotowe do użycia!

Transakcja Bitcoin to przekazanie własności bitcoinów nowemu właścicielowi. Zwróć uwagę, że nie są przekazywane same monety, lecz prawo do ich wydania, czyli własność: innymi słowy, prawo do ich wydania. Za każdym razem, gdy transakcja zostaje zaakceptowana do bloku, wszystkie węzły w sieci aktualizują swoją lokalną kopię publicznego rejestru, aby odzwierciedlić zmianę własności. Pod tym względem transakcja Bitcoin jest bardziej podobna do transakcji nieruchomości (lub innego majątku) niż do transakcji gotówkowej.

Aby „wysłać” bitcoiny, nadawca podpisuje wiadomość swoim kluczem prywatnym, sygnalizując sieci, że prawowity właściciel bitcoinów przekazał ich własność odbiorcy.

Bitcoiny będą teraz powiązane z adresem odbiorcy, dając mu prawo własności do bitcoinów, tak że tylko nowy właściciel może je wydać, używając swojego klucza prywatnego.

Nowe transakcje Bitcoin są inicjowane z portfeli na całym świecie, ale nie ma centralnego operatora płatności. Zamiast tego górnicy konkurują o zapisanie transakcji w rejestrze.

Załóżmy, że Jakub jest winien Elżbiecie 0,5 BTC i jest gotów jej oddać. Oboje mają portfele cyfrowe.

1. Elżbieta udostępnia swój adres Jakubowi.
2. Jakub używa swojego oprogramowania portfela, aby utworzyć transakcję, która zawiera adres Elżbiety, kwotę do przelania (0,5 BTC) oraz opłatę dla górnika. Wyższe opłaty zwiększają szansę, że górnik uwzględni transakcję w następnym bloku.
3. Po podpisaniu transakcji jest ona rozgłaszana do sieci, gdzie jest weryfikowana przez węzły. Sprawdzają one, czy Jakub ma wystarczające środki i czy jest prawowitym właścicielem monet, które chce wydać. Jeśli nie, natychmiast odrzucają transakcję.
4. Po zweryfikowaniu transakcji górnicy decydują, czy dodać ją do następnego bloku, zazwyczaj na podstawie wybranej opłaty. Gdy transakcja znajdzie się w bloku, zostaje dodana do łańcucha bloków, a środki są przekazywane na adres Elżbiety.
5. Własność została przekazana Elżbiecie. Teraz może użyć swojego klucza prywatnego, aby wydać środki.

Ważne jest, aby pamiętać, że po zakończeniu transakcji nie można jej cofnąć.

Gdy nadawca ma Twój adres, może wysłać Ci bitcoiny, wpisując Twój adres i kwotę, którą chce przesłać. Bitcoiny są wtedy przesyłane z jego portfela do Twojego portfela.

Transakcja jest potwierdzana przez sieć Bitcoin i zwykle trwa to około 10 minut. Dla większego bezpieczeństwa zaleca się poczekać na dwa potwierdzenia, co zajmuje około 20 minut.

Ćwiczenie: Transakcje w praktyce

To ćwiczenie kooperacyjne upraszcza podstawowe role osób zaangażowanych w transakcję Bitcoin.

Kluczowe punkty

1. W każdej transakcji bitcoin biorą udział cztery typy uczestników: nadawca, odbiorca, górnicy i operatorzy węzłów.
2. Nadawca musi zatwierdzić (podpisać kryptograficznie) ilość bitcoinów do wysłania ORAZ konkretny adres na który wysyła środki.
3. Odbiorca musi podać prawidłowy adres nadawcy ORAZ zweryfikować, że transakcja została pomyślnie potwierdzona w blockchainie.
4. Górnicy upewniają się, że wszystkie kryteria są spełnione, zanim dodadzą transakcje do przyszłych bloków.
5. Operatorzy węzłów weryfikują, czy wydobyte bloki są prawidłowe, zanim zaktualizują swoją wersję blockchaina (księgi rachunkowej).

Wskazówka dla ucznia

Zamieniajcie się wszystkimi czterema rolami, aby doświadczyć, co robi każdy uczestnik.

Cokolwiek robisz w świecie Bitcoina, pamiętaj o tym: „Nie ufaj, weryfikuj”. W Bitcoinie nie ma władców. Nigdy nie powinieneś ślepo wierzyć czyimś zapewnieniom; zawsze zadawaj pytania i samodzielnie sprawdzaj to, co słyszysz. Dzięki tej zasadzie ochronisz swoje bitcoiny przed utratą. Dotyczy to zarówno twierdzeń typu „następny Bitcoin”, jak i „okazje inwestycyjne” czy obietnic „szybkiego i łatwego zysku”. Dlatego warto wybierać projekty open source. Jeśli nie możesz samodzielnie zweryfikować kodu, będziesz musiał zaufać społeczności, która zrobi to za Ciebie; jednak lepiej zaufać zdecentralizowanej i niezależnej grupie weryfikatorów niż liderowi lub grupie stojącej za projektem.